Màu sắc văn hóa thấm đẫm trong "Tết Ngựa yêu thương"

Thông qua hành trình trưởng thành của một chú ngựa hoang, Tết Ngựa yêu thương (NXB Phụ nữ Việt Nam, Cánh Cam Books) mở ra một câu chuyện đầy ắp cảm xúc về sự tự do và tình yêu thương, nơi những bước chân khám phá thế giới được kể lại một cách sống động, qua đó khơi dậy những giá trị gắn kết của gia đình và cộng đồng.

Sách vừa được ra mắt tại Hà Nội, do nhóm tác giả Cánh Cam thực hiện. Đây là ấn phẩm mới nhất trong hành trình bền bỉ viết sách Tết thiếu nhi của nhóm, nơi những câu chuyện Tết được kể bằng góc nhìn trẻ thơ, thấm đẫm các giá trị văn hóa và không khí mùa Xuân.

Bài học sâu sắc về sự yêu thương

Tết Ngựa yêu thương kể về chú ngựa hoang Lốc Xoáy xuất phát từ những cánh rừng tự do, nơi vó ngựa tung hoành không rào cản, để rồi vô tình lạc vào miền quê sông nước Nam Bộ, nơi có con người, có làng xóm, có Tết và có yêu thương.

Ngay từ những trang đầu sách, Lốc Xoáy đã gây ấn tượng với vẻ đẹp của bộ lông nâu óng ánh như mật, đôi mắt hổ phách rực rỡ và vệt lốc xoáy đặc trưng trên lưng, những sải vó như gió. Chú ngựa hoang này hiện lên như biểu tượng của tự do tuyệt đối, không chấp nhận bất kỳ rào cản nào. Với Lốc Xoáy, tự do đồng nghĩa với vó ngựa sải bước không ngừng, với việc đi thật xa và trải nghiệm những điều mới mẻ.

Thế nhưng chính sự bốc đồng và khát khao vượt khỏi giới hạn đã khiến Lốc Xoáy lạc khỏi thế giới quen thuộc của mình. Bị cuốn vào không gian làng quê, chú ngựa hoang phải đối diện với những điều chưa từng biết: con người, công việc, trách nhiệm và cả những quy tắc của đời sống cộng đồng. Những va chạm ban đầu đầy lúng túng, thậm chí hỗn loạn, nhưng cũng chính từ đó, hành trình trưởng thành của Lốc Xoáy bắt đầu.

Một thành công đáng ghi nhận ở Tết Ngựa yêu thương chính là việc lột tả được sự chuyển biến tinh tế trong tâm hồn Lốc Xoáy. Từ một chú ngựa chỉ biết chạy đua, sợ bị ràng buộc và khước từ mọi giới hạn, Lốc Xoáy dần học cách chậm lại, quan sát, lắng nghe và không ngừng học hỏi.

Đọc sách, ta dễ thấy Lốc Xoáy không lập tức "ngoan ngoãn" hay "thuần phục". Chú vẫn bướng bỉnh, vẫn nhớ những ngày rong ruổi, vẫn hoài nghi mọi ràng buộc. Nhưng qua sự kiên nhẫn của ông Ba Khía, Lốc Xoáy dần học cách chấp nhận sự hiện diện của người khác trong cuộc đời mình. Qua người bạn Bụi Sao, chú học được sự dịu dàng và trách nhiệm. Qua cậu bé Nhóc Tí, chú cảm nhận được niềm vui hồn nhiên và sự gắn bó không điều kiện.

Thế nhưng, đến cuối câu chuyện, Lốc Xoáy vẫn là Lốc Xoáy vẫn mạnh mẽ, vẫn luôn tràn ngập tự do nhưng chú đã tìm được một điều mới. Đó là một nơi để quay về, một mái nhà để nhớ thương và một mùa Tết để mong chờ.

Với cách xây dựng nhân vật trung tâm này, theo nhóm tác giả Cánh Cam, Lốc Xoáy trở thành hình ảnh ẩn dụ cho rất nhiều tâm hồn: những đứa trẻ ham khám phá, sợ bị bó buộc; những con người từng nghĩ rằng tự do là không cần ai. Hành trình của chú ngựa cho thấy một chân lý giản dị mà sâu sắc, có những sợi dây không trói buộc, mà giữ ta lại bằng yêu thương.

