Hà Nội đang đặt mục tiêu xây dựng thương hiệu "Thành phố trải nghiệm văn hóa về đêm" và đưa kinh tế đêm trở thành một động lực tăng trưởng mới của Thủ đô. Theo TS. Phạm Hà là Chủ tịch kiêm CEO của LuxGroup và đồng thời đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Xanh Việt Nam - cơ hội lớn nhất của Hà Nội không nằm ở việc kéo dài thời gian kinh doanh, mà ở khả năng biến di sản, văn hóa và sông Hồng thành những trải nghiệm đủ sức giữ chân du khách. Trong cuộc trao đổi với Thể thao và Văn hóa, ông chia sẻ góc nhìn về khoảng trống của du lịch đêm Hà Nội, tiềm năng của sông Hồng và con đường để Thủ đô trở thành một điểm đến văn hóa về đêm hàng đầu khu vực.

 * Từ góc nhìn của một doanh nghiệp phục vụ khách du lịch cao cấp, ông đánh giá như thế nào về "đời sống ban đêm" của Hà Nội hiện nay?

- Nói nhiều chưa làm được bao nhiêu. Hà Nội đang đứng trước cơ hội rất lớn để trở thành một trong những trung tâm kinh tế đêm dựa trên văn hóa hàng đầu châu Á. Điểm mạnh lớn nhất của Hà Nội không phải là sự sôi động như Bangkok hay sự hiện đại như Singapore, mà là chiều sâu của một thủ đô hơn một nghìn năm tuổi, nơi di sản, lịch sử, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống cộng đồng vẫn còn hiện hữu rất sống động.

Tuy nhiên, phần lớn giá trị đó mới được khai thác vào ban ngày. Sau 22 giờ, nền kinh tế đêm của Hà Nội vẫn chủ yếu xoay quanh ăn uống và một số tuyến phố đi bộ. Điều còn thiếu là những sản phẩm văn hóa và trải nghiệm có khả năng tạo chi tiêu cao và kéo dài thời gian lưu trú.

Theo quy hoạch mới được thành phố phê duyệt, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2045 kinh tế đêm đóng góp trên 12% GRDP và xây dựng thương hiệu "Thành phố trải nghiệm văn hóa về đêm". Đây là định hướng rất đúng và có tầm nhìn dài hạn.

* Theo phản hồi từ khách hàng, du khách quốc tế đang thiếu điều gì nhất ở Hà Nội về đêm?

- Cầm tiền đến rồi cầm tiền về, chưa có nhiều chỗ tiêu. Có tiêu cũng "không thấm vào GPD là bao"  như câu nói gợi mở của thủ tướng Lê Minh Hưng. Điều du khách quốc tế thiếu nhất không phải là nơi để tiêu tiền mà là lý do để ở lại lâu hơn. Khách cao cấp hiện nay tìm kiếm những trải nghiệm mang tính bản địa, tính kể chuyện và giá trị cảm xúc. Họ muốn khám phá Hà Nội về đêm qua lịch sử Thăng Long, qua âm nhạc, nghệ thuật, ẩm thực, các bảo tàng, không gian sáng tạo và những dòng sông.

Nói cách khác, họ muốn trải nghiệm "linh hồn Hà Nội" sau khi mặt trời lặn. Nếu Hà Nội tạo được những sản phẩm khiến du khách sẵn sàng mua thêm một đêm khách sạn thì giá trị kinh tế mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc kéo dài giờ bán hàng.

* Theo ông, kinh tế đêm của Hà Nội nên được hiểu là kéo dài thời gian kinh doanh hay phải tạo ra những sản phẩm hoàn toàn mới? Nếu phải lựa chọn ba sản phẩm có khả năng giữ chân khách và gia tăng chi tiêu mạnh nhất, ông sẽ đề xuất điều gì?

- Kinh tế đêm không phải là kéo dài thời gian mở cửa mà là kéo dài giá trị trải nghiệm. Thời gian khách tiêu tiền nhiều nhát từ 6h tối tới 6h sáng. Nếu chỉ kéo dài thời gian kinh doanh, doanh thu sẽ tăng không đáng kể. Nhưng nếu tạo được sản phẩm mới, thời gian lưu trú, mức chi tiêu và sức cạnh tranh điểm đến sẽ tăng lên.

Nếu chọn ba sản phẩm chiến lược cho Hà Nội, tôi đề xuất: 

Thứ nhất, các hành trình văn hóa đêm gắn với Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu, Hồ Gươm và công nghệ trình diễn ánh sáng.

Thứ hai, du lịch đường thủy và du thuyền văn hóa trên sông Hồng.

Thứ ba, các chương trình biểu diễn quy mô lớn kể câu chuyện Hà Nội và Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. 

Đây là ba lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa quốc tế cao nhất.

* Hà Nội đang có hệ thống di sản rất dày đặc như Văn Miếu, Hoàng thành Thăng Long, hồ Hoàn Kiếm, phố cổ, các bảo tàng, làng nghề... Theo ông, làm thế nào để kết nối các tài nguyên này thành một "hệ sinh thái trải nghiệm đêm" thay vì những sản phẩm đơn lẻ?

