Kình ngư Đỗ Thanh Hải: 16 năm vượt giới hạn để chạm tay vào HCV Asian Para Games

Từ cậu bé mất khả năng đi lại sau một trận sốt nặng đến nhà vô địch châu Á ở tuổi 36, Đỗ Thanh Hải đã đi qua hơn 16 năm bền bỉ với bơi lội người khuyết tật. Tấm HCV nội dung 100m ếch nam hạng SB5 tại Asian Para Games 2026 không chỉ mang về niềm vui cho thể thao Việt Nam, mà còn khép lại một hành trình dài chờ đợi của Thanh Hải, sau lần lỡ hẹn với ngôi vô địch ở kỳ đại hội tại Hàng Châu cách đây 3 năm.

Tấm HCV chờ đợi suốt 16 năm

Trên đường đua xanh tại Đại hội Thể thao người khuyết tật châu Á lần thứ 5 (Asian Para Games 2026), Đỗ Thanh Hải đã tạo nên dấu mốc đáng nhớ cho thể thao người khuyết tật Việt Nam khi giành HCV nội dung 100m ếch nam hạng SB5 với thành tích 1 phút 33 giây 91.

Đồng đội của anh, Lê Tiến Đạt, về thứ hai với thời gian 1 phút 36 giây 63, mang về tấm HCB cho đoàn Việt Nam. Huy chương đồng thuộc về Rashidabadi Ali của Iran, người hoàn thành phần thi với thành tích 1 phút 47 giây 78.

Chiến thắng của Đỗ Thanh Hải có ý nghĩa đặc biệt. Đây là tấm HCV đầu tiên của Đoàn Thể thao người khuyết tật Việt Nam tại Asian Para Games 2026, đồng thời là HCV Asian Para Games đầu tiên trong sự nghiệp bơi lội kéo dài hơn 16 năm của anh.

Ở tuổi 36, khi đã trải qua nhiều kỳ đại hội lớn, nhiều lần bước lên bục nhận huy chương và không ít lần đối mặt với áp lực thành tích, Thanh Hải cuối cùng cũng chạm tay vào danh hiệu mà anh từng bỏ lỡ tại Hàng Châu năm 2023.

Trong thể thao đỉnh cao, khoảng cách giữa một tấm HCV và sự tiếc nuối đôi khi chỉ được quyết định bằng vài giây, thậm chí vài phần trăm giây. Nhưng phía sau chiến thắng của Thanh Hải là khoảng cách dài hơn nhiều: 16 năm tập luyện, tích lũy kinh nghiệm, vượt qua giới hạn thể chất và không ngừng theo đuổi mục tiêu của bản thân.

Đỗ Thanh Hải sinh năm 1990. Những năm đầu đời của anh cũng bình thường như bao đứa trẻ khác, cho đến khi biến cố bất ngờ xảy ra lúc mới 3 tuổi.

Sau một trận sốt nặng, Hải bị liệt cả hai chân. Gia đình chạy chữa khắp nơi với hy vọng giúp con có thể đi lại, nhưng những nỗ lực ấy không đem lại kết quả như mong đợi. Đôi chân teo tóp khiến cậu bé không thể tự đứng, đi lại, còn những sinh hoạt thường ngày cũng trở thành thử thách.

Khó khăn không chỉ nằm ở sự hạn chế về thể chất. Khi nhận thức ngày càng rõ về hoàn cảnh của mình, Hải từng sống khép kín, mặc cảm và buồn rầu. Với một đứa trẻ, việc phải đối diện với những khác biệt so với bạn bè cùng trang lứa có thể tạo nên rào cản tâm lý không dễ vượt qua.

Trong giai đoạn ấy, tình yêu thương và sự chăm sóc của gia đình, đặc biệt là người mẹ, trở thành điểm tựa quan trọng. Nhờ sự động viên của những người thân, Hải dần vượt qua mặc cảm, học cách chấp nhận hoàn cảnh và từng bước hòa nhập với cuộc sống.

Ngay từ những năm tiểu học, cậu bé đã sớm ý thức được sự thiếu hụt về thể chất của bản thân. Hải hiểu rằng mình cần nỗ lực nhiều hơn để có thể tự chăm sóc bản thân, hướng tới một cuộc sống độc lập và giảm bớt gánh nặng cho gia đình.