Mở ra không gian Tết Nam Bộ

Lật giở Tết Ngựa yêu thương, độc giả còn ấn tượng với một bức tranh thấm đẫm màu sắc văn hóa được mở ra. Đó là không gian Tết Nam Bộ được kể lại bằng ngôn ngữ kể chuyện mềm mại, giàu cảm xúc và mang đậm hơi thở của đời sống thường nhật. Tết trong cuốn sách không phải là khái niệm mang tính lễ nghi hay biểu tượng khô cứng, mà hiện ra rất sống động qua từng sinh hoạt thường ngày của một gia đình miền sông nước.

Người đọc bắt gặp trong trang sách những hình ảnh quen thuộc: nồi thịt kho trứng sôi liu riu trên bếp củi, nồi canh khổ qua nhồi thịt mang theo ước vọng "khổ qua", những đòn bánh tét được gói bằng lá chuối xanh, buộc dây đều tay, rồi thức suốt đêm trông bánh… Đó là những phong tục không cần giải thích dài dòng, bởi chính câu chuyện đã tự kể bằng mùi hương, âm thanh và nhịp sống.

Bên cạnh đó, điểm đặc sắc của tác phẩm này còn nằm ở không gian chợ nổi ngày Tết - nét văn hoá rất riêng của miền Tây Nam Bộ. Chợ hiện lên đông vui, hào sảng, "cái gì cũng có": hoa, trái cây, bánh trái, thức ăn nóng hổi, tiếng mời chào rộn ràng trên sông nước. Qua ánh nhìn tò mò của Lốc Xoáy, chợ nổi không chỉ là nơi mua bán mà còn là nơi thể hiện tinh thần cộng đồng, sự rộng mở và chất phóng khoáng của con người miền sông nước.

Bên cạnh các sinh hoạt vật chất, Tết trong "Tết Ngựa yêu thương" còn là Tết của tinh thần: là lúc cả gia đình quây quần, là khi người lớn kiên nhẫn dạy trẻ con lặt lá mai, gói bánh, là khoảnh khắc giao thừa mọi người đứng bên nhau ngắm pháo hoa, hái lộc đầu năm và gửi gắm những điều ước giản dị. Những giá trị này được kể một cách tự nhiên, giúp trẻ em tiếp nhận văn hoá truyền thống bằng những cảm xúc chân thành, giản dị.

Bằng việc tái hiện không gian Tết Nam Bộ một cách sống động, nhóm tác giả Cánh Cam cho hay, Tết Ngựa yêu thương mang theo giá trị lưu giữ ký ức văn hoá. Trong nhịp sống hiện đại, khi Tết đôi khi bị rút gọn thành vài ngày nghỉ, tác phẩm này nhẹ nhàng nhắc nhớ rằng Tết trước hết là sự sum vầy, là mùi bếp lửa, là cảm giác được thuộc về một mái nhà.

Một hành trình sách Tết thiếu nhi bền bỉ

Mỗi mùa Xuân về, nhóm tác giả Cánh Cam lại mang tới cho bạn đọc nhỏ tuổi một cánh cửa bước vào thế giới Tết, nơi những phong tục quen thuộc được kể lại bằng trí tưởng tượng phong phú, giọng văn hóm hỉnh và góc nhìn rất trẻ thơ.

Đến nay nhóm đã xuất bản nhiều tập sách Tết: Vèo vèo đến Tết (2022), Xóm Rồng đón Tết (2023), Tết Rắn may mắn (2025) và Tết Ngựa yêu thương (2026). Đây là một hành trình bền bỉ, không chỉ là những câu chuyện riêng lẻ, mà cùng nhau tạo nên một bức tranh Tết đa sắc, vừa gần gũi vừa mới mẻ.

