Khoa Lịch sử và Văn hóa (ĐHQGHN) đón Huân chương Lao động hạng Nhì nhân 70 năm thành lập

Ngày 15/11/, Khoa Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm truyền thống (1956-2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.

Tại buổi lễ, PGS.TS Nguyễn Hiệu, Phó Giám đốc ĐHQGHN, thừa ủy quyền trao Huân chương Lao động hạng Nhì cho Khoa. Đây cũng là dịp để các thế hệ thầy và trò nhìn lại chặng đường xây dựng, phát triển, tri ân những đóng góp của các nhà giáo, nhà khoa học tiền bối.

Trong diễn văn kỷ niệm, TS Nguyễn Văn Anh, Trưởng khoa Lịch sử và Văn hóa, nhắc lại những dấu mốc quan trọng trong lịch sử của Khoa. Mùa thu năm 1956, khi Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội ra đời, Khoa Văn - Sử được thành lập, rồi tách thành Khoa Lịch sử và Khoa Ngữ văn ngay trong năm đó. Khoa Lịch sử là một trong hai khoa đầu tiên của Trường, tiếp nối truyền thống từ Ban Văn khoa do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập năm 1945.

Đặt nền móng cho Khoa là những học giả lớn như GS Trần Văn Giàu, GS Đào Duy Anh, GS Trần Đức Thảo. Tiếp đó là thế hệ giảng viên trẻ gồm Đinh Xuân Lâm, Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Vương Hoàng Tuyên, Hà Văn Tấn, Đặng Huy Vận. Trong đó, bộ tứ "Lâm - Lê - Tấn - Vượng" trở thành biểu tượng của nền sử học Việt Nam hiện đại. Năm 1959, khóa cử nhân đầu tiên tốt nghiệp với 60 sinh viên.

Giai đoạn 1956-1975, các bộ môn Lịch sử Việt Nam cổ trung đại, Lịch sử Việt Nam cận hiện đại, Lịch sử thế giới lần lượt được hình thành; những năm 1960 có thêm chuyên ngành Khảo cổ học và Dân tộc học. Trong chiến tranh, Khoa nhiều lần sơ tán về địa phương nhưng vẫn duy trì giảng dạy, nghiên cứu. Nhiều thầy trò lên đường ra trận, có những người mãi mãi không trở về.

Giai đoạn 1975-1995, Khoa mở thêm các bộ môn Lịch sử Đảng, Phương pháp luận sử học và bắt đầu đào tạo sau đại học từ năm 1980. Khoa Lịch sử cũng cung cấp đội ngũ nòng cốt cho sự hình thành, phát triển của nhiều đơn vị như Đông phương học, Quốc tế học, Du lịch học, Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Nhân học.

Từ năm 1995 đến nay, trong hệ thống ĐHQGHN, Khoa tiếp tục mở rộng các hướng nghiên cứu, đào tạo về Lịch sử văn hóa Việt Nam, Văn hóa học, Quản lý văn hóa. Sự phát triển này dẫn đến tên gọi Khoa Lịch sử và Văn hóa hiện nay, đồng thời tiếp nối truyền thống sử học của Khoa Lịch sử Tổng hợp.

Trải qua 70 năm, Khoa đã tổ chức đào tạo 71 khóa sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh, với hơn 10.000 cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ. Các thế hệ người học hiện công tác tại nhiều cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, bảo tàng, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức văn hóa, báo chí và các lĩnh vực khác.

Khoa là một trong hai cơ sở trên cả nước đào tạo ngành Khảo cổ học. Các chương trình đào tạo ngành Lịch sử và Văn hóa đã đạt chuẩn kiểm định AUN-QA và kiểm định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong nghiên cứu khoa học, các thế hệ thầy và trò đã công bố hơn 6.000 công trình trong nước và quốc tế, được trao 6 Giải thưởng Hồ Chí Minh, 5 Giải thưởng Nhà nước cùng nhiều phần thưởng khác.

Năm 2000, Khoa được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Năm 2026, Khoa tiếp tục được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, ghi nhận những thành tích trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.

"Đây là phần thưởng cao quý ghi nhận những thành tích xuất sắc của tập thể Khoa trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Huân chương không chỉ là thành tích và niềm tự hào của thế hệ hiện nay; đó là sự kết tinh từ mồ hôi, trí tuệ và tâm huyết của bao thế hệ thầy trò", TS Nguyễn Văn Anh chia sẻ. Ông cũng bày tỏ lòng tri ân các thế hệ nhà giáo, nhà khoa học tiền bối, đặc biệt là những thầy giáo, sinh viên đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Theo TS Nguyễn Văn Anh, giá trị lớn nhất của lịch sử và di sản trước hết là bồi dưỡng tâm hồn con người, hình thành bản sắc và bản lĩnh văn hóa, từ đó trở thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội. "Vinh quang hôm nay là mệnh lệnh cho ngày mai" - thông điệp trong diễn văn kỷ niệm thể hiện quyết tâm tiếp tục gìn giữ truyền thống, đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu của tập thể cán bộ, giảng viên và người học.