Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng: "Địa chỉ đỏ" thắp sáng lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những con người mà tên tuổi đã trở thành biểu tượng của trí tuệ và đạo đức. Thủ tướng Phạm Văn Đồng – người học trò xuất sắc, người đồng chí thân thiết của Chủ tịch Hồ Chí Minh – là một nhân cách lớn lao như thế. 

Hướng tới kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1/3/1906 - 1/3/2026), tỉnh Quảng Ngãi đang dồn toàn lực nâng cấp, chỉnh trang Khu lưu niệm tại xã Mộ Đức, quyết tâm đưa nơi đây trở thành một trung tâm giáo dục truyền thống và du lịch văn hóa - lịch sử tầm cỡ quốc gia.

Bảo tồn, nâng tầm giá trị hồn cốt di sản

Nằm bình yên dưới những hàng cây xanh mướt của vùng quê Mộ Đức giàu truyền thống, Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng từ lâu đã là niềm tự hào, là "trái tim" văn hóa của người dân Quảng Ngãi. Được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia vào năm 2006, khu lưu niệm có diện tích 4,7ha, nằm tại thôn 2, xã Mộ Đức, không chỉ là nơi thờ tự, mà còn là không gian lưu giữ trọn vẹn hình bóng của một nhà lãnh đạo kiệt xuất qua hơn 1.500 hiện vật, hình ảnh và tư liệu quý giá.

Kể từ tháng 6/2021, khi Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi chính thức chuyển giao khu lưu niệm từ Bảo tàng Tổng hợp tỉnh về cho Ủy ban nhân dân huyện Mộ Đức quản lý, một chương mới trong việc phát huy giá trị di sản đã mở ra. Việc phân cấp quản lý giúp địa phương chủ động, sát sao hơn trong từng khâu chăm sóc. Đặc biệt, để chuẩn bị cho kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Ủy ban nhân dân tỉnh đã phê duyệt dự án đầu tư 50 tỷ đồng để nâng cấp, cải tạo toàn bộ khu lưu niệm, cho thấy sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo tỉnh đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa. Theo đó, các hạng mục từ nhà trưng bày, gian thờ cho đến công trình phụ trợ đều tuân thủ nguyên tắc: giữ gìn nguyên trạng kiến trúc và đảm bảo mỹ thuật cao nhất. Những bức tường cũ được thay "áo mới", hệ thống mái ngói được kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo tính trang nghiêm và bền vững trước thời gian. Không gian cảnh quan cũng được quy hoạch lại bài bản, tạo nên một quần thể vừa tĩnh mịch, vừa khoáng đạt.

Linh hồn của khu lưu niệm nằm ở những kỷ vật "biết nói". Từ đôi dép cao su mòn gót, bộ quần áo kaki sờn vai, đến chiếc máy đánh chữ cũ kỹ hay những bản thảo bút tích..., tất cả đều toát lên cốt cách của một nhà lãnh đạo hết lòng vì dân nhưng có lối sống vô cùng giản dị.

Ông Lê Trình, người phụ trách trực tiếp Khu lưu niệm chia sẻ: "Chúng tôi đang nỗ lực chỉnh trang lại từng khung hình, tủ trưng bày để khách tham quan có cái nhìn trực quan nhất. Mục tiêu là làm sao để khi khách bước vào gian thờ, họ có cảm giác như đang được trò chuyện cùng 'Bác Đồng' – người con ưu tú của quê hương".

"Địa chỉ đỏ" trong lòng thế hệ trẻ

Nếu hạ tầng là "xác" thì tinh thần giáo dục chính là "hồn" của di tích. Hằng năm, Khu lưu niệm đón hàng chục ngàn lượt khách, nhưng đông đảo và giàu tinh thần yêu nước nhất chính là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Trong hành trình tìm về cội nguồn, nơi đây luôn là lựa chọn hàng đầu cho các buổi sinh hoạt ngoại khóa, kết nạp Đảng, Đoàn. Điểm sáng trong công tác phát huy giá trị khu lưu niệm thời gian qua chính là việc đổi mới phương thức tuyên truyền, biến lịch sử từ những con số khô khan thành những bài học đạo đức sống động.

Công tác đổi mới này khởi phát từ chính tư duy của đội ngũ cán bộ tại đây. Chị Lê Hồng Minh Khuê, thuyết minh viên có 12 năm gắn bó với khu di tích cho biết, chị cùng các đồng nghiệp đang không ngừng nghiên cứu thêm những câu chuyện đời thường về Thủ tướng Phạm Văn Đồng để làm giàu vốn kiến thức. Chị tâm sự: "Thuyết minh không chỉ là đọc thuộc lòng tiểu sử. Chúng tôi phải truyền được cái 'lửa' và lòng kính trọng của mình vào từng lời nói, để khách tiếp thu thông tin một cách tự nhiên nhất, đặc biệt là với các bạn trẻ".

Chính từ tâm huyết đó, Khu lưu niệm đã phối hợp với Tỉnh đoàn Quảng Ngãi triển khai dự án "Câu chuyện thời hoa lửa". Thay vì lắng nghe thụ động, các bạn trẻ đã chủ động hóa thân thành những "phóng viên", tự ghi hình, phỏng vấn nhân chứng để xây dựng các phóng sự sinh động. Hình ảnh các bạn học sinh tự tin đặt câu hỏi hay tỉ mỉ ghi chép lại những câu chuyện đời thường của Thủ tướng Phạm Văn Đồng là mình chứng rõ nét cho sức sống mới của lịch sử. Chị Hồ Thị Thu Thanh, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Quảng Ngãi khẳng định: "Chúng tôi muốn khắc họa lại những câu chuyện về Thủ tướng Phạm Văn Đồng thông qua lăng kính của người trẻ. Cách tiếp cận mới mẻ này giúp lý tưởng cách mạng ngấm sâu và bền lâu hơn trong lòng giới trẻ hiện nay".

Có mặt tại khu lưu niệm trong những ngày đầu Xuân 2026, anh Phan Văn Đoàn, du khách đến từ tỉnh Gia Lai, xúc động chia sẻ: "Khi trực tiếp đến đây, nhìn những kỷ vật đơn sơ về Thủ tướng Phạm Văn Đồng, tôi mới thực sự hiểu sự vĩ đại nằm ở những điều giản dị nhất".

Với sự đầu tư đồng bộ, Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng đang khoác lên mình diện mạo mới: khang trang, rực rỡ nhưng vẫn vẹn nguyên sự tôn nghiêm, để nơi đây thành trung tâm giáo dục truyền thống gắn với phát triển du lịch văn hóa – tâm linh tiêu biểu của miền Trung. Khu lưu niệm mãi là "địa chỉ đỏ" thắp sáng lòng yêu nước, là điểm tựa tinh thần để thế hệ hôm nay vững bước trên con đường xây dựng Tổ quốc, xứng đáng với những gì mà các bậc tiền nhân đã dày công vun đắp.