Liên hoan phim Venice 2026: Khi Lido hóa thành sân khấu điện ảnh

Không chỉ có thảm đỏ và những ngôi sao Hollywood, Liên hoan phim Venice lần thứ 83 còn mang đến một thế giới điện ảnh trải rộng từ những bộ phim kinh điển được phục chế đến nghệ thuật thực tế mở rộng, từ các lớp học với những tên tuổi lớn đến những cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ làm phim.

Từ ngày 2 đến 12/9, đảo Lido một lần nữa trở thành nơi điện ảnh thế giới tìm đến để xem, trò chuyện và khám phá những cách kể chuyện mới.

Một hòn đảo nhỏ, một thế giới điện ảnh lớn

Có một điều khiến Liên hoan phim Venice khác với nhiều sự kiện điện ảnh lớn khác: khán giả không bước vào một thành phố được dựng riêng cho điện ảnh. Họ bước lên một hòn đảo thực sự, nơi nhịp sống thường ngày và không khí liên hoan cùng tồn tại.

Lido di Venezia nằm tách khỏi khu trung tâm lịch sử của Venice. Từ những bến thuyền, du khách có thể nhìn thấy mặt nước trải rộng trước khi đặt chân đến khu vực tập trung các rạp chiếu và Palazzo del Cinema. Trong những ngày diễn ra liên hoan phim, nơi này trở thành một thế giới đặc biệt: buổi sáng dành cho các suất chiếu, buổi chiều là những cuộc gặp gỡ và trao đổi, còn buổi tối thuộc về thảm đỏ.

Nhưng lịch sử điện ảnh của Lido đã bắt đầu từ rất lâu trước khi những chiếc máy ảnh kỹ thuật số xuất hiện.

Liên hoan phim Venice ra đời năm 1932, được La Biennale di Venezia tổ chức lần đầu trên sân thượng của khách sạn Excelsior tại Lido. Khi ấy chưa có hệ thống giải thưởng như ngày nay. Khán giả và giới chuyên môn tham gia bình chọn để chọn ra những tác phẩm nổi bật. Từ năm 1935, liên hoan phim trở thành sự kiện thường niên.

Ngay từ kỳ đầu tiên, Venice đã có những bộ phim sau này trở thành kinh điển, trong đó có It Happened One Night, Grand Hotel và Frankenstein. Bộ phim đầu tiên được trình chiếu trong lịch sử liên hoan là Dr. Jekyll and Mr. Hyde của Rouben Mamoulian, vào tối 6/8/1932. Sau buổi chiếu còn có một dạ hội tại khách sạn Excelsior.

Gần một thế kỷ sau, khung cảnh ấy đã thay đổi rất nhiều nhưng tinh thần ban đầu vẫn còn nguyên: đưa những bộ phim mới đến trước khán giả quốc tế và biến Lido thành nơi các nghệ sĩ có thể gặp nhau.

Năm nay, Venice bước vào kỳ thứ 83 với 11 ngày hoạt động, từ 2 đến 12/9. Chương trình chính thức không chỉ có cuộc tranh giải Venezia 83 mà còn trải rộng sang Orizzonti, Venice Spotlight, Venice Classics, Venice Immersive, Biennale College Cinema và các chương trình đặc biệt.

Chính sự đa dạng ấy khiến Venice không giống một cuộc thi đơn thuần. Người đến Lido có thể dành cả ngày để xem phim mới, rồi chuyển sang một bộ phim kinh điển được phục chế, trước khi bước vào một trải nghiệm thực tế ảo vào buổi tối.

Và đó cũng là lúc Venice cho thấy một điều thú vị: điện ảnh không đứng yên.

George Clooney, Ellen Burstyn và những cuộc trò chuyện đáng nghe

Nếu thảm đỏ là nơi khán giả nhìn thấy các ngôi sao, những buổi trò chuyện chuyên đề lại cho họ cơ hội nghe các nghệ sĩ nói về nghề.

