Hương vị phố cổ Hà Nội: Cuộc gặp của những người yêu và muốn giữ hồn phố

Từ những trang ký họa và tùy bút, "Hương vị phố cổ Hà Nội" đã bước ra đời sống trong một cuộc gặp đặc biệt tại Hội sách Hà Nội lần thứ XI.

Ở đó, những người viết, người vẽ, nhà nghiên cứu, người yêu ẩm thực Hà Nội ngồi lại bên nhau cùng những gánh hàng rong, tiếng rao và những thức quà thân thuộc. Cuốn sách vì thế không chỉ được giới thiệu bằng lời, mà được "sống" ngay trên sân khấu - như một góc phố Hà Nội được mang đến giữa lòng Hội sách.

Từ cuốn sách đến một góc phố Hà Nội giữa Hội sách

Sáng 4/10, tại sân khấu Hội sách Hà Nội, số 2 Lê Thái Tổ, chương trình ra mắt "Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút" diễn ra trong khuôn khổ Hội sách Hà Nội lần thứ XI. Đây cũng là dấu mốc kỷ niệm 10 năm hoạt động của Nhóm Ký họa Đô thị Hà Nội - Urban Sketchers Hanoi.

Chương trình được tổ chức với không gian phố cổ cùng không gian trà đá, xe hoa, các gánh hàng rong. Câu chuyện về cuốn sách được nối với câu chuyện của một con người đang sống giữa phố. Đó cũng là cách chương trình tạo nên sự gặp gỡ giữa trang sách và đời sống.

KTS Trần Thị Thanh Thủy - Trưởng nhóm Ký họa Đô thị Hà Nội chia sẻ "Cuốn sách này là cuốn sách thứ 13 trong hành trình 10 năm vừa qua của nhóm. Chúng tôi đã mong muốn lưu giữ những nét đẹp riêng của phố, vẽ phố cổ và lưu lại hoài niệm phố cho tất cả những người yêu phố"

Nhà báo Vũ Thị Tuyết Nhung, một chuyên gia ẩm thực Hà thành với rất nhiều cuốn sách ẩm thực chia sẻ, "Tôi xúc động khi nhìn những bức vẽ, đọc những bài viết trong đó có cả bài viết của mình ở cuốn sách này, bởi gói trọn hương vị phố cổ Hà Nội với cả những nét đẹp, những món ăn mà giờ chỉ còn nằm trong hoài niệm của biết bao thế hệ trong đó có tôi, có chị Vĩnh Quyên, có những người yêu nét đẹp Hà thành đang có mặt tại đây"

Đặc biệt, phần giao lưu không chỉ có những người viết về phố. Những người thực sự sống bằng phố cũng xuất hiện. Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho biết, "Tôi đã viết lời giới thiệu cho cuốn sách, cuốn sách tập hợp cả những người chuyên vẽ, những người không chuyên, nam phụ lão ấu, và tất cả cùng một tấm lòng với nét đẹp văn hóa ẩm thực của Hà thành. Rất tuyệt vời và xúc động, hôm nay còn nhìn thấy chính họ đi ngang sân khấu, chính những gánh hàng rong, mang theo hương vị phố cổ tới đây, mời mọi người thưởng thức".

Khi những gánh hàng bước vào cuộc trò chuyện

Chương trình có cuộc hội ngộ của những người vẽ phố bằng những bước chân. Cô Oanh bán lạc đi qua các con phố với chiếc chuông đã hơn 100 năm tuổi do cha để lại. Cùng gánh bánh của chị Hạnh với 6 đời bán bánh trên những con phố Hà Nội. Anh Toàn xuất hiện với gánh cốm - một thức quà giữa con phố vốn gắn với nghề kim khí, tự nó đã là một lát cắt thú vị về sự đa dạng của đời sống phố cổ. Chị Hằng mang đến câu chuyện về gánh nộm. Những nhân vật ấy xuất hiện không phải để "minh họa" cho các bài viết. Họ chính là những nhân vật của đời sống mà cuốn sách muốn giữ lại.

Theo KTS Vũ Phạm Thương Nhung, khi sắp xếp các tác phẩm bên cạnh nhau, chúng tôi chỉ mong rằng, một tiếng rao, một món ăn, một góc bếp nhỏ trên phố đều gợi lên cho mỗi chúng ta một tình yêu với phố, những tình cảm gắn kết chúng tôi lại với nhau, và chúng tôi yêu phố đến lạ thường.

