Lễ hội Nàng Han - nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Thái trắng

Ngày 4/4, đông đảo người dân và du khách tham gia, hòa mình vào Lễ hội Nàng Han tại xã Phong Thổ tỉnh Lai Châu.

Tương truyền, Nàng Han xuất thân trong một gia đình người Thái ở Chiềng Sa (nay là xã Phong Thổ). Nàng đứng đầu cuộc khởi nghĩa của đồng bào 16 xứ Thái, quật cường đánh giặc xâm lược phương Bắc. Sau khi dẫn đoàn quân thắng trận trở về, Nàng Han gội đầu tại mó nước (giếng nước) của thôn Tây An, xã Phong Thổ rồi bay về trời. Từ đó, tưởng nhớ công ơn của nàng, nhân dân đã lập miếu thờ và tổ chức lễ hội ngay tại mó nước vào rằm tháng 2 âm lịch hằng năm.

Lễ hội Nàng Han năm 2026 được xã Phong Thổ tổ chức trong 2 ngày 4 - 5/4 gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức với các nghi thức rước nước, nghi lễ cúng “Nàng Han”; cúng sơn thần, thổ địa và mó nước “Nàng Han” thể hiện lòng tri ân, niềm tin tâm linh và ước vọng về cuộc sống bình yên, ấm no. Phần hội diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi, như: tái hiện nghi thức gội đầu của người Thái trắng, thi văn nghệ, thi ẩm thực dân tộc Thái, thi các môn thể thao truyền thống và trò chơi dân gian gồm: Đẩy gậy, bắn nỏ, tó má lẹ, tung còn… thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách.

Lễ hội Nàng Han là nét đẹp văn hóa tâm linh trong đời sống của đồng bào dân tộc Thái trắng ở xã Phong Thổ. Lễ hội được phục dựng và duy trì thường niên từ năm 2009 đến nay, được tổ chức nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhân dân mạnh khỏe, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Ngoài giá trị văn hóa, lịch sử, lễ hội còn mang ý nghĩa giáo dục các thế hệ về lòng yêu nước, truyền thống chống giặc ngoại xâm, đạo lý uống nước nhớ nguồn và bảo tồn, gìn giữ những nét văn hóa của địa phương.

Phát biểu khai mạc Lễ hội, ông Trịnh Khắc Tấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Thổ, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội, cho biết: Lễ hội Nàng Han từ lâu đã trở thành một biểu tượng văn hóa thiêng liêng gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào Thái ở Phong Thổ. Ngày nay, lễ hội lan tỏa rộng rãi, để lại dấu ấn sâu đậm đối với du khách. Chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư đã cùng nhau nỗ lực để phục dựng, gìn giữ và ngày càng phát huy giá trị văn hóa đó trong đời sống hiện đại.

Nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc nơi biên cương của Tổ quốc, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ra Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/02/2021 về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Từ đó đến nay, nhiều lễ hội, nghi thức trong đời sống sinh hoạt của đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Lự, Lào… được phục dựng và tổ chức hằng năm tạo ra bức tranh đa màu sắc nhưng rất riêng biệt của các dân tộc tại Lai Châu.

Lễ hội là dịp để giới thiệu, tôn vinh và quảng bá mô hình du lịch cộng đồng và các giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của dân tộc Thái trắng ở Phong Thổ đến với đồng bào cả nước, bạn bè trong, ngoài tỉnh và quốc tế. Thông qua đó, góp phần phát huy tiềm năng du lịch, thu hút du khách thập phương và các nhà đầu tư đến với xã biên cương Phong Thổ, Lai Châu.