Điểm nhấn năm nay là George Clooney và Ellen Burstyn, hai nghệ sĩ cùng được trao Sư tử Vàng Thành tựu trọn đời.

Clooney nhận giải trong lễ khai mạc ngày 2/9. Người thực hiện phần giới thiệu danh dự cho ông là Laura Dern, diễn ra tại Sala Grande của Palazzo del Cinema. Đây là sự ghi nhận dành cho một nghệ sĩ đã hoạt động lâu năm ở nhiều vai trò, từ diễn viên đến đạo diễn và nhà sản xuất.

Điều thú vị hơn là Venice không dừng lại ở việc trao chiếc cúp. Ngày 3/9, Clooney sẽ có một buổi Masterclass tại Match Point Arena trên Lido. Đây là dịp để khán giả và giới làm nghề nghe ông chia sẻ trực tiếp về điện ảnh, thay vì chỉ nhìn thấy hình ảnh của ông trên thảm đỏ.

Trong khi đó, Ellen Burstyn cũng có một Masterclass vào ngày 8/9. Nữ diễn viên nhận Sư tử Vàng Thành tựu trọn đời sau một sự nghiệp kéo dài nhiều thập niên, với những tác phẩm đã trở thành dấu mốc của điện ảnh Mỹ như Alice Doesn't Live Here Anymore, The Exorcist và Interstellar.

Sự xuất hiện của Burstyn tại Venice có ý nghĩa đặc biệt ở một khía cạnh khác: liên hoan phim không chỉ nhìn về những bộ phim mới mà còn dành thời gian cho ký ức điện ảnh.

Cùng với Clooney và Burstyn, chương trình Masterclass năm nay còn có các buổi gặp gỡ với Luc Besson, Luca Guadagnino, cũng như cuộc trò chuyện giữa đạo diễn Chloé Zhao và nhà quay phim Łukasz Żal.

Đây là một trong những phần đáng chú ý nhất của Venice 2026 nhưng dễ bị thảm đỏ che khuất. Bởi nếu những bức ảnh ngôi sao chỉ kéo dài vài giây trên màn hình, một cuộc trò chuyện về cách làm phim có thể để lại ảnh hưởng lâu hơn nhiều.

Venice vì thế giống một lớp học khổng lồ. Ở đây, một đạo diễn kỳ cựu có thể nói chuyện với một nhà quay phim trẻ; một diễn viên kể lại kinh nghiệm của mình; còn những nhà làm phim mới có cơ hội quan sát cách các thế hệ đi trước suy nghĩ về hình ảnh, âm thanh và câu chuyện.

Điện ảnh được nhìn không chỉ như sản phẩm hoàn chỉnh, mà như một nghề thủ công.

Từ phim kinh điển đến thế giới thực tế ảo

Một trong những điểm đáng khám phá nhất của Venice 2026 nằm ở hai thái cực tưởng như đối lập: những bộ phim cũ được phục hồi và những tác phẩm sử dụng công nghệ thực tế mở rộng.

Venice Classics tiếp tục giới thiệu các bộ phim kinh điển được phục chế bởi những cơ quan lưu trữ, viện điện ảnh và tổ chức văn hóa từ nhiều quốc gia. Chương trình năm nay có những tác phẩm thuộc nhiều thời kỳ và nền điện ảnh khác nhau, cho thấy việc bảo tồn phim ngày càng trở thành một phần quan trọng của đời sống điện ảnh.

Một bộ phim cũ được phục chế không đơn giản là được "làm đẹp" lại.

Đó là quá trình đưa hình ảnh và âm thanh của một tác phẩm trở lại gần với trạng thái nguyên bản, giúp những bộ phim từng được chiếu trên màn ảnh nhiều thập niên trước có thể tiếp tục được xem bằng chất lượng phù hợp với khán giả hôm nay.

Nếu Venice Classics là cuộc trò chuyện với quá khứ, thì Venice Immersive lại mở cánh cửa sang tương lai.