Cuốn sách và đời sống gặp nhau ở những điểm chạm cảm xúc và mỗi người muốn níu giữ những hoài niệm về phố theo một cách rất riêng.

Nhà báo Vĩnh Quyên chia sẻ, "Tôi đã viết về chợ Thanh Hà - ngôi chợ đã không còn giữa lòng Hà Nội, nhưng ký ức thì còn mãi, còn những món ăn, còn những hương vị quen thuộc với các thế hệ đã gắn bó ở đây. Cuốn sách đã làm được một điều đặc biệt, đó chính là lưu giữ ký ức một góc của phố, với những hương vị đẹp nhất".

Giữ lại những điều tưởng như rất nhỏ

Cuốn sách tập hợp hơn 150 tác phẩm ký họa và tùy bút của các thành viên Nhóm Ký họa Đô thị Hà Nội, được Nhã Nam phối hợp cùng NXB Hà Nội ấn hành. Điều đáng nói là các tác giả không tìm cách dựng lên một Hà Nội bất biến. Họ ghi lại thành phố trong trạng thái đang sống, đang chuyển động và đang thay đổi.

Những gánh hàng rong trong sách vừa là hình ảnh của hiện tại, vừa mang theo cảm giác về một thứ có thể mất đi. Những người góp mặt trong cuốn sách cũng rất khác nhau: kiến trúc sư, họa sĩ, nhà báo, nhà nghiên cứu, những người yêu ẩm thực và yêu Hà Nội. 

Trong đó có những tên tuổi gắn với việc nghiên cứu và gìn giữ ký ức văn hóa Hà Nội như GS sử học Lê Văn Lan, nhà sử học Dương Trung Quốc, cùng sự đóng góp, đồng hành của ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cùng tất cả những người yêu phố, yêu di sản, yêu văn hóa, yêu các món ăn và từng góc Hà Nội bằng tất cả tấm lòng.

Sự hiện diện của họ bên cạnh những người bán hàng rong tạo nên một cuộc gặp nhiều tầng, người nghiên cứu nhìn Hà Nội từ lịch sử. Người viết nhìn Hà Nội qua câu chuyện. Người vẽ nhìn Hà Nội bằng đường nét và màu sắc. Còn người bán hàng giữ Hà Nội bằng chính cuộc sống của mình. Bốn cách nhìn gặp nhau ở một điểm, mong muốn những giá trị bình dị của phố không biến mất mà không để lại dấu vết. 

Nghệ nhân Sáo Nguyễn chia sẻ, "Tôi và chị Nguyễn Hiền mong muốn đưa gánh hoa cùng một góc Hà thành lên sân khấu, Hà Nội đơn giản và đẹp từ trà đá vỉa hè, từ những gánh hàng rong, từ những nét bình dị và đi vào ký ức bao thế hệ gắn với phố, trong đó có chúng tôi".

Có lẽ đó là hình ảnh đẹp nhất của Hương vị phố cổ Hà Nội, một cuốn sách về những điều rất nhỏ đã kéo những con người rất khác nhau lại gần nhau. Bởi phố Hà Nội không chỉ được làm nên bởi những công trình đã được gọi tên trong sách sử. 

Phố còn được làm nên bởi người bán hàng đi qua mỗi sáng, bởi hàng quà trong con ngõ nhỏ, bởi tiếng rao, bởi mùi thức ăn từ một căn bếp, bởi chiếc ghế thấp bên chén trà đá. Những điều ấy thường không được xem là lớn lao. Nhưng khi chúng mất đi, người ta mới hiểu chúng đã ở trong ký ức của mình sâu đến thế nào. 

Giữ lại một gánh hàng, cũng là giữ lại một phần ký ức.

Giữ lại một món ăn là giữ lại một cách sống.

Giữ lại một tiếng rao là giữ lại một âm thanh của thành phố.

Và giữ lại những câu chuyện ấy trên trang sách, trên những bức ký họa, cũng là để mai này, khi một gánh hàng không còn đi qua con phố cũ, người ta vẫn biết rằng nơi ấy từng có một Hà Nội rất đỗi thân thương. 

Một Hà Nội được ngắm bằng mắt. Được nghe bằng tai. Được nếm bằng ký ức. Và được giữ lại bằng tình yêu của những người không muốn phố mình yêu chỉ còn là hoài niệm./.