Trận đấu giữa Bồ Đào Nha và Croatia ở vòng 32 đội World Cup 2026 đã trở thành minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh của công nghệ trong bóng đá hiện đại.
Chiến thắng 2-1 đưa đội tuyển Bồ Đào Nha đi tiếp, nhưng điều khiến cả thế giới bàn luận lại là bàn thắng bị từ chối của Croatia - một quyết định được đưa ra nhờ cảm biến siêu nhỏ bên trong trái bóng thi đấu.
Quả bóng "biết nói"
Kịch tính được đẩy lên cao trào vào thời điểm Bồ Đào Nha đang dẫn trước Croatia 2-1 và trọng tài người Na Uy, Espen Eskas, cho bù giờ tới 13 phút. Đúng phút 103, từ một quả tạt vào vòng cấm, sau tình huống lộn xộn, Josko Gvardiol đưa được bóng vào lưới Bồ Đào Nha. Các cầu thủ Croatia vỡ òa trong niềm vui, tin rằng họ đã giành quyền chơi hiệp phụ.
Tuy nhiên, VAR ngay lập tức yêu cầu xem xét tình huống việt vị. Quả bóng Adidas Trionda được tích hợp cảm biến chuyển động IMU liên tục truyền dữ liệu tới hệ thống với tần suất 500 lần mỗi giây. Tổ VAR sử dụng biểu đồ dao động tương tự công nghệ "Snicko" vốn nổi tiếng trong môn cricket để phát hiện những cú chạm cực nhỏ giữa bóng và gậy. Đồ thị cho thấy xuất hiện một đỉnh tín hiệu đúng khoảnh khắc bóng lướt qua đầu Matanovic. Dữ liệu xác nhận tiền đạo Croatia đã có một tác động rất nhẹ lên trái bóng, điều mà mắt thường hoàn toàn không thể nhận biết.
Hàng triệu USD để thay đổi vài quyết định
Công nghệ cảm biến trong trái bóng chỉ là một phần của hệ sinh thái công nghệ hiện đại mà FIFA triển khai tại World Cup 2026.
Quả bóng biết nói
Giải đấu năm nay lần đầu tiên sử dụng Digital Twin - "bản sao số" của từng cầu thủ. Trước giải, toàn bộ tuyển thủ tham dự World Cup đều được quét cơ thể bằng hệ thống 3D độ phân giải cực cao để tạo nên mô hình số với sai số chỉ khoảng 1-2 mm.
Trong trận đấu, 16 camera độ phân giải cao do Hawk-Eye vận hành liên tục theo dõi hơn 20 điểm xương trên cơ thể mỗi cầu thủ, từ đầu, vai, khuỷu tay cho tới đầu gối và bàn chân. Dữ liệu này được AI đồng bộ theo thời gian thực với mô hình Digital Twin nhằm tái hiện chính xác từng chuyển động.
Nhờ đó, VAR không chỉ xác định việt vị chính xác đến từng milimét mà còn hỗ trợ xem xét các tình huống thẻ đỏ, xác định đúng cầu thủ phạm lỗi hoặc phát hiện những sai sót trong các quyết định phạt góc mà không làm gián đoạn trận đấu.
Một tính năng hoàn toàn mới là "Góc nhìn thủ môn 3D". Hệ thống mô phỏng chính xác những gì thủ môn nhìn thấy ở thời điểm bóng được chuyền để xác định liệu cầu thủ đứng ở vị trí việt vị có che khuất tầm nhìn hoặc gây cản trở thủ môn hay không - một trong những tình huống gây tranh cãi nhiều nhất trong bóng đá hiện đại.
Song song với đó, cảm biến bên trong quả bóng cũng được cải tiến đáng kể so với World Cup 2022. Thay vì được treo lơ lửng ở tâm bóng, thiết bị do Kinexon phát triển nay được lưu hóa trực tiếp vào lớp ruột của bóng nhằm tăng độ ổn định khi chịu va đập mạnh. Hệ thống sử dụng công nghệ Ultra Wide Band (UWB) kết hợp gia tốc kế và con quay hồi chuyển để ghi nhận chính xác chuyển động, tốc độ xoáy cũng như mọi điểm tiếp xúc với trái bóng. Toàn bộ thiết bị chỉ nặng khoảng 13 gram nhưng phải trải qua quy trình cân bằng trọng lượng và thử nghiệm nghiêm ngặt trước khi được FIFA phê duyệt.
Để hệ thống này hoạt động, ngoài những trái bóng đặc biệt còn cần máy chủ xử lý dữ liệu, trạm sạc và hạ tầng VAR hiện đại. Theo Giám đốc Đổi mới FIFA Johannes Holzmuller, dù phải chi hàng triệu USD cho hệ thống chỉ có thể thay đổi một vài quyết định trong tổng số 104 trận đấu của World Cup, việc đầu tư vẫn hoàn toàn xứng đáng. "Chúng tôi phải mang công nghệ tốt nhất đến World Cup. Đó là mục tiêu của FIFA", ông khẳng định. Về mặt kỹ thuật, công nghệ tại World Cup 2026 đã hoạt động hoàn hảo, loại bỏ sai sót của con người và đưa ra quyết định chính xác theo luật. Tuy nhiên, khi Luka Modric lặng lẽ rời World Cup, cuộc tranh luận lớn nhất vẫn còn đó: Liệu công nghệ có giết chết cảm xúc trong bóng đá?
Xem tin tức mới nhất World Cup 2026
Xem lịch thi đấu World Cup 2026