Ước mơ khi ấy không phải là những tấm huy chương hay danh hiệu thể thao. Hải chỉ mong khi trưởng thành có thể học một nghề, tự nuôi sống mình và phụ giúp cha mẹ. Nhưng cuộc đời đôi khi mở ra những hướng đi mới từ những điều rất tình cờ. Với Thanh Hải, bước ngoặt ấy đến vào năm 2008, khi anh đang đứng trước lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai.

Bước ngoặt mang tên bơi lội

Trong một lần xem truyền hình, Hải biết đến một trung tâm huấn luyện bơi dành cho người khuyết tật tại TP.HCM. Qua tìm hiểu từ bạn bè, người quen, anh biết rằng nhiều người có hoàn cảnh tương tự vẫn có thể tập luyện, thi đấu và thậm chí trở thành những vận động viên được công chúng biết đến.

Những câu chuyện ấy mở ra trước mắt Hải một khả năng mà trước đó anh chưa từng nghĩ đến. Nếu những người cùng cảnh ngộ có thể vượt lên bằng thể thao, tại sao anh không thử sức?

Quyết định xin gia đình lên TP.HCM học bơi đã đưa chàng trai quê miền Tây đến với một hành trình hoàn toàn mới. Đó không phải lựa chọn dễ dàng, bởi Hải phải rời môi trường quen thuộc để bước vào cuộc sống tập luyện với những yêu cầu nghiêm ngặt, đồng thời tự mình thích nghi với những thử thách cả về thể chất lẫn tinh thần.

Những ngày đầu xuống nước, Hải gặp vô vàn khó khăn. Với đôi chân không thể cử động, anh phải dựa hoàn toàn vào đôi tay để giữ cơ thể nổi và di chuyển. Những động tác tưởng chừng cơ bản với người bình thường lại đòi hỏi ở Hải sự kiên trì, khả năng kiểm soát cơ thể và nỗ lực vượt bậc.

Ban đầu, anh bơi chưa tốt. Tuy nhiên, các thầy cô tại trung tâm nhận thấy Hải có năng khiếu nên quyết định giữ lại đào tạo. Đó là cơ hội đầu tiên, nhưng để biến cơ hội thành thành tích, Hải phải tự mình đi qua một chặng đường dài. Sự động viên của gia đình, sự hướng dẫn của huấn luyện viên và tình cảm sẻ chia từ những người bạn cùng hoàn cảnh giúp anh dần thích nghi với môi trường mới.

Quan trọng hơn, bơi lội đem đến cho Hải một mục tiêu cụ thể để theo đuổi. Thay vì chỉ nhìn vào những điều bản thân không thể làm, anh bắt đầu tập trung vào những gì mình có thể cải thiện mỗi ngày.

Trong bơi lội, kỹ thuật, sức bền, khả năng phối hợp và sức mạnh cơ bắp đều đóng vai trò quan trọng. Với một vận động viên khuyết tật có hạn chế vận động ở hai chân như Thanh Hải, việc phát triển sức mạnh thân trên càng trở nên cần thiết.

Anh hiểu rằng đôi tay chính là công cụ quan trọng nhất để tạo lực đẩy trong nước. Muốn bơi nhanh hơn, anh phải làm cho chúng khỏe hơn, đồng thời cải thiện khả năng kiểm soát cơ thể và duy trì tốc độ trong suốt cự ly thi đấu.

Bởi vậy, bên cạnh những giờ tập dưới nước, Hải kiên trì với các bài tập thể lực như nâng tạ, đu xà và những bài tập phát triển cơ bắp thân trên. Mỗi buổi tập là một lần anh tìm cách vượt qua giới hạn của chính mình.

Có những bài tập rất khó, nhưng Hải không dễ dàng bỏ cuộc. Anh thường cố gắng hoàn thành những yêu cầu mà huấn luyện viên đưa ra, kể cả khi bản thân chưa hình dung được mình có thể làm được đến đâu.

Chính quá trình lặp lại những nỗ lực nhỏ ấy đã tạo nên sự thay đổi lớn. Từ một chàng trai còn chật vật với những động tác cơ bản, Hải dần tiến bộ, xây dựng nền tảng thể lực và trở thành một trong những gương mặt nổi bật của đội tuyển bơi người khuyết tật TP.HCM, trước khi khẳng định vị trí trong đội tuyển quốc gia.