Vèo vèo đến Tết là câu chuyện mở đầu đầy duyên dáng về một cô mèo Anh đỏm dáng, lần đầu theo gia đình chị Mai rời thành phố để về quê đón Tết ở làng Ê A. Qua đôi mắt tò mò của cô mèo nhỏ, Tết hiện ra với những trải nghiệm vừa lạ vừa quen: gói bánh chưng, cúng tất niên, đón giao thừa, chúc Tết. Sự chuyển dịch từ nhịp sống đô thị sang không gian làng quê trung du Bắc Bộ mang đến cảm giác ấm áp, giúp trẻ em nhận ra những nét cổ truyền đặc sắc mỗi dịp Tết về.

Nếu Vèo vèo đến Tết gợi cảm giác thân thuộc, thì Xóm Rồng đón Tết lại mở ra một chuyến phiêu lưu đồng thoại đầy màu sắc. Năm chú rồng từ thung lũng Lắc Lư lên đường đến làng Bôm Bốp để khám phá phong tục Tết vùng cao Tây Bắc. Qua trò chơi dân gian, món ăn truyền thống và lễ hội mùa Xuân, câu chuyện tôn vinh vẻ đẹp văn hoá bản địa và tinh thần cộng đồng. Tết trong Xóm Rồng đón Tết không chỉ là dịp vui chơi, mà là nơi các giá trị văn hoá được học hỏi, sẻ chia và lan toả.

Với Tết Rắn may mắn, Cánh Cam tiếp tục kể chuyện Tết bằng góc nhìn loài vật, lần này là bốn chú rắn đáng yêu: Rắn Xanh, Hoa Tiêu, Đuôi Chuông và Hạt Dẻ. Mỗi chuyến đi là một lần khám phá phong tục: làm hương trầm, muối dưa hành, viết thư pháp, du Xuân. Những tình huống hài hước, nhẹ nhàng giúp trẻ em cảm nhận Tết như một chuỗi trải nghiệm vui tươi, nơi may mắn và niềm vui đến từ những điều giản dị.

Tiếp nối hành trình ấy, Tết Ngựa yêu thương mang đến chiều sâu cảm xúc. Qua câu chuyện của chú ngựa hoang Lốc Xoáy, Tết trở thành không gian của sự gắn bó, nơi một kẻ từng chỉ khao khát tự do học cách yêu thương và tìm thấy mái nhà thực sự để trở về.

TS Diêu Lan Phương (thành viên nhóm viết Cánh Cam, chủ nhiệm CLB Ngôn ngữ và EQ) cho biết, ý định viết sách về Tết của nhóm viết Cánh Cam được nảy sinh từ 5 - 6 năm trước.

"Chúng tôi nhận thấy Tết là một nét văn hóa đặc sắc, cũng là dịp để gia đình, bạn bè hay con người nói chung đoàn tụ. Và một cuốn sách, một thông điệp yêu thương, ấm áp, giản dị, lại chuyên chở được nét văn hóa thật cần thiết với các em nhỏ thế hệ hiện nay" - TS Phương bày tỏ - "Chúng tôi cũng mong muốn chuyển tải được văn hóa Việt Nam thông qua các cuốn sách Tết. Từ Tết vùng cao, miền Bắc, hiện đại, đến như năm nay là màu sắc của Tết miền Tây Nam Bộ, lần lượt đều được chúng tôi đưa vào trang sách. Và Tết ngựa yêu thương là cuốn sách Tết thứ 4 của Cánh Cam".

Không chỉ dừng lại ở mong muốn truyền tải những giá trị văn hóa, thông qua mỗi cuốn sách Tết, nhóm tác giả Cánh Cam còn kỳ vọng giúp các em nhỏ có thói quen đọc sách hơn; và việc lì xì một cuốn sách Tết với thông điệp yêu thương và tích cực, có thể trở thành một nét văn hóa mới.

"Mỗi cuốn sách, đều được viết rất cẩn trọng, ngoài đáp ứng nhu cầu giải trí, còn ẩn chứa một câu chuyện về văn hóa, về tình yêu thương bình dị giữa con người với con người, con người với động vật, với thiên nhiên cây cỏ… Chúng tôi mong sách Tết là một lời yêu thương, một nguyện cầu tốt lành cho những ai có thể chạm đến. Và đương nhiên, chúng tôi mong có thể chạm đến được thật nhiều các bạn nhỏ!" - TS Phương chia sẻ.