Năm nay, Venice Immersive có 68 dự án đến từ 26 quốc gia, gồm 30 tác phẩm tranh giải, 35 dự án trong chương trình "Best of Immersive" và 3 dự án thuộc Biennale College Cinema - Immersive. Các tác phẩm bao gồm video nhập vai, thực tế ảo, thực tế hỗn hợp, thế giới ảo và những hình thức sắp đặt sử dụng công nghệ XR.

Không gian dành cho chương trình nằm trên đảo Lazzaretto Vecchio, đối diện Lido. Khán giả từ Lido có thể đi tàu nước miễn phí trong khoảng ba phút để tới khu vực trải nghiệm. Chương trình hoạt động từ 10 giờ sáng đến 10 giờ tối trong suốt thời gian liên hoan.

Đây có lẽ là hình ảnh rõ nhất cho sự thay đổi của Venice.

Năm 1932, bộ phim đầu tiên được trình chiếu trên màn ảnh trong một khách sạn bên biển. Năm 2026, khán giả có thể bước vào những thế giới không còn bị giới hạn bởi màn hình phẳng.

Từ ánh sáng của máy chiếu đến không gian ảo, từ phim câm và phim kinh điển đến những trải nghiệm tương tác, Venice đang cho thấy điện ảnh có thể mở rộng đến đâu.

Và giữa hai đầu của hành trình ấy vẫn là con người. Những người làm phim vẫn đứng trước máy quay. Đạo diễn vẫn phải tìm cách kể một câu chuyện. Khán giả vẫn ngồi trong bóng tối và chờ khoảnh khắc màn hình sáng lên.

Đó cũng là lý do Venice vẫn giữ được sức hấp dẫn sau gần một thế kỷ.

Có thể những chiếc váy trên thảm đỏ thay đổi theo từng năm. Những công nghệ mới liên tục xuất hiện. Những gương mặt trẻ thay thế các thế hệ đi trước. Nhưng cảm giác chờ đợi trước một buổi chiếu đầu tiên thì gần như không thay đổi.

Năm nay, Lido lại bước vào những ngày đặc biệt ấy.

George Clooney sẽ nhận Sư tử Vàng. Ellen Burstyn sẽ kể lại những câu chuyện nghề nghiệp của mình. Những bộ phim mới sẽ lần đầu gặp khán giả. Những tác phẩm kinh điển được hồi sinh. Các nghệ sĩ thử nghiệm với những hình thức kể chuyện mới.

Và giữa tất cả những điều đó, Venice vẫn giữ một bí quyết tưởng như rất đơn giản: đưa điện ảnh ra khỏi màn ảnh và biến cả một hòn đảo thành câu chuyện.

Trong 11 ngày, Lido sẽ không chỉ là nơi chiếu phim. Đó sẽ là nơi người ta đến để nhìn lại quá khứ, khám phá tương lai và, quan trọng nhất, tìm thấy lý do vì sao điện ảnh vẫn có khả năng khiến cả thế giới cùng ngồi xuống trong bóng tối, chờ một câu chuyện bắt đầu.

Maggie Gyllenhaal dẫn dắt hội đồng giám khảo

Tại Venice 2026, nữ diễn viên kiêm đạo diễn Maggie Gyllenhaal giữ vai trò Chủ tịch Ban giám khảo Liên hoan phim Venice năm nay.

Đồng hành cùng cô là các nghệ sĩ và chuyên gia điện ảnh quốc tế, gồm đạo diễn Tunisia Kaouther Ben Hania, nhà soạn nhạc người Anh Daniel Blumberg, đạo diễn Pháp Xavier Giannoli, đạo diễn Afghanistan Shahrbanoo Sadat và nhà làm phim Hong Kong (Trung Quốc) Đỗ Kỳ Phong. Hội đồng sẽ lựa chọn những tác phẩm xuất sắc nhất để trao Sư tử Vàng cùng các giải thưởng quan trọng khác. Kết quả được công bố tại lễ bế mạc ngày 12/9.