Điều đáng chú ý ở Thanh Hải không chỉ là tố chất thể thao, mà còn là sự chăm chỉ và tính kiên định. Anh theo đuổi mục tiêu bằng quá trình tập luyện đều đặn, thay vì trông chờ vào những bước tiến nhanh chóng.

Từ ước mơ giản dị về một nghề nghiệp để tự nuôi sống bản thân, Hải đã bước vào môi trường thể thao thành tích cao, nơi anh đại diện cho Việt Nam tranh tài với những vận động viên xuất sắc của khu vực và thế giới.

Từ 5 HCV ASEAN Para Games đến nhà vô địch châu Á

Năng lực của Đỗ Thanh Hải được khẳng định rõ nét qua những thành tích tại các đấu trường quốc tế. Một trong những dấu mốc nổi bật nhất là ASEAN Para Games lần thứ 11 tổ chức tại Indonesia vào tháng 8/2022.

Tại đại hội này, thi đấu ở hạng thương tật SB3 theo thông tin về thành tích của anh, Thanh Hải giành tới 5 HCV, gồm 3 huy chương cá nhân và 2 huy chương tiếp sức, đồng thời xác lập 4 kỷ lục Para Games, trong đó có 2 kỷ lục cá nhân và 2 kỷ lục tiếp sức.

Đây là thành tích đặc biệt ấn tượng, đưa Thanh Hải trở thành một trong những vận động viên nổi bật của đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam tại đại hội.

Những kết quả ở Indonesia cũng giúp anh được vinh danh ở hạng mục Vận động viên người khuyết tật của năm tại Cúp Chiến Thắng 2022. 

Ngoài thành tích tại ASEAN Para Games, Thanh Hải đã ba lần tham dự Paralympic và bốn lần góp mặt tại Asian Para Games. Việc liên tục xuất hiện ở những đấu trường lớn cho thấy anh là gương mặt có nhiều năm kinh nghiệm thi đấu quốc tế, đồng thời đã trải qua không ít áp lực trong hành trình theo đuổi thành tích cao.

Anh cũng nhiều lần được ghi nhận trong các cuộc bình chọn, vinh danh của thể thao nước nhà. Theo thông tin thành tích được cung cấp, Thanh Hải từng 5 lần được bầu chọn là Vận động viên người khuyết tật tiêu biểu toàn quốc, vào các năm 2013, 2020, 2021, 2023 và 2024.

Những danh hiệu ấy phản ánh chặng đường thi đấu bền bỉ của một vận động viên đã dành phần lớn tuổi trưởng thành cho thể thao. Tuy nhiên, với Thanh Hải, thành tích trong quá khứ không có nghĩa hành trình chinh phục đã kết thúc.

Tấm HCV ASEAN Para Games năm 2022 từng là đỉnh cao đáng nhớ, nhưng danh hiệu ở đấu trường khu vực không thể thay thế mục tiêu chinh phục châu lục. Tại Asian Para Games Hàng Châu năm 2023, anh chưa thể đạt được tấm HCV mong muốn. Ba năm sau, tại Asian Para Games 2026 ở Aichi-Nagoya, Nhật Bản, Hải trở lại và biến sự chờ đợi thành hiện thực.

Tuổi 36 và giấc mơ Paralympic vẫn ở phía trước

Trong thể thao đỉnh cao, tuổi tác thường đặt ra những câu hỏi về khả năng duy trì thể lực, tốc độ hồi phục và thời gian thi đấu đỉnh cao. Với một vận động viên đã trải qua hơn 16 năm tập luyện chuyên nghiệp như Thanh Hải, mỗi kỳ đại hội còn là cuộc kiểm chứng về khả năng duy trì động lực và thích nghi với những yêu cầu ngày càng cao.

Ở tuổi 36, anh vẫn có thể giành HCV châu Á bằng thành tích 1 phút 33 giây 91. Chiến thắng ấy cho thấy giá trị của kinh nghiệm, sự chuẩn bị và quá trình tích lũy qua nhiều năm thi đấu, bên cạnh năng lực chuyên môn trên đường đua xanh.

Dẫu vậy, tấm HCV Asian Para Games 2026 chưa phải đích đến cuối cùng của Thanh Hải. Ước mơ mà anh vẫn hướng tới là một lần chạm tay vào huy chương Paralympic – đấu trường đỉnh cao của thể thao người khuyết tật thế giới.