- Điểm yếu hiện nay là mỗi điểm đến đang kể câu chuyện riêng của mình. Điều Hà Nội cần là một "kịch bản tổng thể" cho đêm Hà Nội. Sông Hồng gắn kết với Hồ Tây, cầu Lông Biên Liêu hoàn và khu xa dân cư dvsf trong dân cư như phố cổ tối và xa khu đêm. Du khách có thể bắt đầu từ Hoàng thành Thăng Long, tiếp tục khám phá phố cổ, thưởng thức nghệ thuật dân gian bên Hồ Gươm và kết thúc bằng hành trình trên sông Hồng. Khi các điểm đến được kết nối thành một dòng chảy trải nghiệm liên tục, Hà Nội không còn bán vé tham quan mà bán một hành trình cảm xúc. Đó mới là cách các thành phố du lịch hàng đầu thế giới đang làm.

* Nhiều chuyên gia cho rằng sông Hồng có thể trở thành "mặt tiền văn hóa mới" của Thủ đô. Dưới góc độ doanh nghiệp du lịch, ông nhìn thấy những cơ hội nào từ dòng sông này? Nếu được tham gia xây dựng sản phẩm, ông muốn nhìn thấy những trải nghiệm gì xuất hiện trên sông Hồng trong 5-10 năm tới?

Tôi cho rằng sông Hồng là tài nguyên chiến lược chưa được khai thác tương xứng với giá trị của nó. Lịch sử Hà Nội được hình thành từ dòng sông này. Các làng nghề, các di sản, các không gian văn hóa ven sông đều có thể trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch mới.

Nếu Hồ Gươm là trái tim của Hà Nội thì sông Hồng có thể trở thành mặt tiền văn hóa mới của Thủ đô.

Trong 5 - 10 năm tới, tôi muốn thấy:

* Du thuyền ngắm Hà Nội về đêm.

* Các show nghệ thuật trên mặt nước.

* Không gian sáng tạo và lễ hội ven sông.

* Các hành trình kết nối làng nghề và di sản đồng bằng sông Hồng.

Đây sẽ là một động lực tăng trưởng mới cho kinh tế đêm.

* Là đơn vị có nhiều kinh nghiệm phát triển sản phẩm du thuyền và du lịch đường thủy. Từ kinh nghiệm quốc tế, điều kiện tiên quyết để một dòng sông trở thành điểm đến du lịch đêm hấp dẫn là gì? Hà Nội hiện còn thiếu những yếu tố nào để sông Hồng có thể phát triển mạnh các sản phẩm du lịch đêm?

- Không có dòng sông nào tự trở thành sản phẩm du lịch. Thành công đến từ việc kết hợp giữa hạ tầng, cảnh quan và nội dung trải nghiệm.

Điều kiện tiên quyết gồm:

* Hệ thống bến thủy hiện đại.

* Cảnh quan ven sông hấp dẫn.

* An toàn và kết nối giao thông thuận lợi.

* Các hoạt động văn hóa diễn ra thường xuyên.

Hà Nội hiện có lợi thế lớn về lịch sử và cảnh quan nhưng còn thiếu những bến du lịch hiện đại, các trung tâm dịch vụ ven sông và những sản phẩm mang tính biểu tượng đủ sức thu hút khách quốc tế quanh năm.

* Nhìn ra thế giới, những mô hình nào trên các dòng sông như Seine (Paris), Thames (London), Chao Phraya (Bangkok) hay Singapore River khiến ông ấn tượng nhất? Bài học nào Hà Nội có thể học hỏi và bài học nào không nên sao chép?

Điều đáng học nhất không phải là mô hình mà là tư duy. Paris không bán dòng sông Seine, họ bán văn hóa Pháp. London không bán dòng Thames, họ bán lịch sử nước Anh. Bangkok bán đời sống ven sông. Singapore bán sự hiện đại và công nghệ. Hà Nội phải bán câu chuyện của chính mình. Bài học nên học là quy hoạch đồng bộ giữa văn hóa, giao thông, du lịch và không gian công cộng.Bài học không nên sao chép là những công trình hào nhoáng nhưng thiếu bản sắc địa phương.

* Nếu được thiết kế lại "đêm Hà Nội" cho du khách quốc tế, ông muốn thành phố được nhớ đến bởi điều gì? Và  đâu sẽ là bản sắc riêng giúp Hà Nội cạnh tranh với Bangkok, Seoul hay Singapore trong tương lai?

- Tôi muốn Hà Nội được nhớ đến là thủ đô văn hóa sống về đêm hàng đầu châu Á.

Một thành phố nơi du khách có thể đi từ quá khứ đến tương lai chỉ trong một buổi tối. Từ Hoàng thành Thăng Long, phố cổ, Hồ Gươm đến sông Hồng, mỗi không gian đều kể một phần câu chuyện của dân tộc Việt Nam. Bangkok có thể nổi tiếng vì sự sôi động. Singapore có thể nổi tiếng vì sự hiện đại. Seoul có thể nổi tiếng vì công nghiệp giải trí. Nhưng Hà Nội có một lợi thế mà không nơi nào có được: hơn một nghìn năm lịch sử vẫn đang hiện diện trong đời sống hôm nay.

Nếu biết chuyển di sản thành trải nghiệm và biến văn hóa thành động lực tăng trưởng, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành "Thành phố trải nghiệm văn hóa về đêm" hàng đầu khu vực vào năm 2045.