Hà Nội kết nối hệ thống bảo tàng ngoài công lập, hướng tới Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026

Sáng 29/5, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Bảo tàng Hà Nội tổ chức chương trình "Gặp mặt các bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội và giới thiệu khung Lễ hội Thiết kế sáng tạo năm 2026".

Chương trình có sự tham dự của đại diện Cục Di sản Văn hóa, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, các cơ quan quản lý văn hóa, chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện các bảo tàng ngoài công lập, nhà sưu tập tư nhân cùng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, giáo dục, truyền thông và các cơ quan báo chí.

Hoạt động nhằm tăng cường kết nối, thúc đẩy hợp tác và phát huy vai trò của hệ thống bảo tàng ngoài công lập trong đời sống văn hóa Thủ đô, trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng mạng lưới không gian sáng tạo và thúc đẩy bảo tồn di sản gắn với du lịch, giáo dục và chuyển đổi số.

Tại chương trình, các đại biểu tham gia tọa đàm, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm về công tác bảo tồn hiện vật, ứng dụng công nghệ số trong trưng bày và truyền thông bảo tàng; đồng thời thảo luận về khó khăn, thách thức cũng như các giải pháp phát triển hệ thống bảo tàng ngoài công lập theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững.

Ban tổ chức cho biết, hiện nay hệ thống bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn Hà Nội ngày càng khẳng định vai trò trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc. Không chỉ lưu giữ nhiều bộ sưu tập có giá trị, các bảo tàng còn góp phần tạo nên những không gian trải nghiệm văn hóa sáng tạo, tăng cường kết nối cộng đồng, thúc đẩy giáo dục di sản cho thế hệ trẻ và trở thành điểm đến hấp dẫn trong phát triển du lịch văn hóa của Thủ đô. Tuy nhiên, hoạt động của các bảo tàng ngoài công lập vẫn còn gặp không ít khó khăn.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa, Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, khó khăn lớn nhất hiện nay của các bảo tàng ngoài công lập là quỹ đất và không gian trưng bày còn hạn hẹp; thiếu kinh phí vận hành, bảo quản hiện vật; hoạt động truyền thông, kết nối du lịch chưa được đẩy mạnh; thiếu nhân sự chuyên môn và gặp nhiều vướng mắc trong thủ tục cấp phép triển lãm.

Từ thực tế đó, bà Hòa đề xuất nghiên cứu các cơ chế ưu tiên về mặt bằng nhằm tạo điều kiện cho các bảo tàng ngoài công lập mở rộng không gian hoạt động, kết nối khu trưng bày và bổ sung hệ thống kho lưu trữ phù hợp; đồng thời cần tạo điều kiện để đội ngũ nhân sự tại các bảo tàng tư nhân được tham gia các lớp tập huấn, đào tạo chuyên sâu về kiểm kê, bảo quản hiện vật, kỹ năng thuyết minh và đặc biệt là kỹ năng số hóa, chuyển đổi số bảo tàng.

Tham luận tại chương trình, đại diện Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu ở xã Ba Vì, Hà Nội cho biết, đây là bảo tàng đầu tiên ở Việt Nam giới thiệu các hiện vật mang giá trị tinh hoa văn hóa do bàn tay và khối óc của người dân lao động, nghệ sĩ, nghệ nhân của nhiều quốc gia tạo nên. Đây cũng là bảo tàng nghệ thuật đầu tiên ở Việt Nam thực hiện chức năng giao lưu văn hóa quốc tế, truyền tải và lan tỏa các giá trị nghệ thuật mang nội hàm quốc tế; góp phần mở rộng tầm nhìn văn hóa thông qua việc trưng bày các hiện vật có giá trị, đem lại cảm hứng thẩm mỹ lành mạnh và khích lệ tinh thần học hỏi, sáng tạo cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam.

Đại diện bảo tàng kiến nghị cần có cơ chế nhìn nhận bình đẳng và ghi nhận đúng vai trò của các bảo tàng ngoài công lập trong phát triển văn hóa; đồng thời hỗ trợ các đơn vị tiếp cận kiến thức quản lý bảo tàng hiện đại, đặc biệt là chuyển đổi số và giao lưu chuyên môn.

Nhấn mạnh định hướng phát triển và vai trò kết nối của bảo tàng trong mạng lưới di sản và công nghiệp văn hóa Thủ đô, ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội cho biết nhiều bảo tàng ngoài công lập của Hà Nội có đủ điều kiện tham gia mạng lưới bảo tàng thế giới ICOM. Ông cũng nhấn mạnh thông điệp ICOM 2026 "Bảo tàng đoàn kết trong một thế giới đang chia rẽ" cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của bảo tàng trong kết nối văn hóa. Từ đó, Hà Nội sẽ từng bước xây dựng bản đồ số các bảo tàng ngoài công lập nhằm tăng khả năng tiếp cận của công chúng trên nền tảng số.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu được giới thiệu khung Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026 và kế hoạch huy động sự tham gia của hệ thống bảo tàng vào chuỗi hoạt động của lễ hội.

Tại chương trình cũng đã diễn ra lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Bảo tàng Hà Nội với các bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn Hà Nội nhằm mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và nâng cao hiệu quả quảng bá di sản văn hóa trong thời đại số.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, chương trình được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý, các bảo tàng, chuyên gia và doanh nghiệp; góp phần hình thành mạng lưới hợp tác hiệu quả trong lĩnh vực di sản văn hóa, đồng thời hiện thực hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô trong giai đoạn hội nhập và chuyển đổi số.