Luật Thủ đô 2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026) đã tạo ra khung pháp lý và cơ chế đặc thù giúp các thiết chế văn hóa tại Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian sáng tạo và phát triển bền vững.
Đây là không gian vốn là nhà sinh hoạt cộng đồng của khu dân cư của phường Ba Đình, đặt tại 11 phố Ngũ Xã, Hà Nội. Tại đây, trong "Tour Yêu nước - Thời bao cấp", di sản ký ức về một thời bao cấp được tổ chức trưng bày, sắp xếp, trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa đầu tiên của phường.
Từ không gian sống với mâm cơm "không thịt" đặc trưng của một thời kỳ gian khó, phương tiện đi lại, không gian sản xuất, quán nước vỉa hè, cửa hàng sách đến không gian đám cưới "Vui duyên mới không quên nhiệm vụ"…, những di sản của ký ức ấy đã mang tới cho du khách những trải nghiệm văn hóa đa giác quan!
"Tour Yêu nước - Thời bao cấp" là sản phẩm công nghiệp văn hóa đầu tiên của phường Ba Đình.
Chị Lê Quỳnh Châu, phường Hồng Hà, Hà Nội bày tỏ: "Những giá trị mà góc phố này mang lại không chỉ giúp người lớn tuổi ôn lại kỷ niệm xưa, mà đối với giới trẻ, đây còn là không gian trải nghiệm thực tế. Qua đó, các bạn trẻ có cơ hội học hỏi, hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và nếp sống của người Hà Nội qua một giai đoạn lịch sử rất quan trọng của đất nước."
Ông Nguyễn Dân Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình, Hà Nội khẳng định, Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Luật Thủ đô 2026 đã mở ra khung pháp lý cùng nhiều chính sách giúp các địa phương có điều kiện trực tiếp tham gia, định hướng cho cộng đồng phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa để phù hợp với xu thế hiện nay.
Ở một không gian khác của Hà Nội, không gian Hồ Văn, thuộc Văn Miếu – Quốc Tử Giám đang được định hướng để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa mới của Thủ đô, với kỳ vọng tổ chức thành không gian trải nghiệm văn hóa đặc sắc, thu hút du khách và kết nối hiệu quả với doanh nghiệp lữ hành.
TS Đường Ngọc Hà, PGĐ Trung tâm VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, theo định hướng, Trung tâm Công nghiệp Văn hóa Hồ Văn sẽ là mô hình kết nối giữa nhà thiết kế, nghệ nhân làng nghề truyền thống và di sản. Tại đây sẽ giới thiệu các làng nghề, tổ chức trải nghiệm ẩm thực truyền thống Việt Nam, ẩm thực Thăng Long, đặc biệt là các buổi workshop để du khách không chỉ tham quan mà còn được "chạm" vào di sản.
Luật Thủ đô cũng đã mở ra cơ chế mới cho Văn Miếu - Quốc Tử Giám khi không gian Hồ Văn, thuộc nơi đây đang được định hướng để trở thành Trung tâm Công nghiệp văn hóa mới của Thủ đô,
Có thể nói, Luật Thủ đô 2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026), mà cụ thể là Điều 15 đã tạo ra một khung pháp luật vượt trội, mang lại cơ chế quản lý rõ ràng, chính sách ưu đãi để Thủ đô có thể hình thành và phát triển các không gian văn hoá sáng tạo, các loại hình tổ chức, thiết chế văn hóa, mà đặc biệt trong đó là các trung tâm công nghiệp văn hóa nhằm phát triển kinh tế xã hội địa phương.
TS Đường Ngọc Hà nhấn mạnh, Luật Thủ đô cũng đã mở ra cơ chế mới cho Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng như các thiết chế văn hóa, bảo tồn di tích. "Luật giúp chúng tôi khai thác hiệu quả tài sản công, biến di sản thành tài sản. Khi thành lập Trung tâm Công nghiệp Văn hóa Hồ Văn, chúng tôi có cơ sở pháp lý để tổ chức các hoạt động trải nghiệm, tương tác, huy động nguồn lực xã hội hóa. Nguồn thu từ các hoạt động này sẽ quay trở lại phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Đây là hành lang pháp lý quan trọng giúp các thiết chế văn hóa từng bước tham gia hiệu quả vào hệ sinh thái công nghiệp văn hóa", bà Hà nói.
Trung tâm Công nghiệp Văn hóa Hồ Văn sẽ là mô hình kết nối giữa nhà thiết kế, nghệ nhân làng nghề truyền thống và di sản.
Ông Nguyễn Dân Huy chia sẻ, "chúng tôi đã hình thành một hệ sinh thái. Đặc biệt là dự án "Tuyến tàu điện số 6" — những toa tàu 2 tầng kể câu chuyện di sản văn hóa nằm xen kẽ giữa các di tích. Du khách khi đến đây sẽ có một tour trải nghiệm xuyên suốt không chỉ về văn hóa, lịch sử mà còn về ẩm thực và đời sống cư dân bản địa. Những sản phẩm do Nhà nước chủ trì mang tính gợi mở, nhằm thu hút cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân cùng tham gia xây dựng thêm nhiều sản phẩm công nghiệp văn hóa khác, từng bước hình thành trung tâm công nghiệp văn hóa của phường.
GS.TS Từ Thị Loan – Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long cho rằng, "từ trước đến nay, chúng ta vẫn nói Việt Nam có tiềm năng và nguồn vốn văn hóa rất giàu có, nhưng chưa phát triển công nghiệp văn hóa bứt phá như Hàn Quốc hay Nhật Bản. Một phần nguyên nhân là do hành lang pháp lý chưa thực sự thuận lợi. Luật Thủ đô chính là đòn bẩy, tạo hành lang pháp lý cởi mở nhằm tháo gỡ những "điểm nghẽn", vướng mắc tồn tại bấy lâu nay".
Phường Ba Đình cũng đang hình thành hệ sinh thái kết nối các điểm di tích và sản phẩm công nghiệp văn hóa, từng bước hình thành Trung tâm công nghiệp văn hóa của phường.
Cùng với Luật Thủ đô mới nhất, phát triển Trung tâm công nghiệp văn hóa cũng là định hướng nằm trong Kế hoạch số 270 trước đó của UBND Thành phố Hà Nội ban hành ngày 1/10/2025 (triển khai Nghị quyết 24 ngày 10/7/2025 của HĐND TP Hà Nội về tổ chức và hoạt động Trung tâm Công nghiệp Văn hóa) - bước đi quan trọng để đưa văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô. Theo đó, từ nay đến năm 2030, theo định hướng tại Hà Nội sẽ có 10 trung tâm Công nghiệp Văn hóa kết nối sáng tạo trong nước và quốc tế; và tầm nhìn đến năm 2045 là hình thành khu công nghiệp văn hóa hiện đại quy mô lớn bên sông Hồng, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa số hóa đồng bộ.
Rõ ràng, mục tiêu lớn đang được từng bước hiện thực hóa, đồng bộ bằng nỗ lực sáng tạo ở cấp cơ sở từ phường, xã đến các di tích, thiết chế văn hóa. Chính sách đang được thiết thực đưa vào cuộc sống, đáp ứng sự mong mỏi của nhân dân và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội!
