Sáng 12/11, trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thông tin về việc chuẩn bị nguồn vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng để thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, có thể nâng lên 10.000 tỷ đồng sau 3 năm hoạt động.
Cùng tham gia trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thông tin về tiến độ giải ngân đầu tư công và những bất cập còn tồn tại trong công tác đấu thầu.
Đã chuẩn bị 5.000 tỷ đồng vốn điều lệ cho Quỹ nhà ở quốc gia
Trả lời chất vấn trước Quốc hội về việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Xây dựng xây dựng phương án và chuẩn bị nguồn lực vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, phát triển nhà ở giá rẻ, hợp lý để người dân có chỗ ở là một trong những chính sách rất nhân văn, rất có trách nhiệm của Nhà nước. Nhà ở có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi "có an cư thì mới lạc nghiệp". Hiến pháp và các quy định hiện hành đều nhấn mạnh quyền có chỗ ở của người dân.
Với phương châm đó, để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phát triển nhà ở xã hội. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về Quỹ nhà ở quốc gia và biện pháp thi hành Nghị quyết 201/2025/QH15, cụ thể hóa các cơ chế, chính sách liên quan.
Nghị định đề cập việc thành lập và tổ chức hoạt động của quỹ nhà ở, gồm Quỹ nhà ở quốc gia ở cấp trung ương do Chính phủ thành lập và Quỹ nhà ở địa phương, nhằm phục vụ mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030 đã sẵn sàng nguồn vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng cho quỹ và có thể nâng lên 10.000 tỷ đồng sau 3 năm hoạt động. Hiện Bộ Tài chính đang phối hợp tính toán đa chiều về sự cần thiết của quỹ và sẽ triển khai hướng dẫn cơ chế tài chính ngay khi quỹ được thành lập.
Giải ngân đầu tư công đạt khoảng 74%, đấu thầu còn nhiều bất cập
Cùng tham gia giải trình, trả lời chất vấn về các vấn đề liên quan, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đến hết tháng 10 đạt khoảng 74%, đồng thời chỉ ra cả nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến tình trạng chậm giải ngân ở một số địa phương.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, mức 74% là kết quả rất tốt so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn còn một số tỉnh, thành giải ngân chậm. Nguyên nhân khách quan chủ yếu là vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, biến động giá, thiếu nguồn vật liệu và nhân lực, cùng ảnh hưởng của điều kiện thời tiết đến tiến độ thi công. Về chủ quan, đó là trách nhiệm của các chủ dự án trong quản trị, tổ chức thực hiện và năng lực điều hành còn khó khăn, vướng mắc.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN
Liên quan đến công tác đấu thầu, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, các nhà thầu tham gia cơ bản đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, song trên thực tế vẫn tiềm ẩn những vi phạm trong quá trình tổ chức và thực hiện.
Đáng chú ý là tình trạng một số liên danh nhà thầu đưa ra mức giá dự thầu thấp bất thường để cạnh tranh, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng, tiến độ và hiệu quả của dự án.
"Thực tế có những dự án mà tỷ lệ tiết giảm giá chỉ đạt 0,5%, 0,7% hoặc 1%. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận, đánh giá thận trọng, bởi hiệu quả tiết kiệm ngân sách thông qua đấu thầu cần được xem xét đồng thời với chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư", Bộ trưởng Trần Hồng Minh nói.
Theo người đứng đầu ngành xây dựng, với các công trình trọng điểm, trọng tâm triển khai thời gian qua theo cơ chế, chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu gắn với yêu cầu tiết giảm 5% giá trị, việc thực hiện cơ bản đạt hiệu quả.
Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện cơ chế quản lý, lựa chọn nhà thầu, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Bộ trưởng cũng thừa nhận thực tế có nhà thầu nhờ hình thức liên danh đã trúng nhiều dự án, nhưng năng lực chỉ nằm trong năng lực của liên danh, còn năng lực thực tiễn của bản thân nhà thầu lại không bảo đảm.
Về hành vi "bán thầu" – giao lại công việc cho các nhà thầu nhỏ mà đại biểu phản ánh, Bộ trưởng cho biết, vấn đề này đã được các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, có ý kiến, nhưng xử lý rất khó.
Luật Đấu thầu hiện hành quy định quy trình xét duyệt chặt chẽ về năng lực tài chính, máy móc, trang thiết bị thi công và nhân lực; song nếu vẫn xảy ra hiện tượng giao thầu lại thì cần xem xét trách nhiệm của đơn vị thi công và xử lý theo pháp luật.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, sai phạm này cũng thuộc trách nhiệm của các chủ đầu tư trong việc kiểm soát tiến độ, quản lý chất lượng dự án và đặc biệt là kiểm tra các đơn vị thi công. Khi sửa đổi Luật Đấu thầu do Bộ Tài chính chủ trì, Bộ Xây dựng sẽ tham gia đóng góp ý kiến trong phần xây dựng nghị định, bảo đảm quy trình đấu thầu chặt chẽ, khách quan và không xảy ra tình trạng chuyển giao thầu.
