Một dự án hợp tác dài hạn nhằm kết nối hai truyền thống sơn mài của Việt Nam và Nhật Bản vừa được Hanoi Grapevine công bố. Dự án Con đường Sơn mài Việt - Nhật được triển khai cùng TAKI Corporation (Tokyo, Nhật Bản), hướng tới xây dựng nền tảng trao đổi giữa nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và cộng đồng của hai quốc gia.
Không chỉ giới thiệu song song hai di sản thủ công, dự án mong muốn tạo ra không gian đối thoại để chia sẻ tri thức, kỹ thuật và những cách tiếp cận mới với chất liệu sơn mài trong bối cảnh đương đại. Thông qua các chương trình nghiên cứu, lưu trú sáng tác, triển lãm và giáo dục, dự án kỳ vọng góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống, đồng thời mở ra cơ hội sáng tạo cho thế hệ nghệ sĩ trẻ.
Việt Nam và Nhật Bản đều sở hữu những truyền thống sơn mài lâu đời với hệ thống vật liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ thẩm mỹ riêng. Tuy nhiên, cả hai cũng đang đối mặt với những thách thức như sự đứt gãy trong truyền nghề, biến động của thị trường và nhu cầu đổi mới để thích ứng với đời sống đương đại.
Những kết quả đầu tiên của dự án được giới thiệu tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 vào tháng 11
Theo bà Nguyễn Tú Hằng, Giám đốc Hanoi Grapevine, dự án được hình thành từ sự gặp gỡ giữa những nỗ lực bảo tồn và phát triển nghề sơn mài của hai phía. Trong quá trình làm việc tại Việt Nam, TAKI Corporation – đơn vị đang quan tâm đến việc khôi phục kỹ thuật sơn mài Wajima-nuri tại vùng Noto – nhận thấy sơn mài Việt Nam có tính ứng dụng phong phú trong đời sống đương đại. Trong khi đó, Hanoi Grapevine cũng đang triển khai các chương trình kết nối nghệ nhân với các nhà thiết kế nhằm tạo ra những sản phẩm mới. Từ sự tương đồng về định hướng, hai bên đã thống nhất xây dựng một chương trình hợp tác dài hạn giữa nghệ sĩ Việt Nam và Nhật Bản.
Ba nghệ sĩ Việt tham gia dự án kết nối nghệ thuật sơn mài Việt-Nhật
Nghệ sĩ Đinh Công Đạt, Trương Hoàng Hải và Trần Thảo Miên tham gia dự án Con đường Sơn mài Việt - Nhật trong năm đầu tiên
Chương trình quy tụ ba gương mặt gồm nghệ sĩ điêu khắc – sơn mài Đinh Công Đạt, nghệ sĩ sơn mài Trương Hoàng Hải, và nghệ sĩ thị giác Trần Thảo Miên. Chia sẻ về kỳ vọng khi tham gia dự án, nghệ sĩ Trương Hoàng Hải cho biết anh mong muốn học hỏi thêm các kỹ thuật cũng như quy trình làm việc của nghệ nhân Nhật Bản. Đồng thời, anh tin rằng truyền thống sơn mài Việt Nam với sức sống mạnh mẽ và khả năng thích ứng trong đời sống đương đại cũng có thể mang đến những kinh nghiệm đáng tham khảo cho phía Nhật Bản, đặc biệt trong việc trẻ hóa và mở rộng không gian sáng tạo của nghề.
Bên cạnh chương trình nghiên cứu tại Wajima, dự án còn triển khai nhiều hoạt động như giao lưu nghệ nhân – nghệ sĩ, lưu trú sáng tác, workshop kỹ thuật, sáng tác và triển lãm chung, hợp tác nghiên cứu học thuật, đào tạo dành cho sinh viên và nghệ sĩ trẻ, xây dựng kho lưu trữ số cùng các hoạt động truyền thông nhằm lan tỏa giá trị của sơn mài trong đời sống hôm nay.
Kết quả của chương trình sẽ được giới thiệu tới công chúng trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 thông qua triển lãm thuộc dự án "Đình trong phố" vào tháng 11/2026, cùng nhiều hoạt động trò chuyện, giáo dục và trải nghiệm. Bên cạnh đó, dự án còn hướng tới hợp tác nghiên cứu học thuật, lưu trữ tư liệu số và xây dựng mạng lưới đào tạo nhằm lan tỏa giá trị của nghệ thuật sơn mài Việt Nam và Nhật Bản.
