Hơn 100 nghệ sĩ trẻ đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ cùng hội tụ tại Hà Nội trong hai đêm hòa nhạc của Dàn nhạc Giao hưởng Trẻ châu Á (Asian Youth Orchestra - AYO). Không chỉ mang đến những kiệt tác của âm nhạc hàn lâm, cuộc hội ngộ tại Nhà hát Hồ Gươm còn cho thấy sức mạnh kết nối của âm nhạc, nơi những tài năng trẻ khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và môi trường đào tạo cùng tìm thấy một tiếng nói chung.
Cuộc hội ngộ của hơn 100 tài năng trẻ
Trong hai ngày 12 và 13/8, sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trở thành điểm gặp gỡ của hơn 100 nghệ sĩ trẻ tài năng thuộc Dàn nhạc Giao hưởng Trẻ châu Á - Asian Youth Orchestra (AYO). Đến từ nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ khác, mỗi nghệ sĩ mang theo một nền tảng văn hóa, môi trường đào tạo và cá tính nghệ thuật riêng. Nhưng khi ngồi trong cùng một dàn nhạc, tất cả cùng hướng đến một mục tiêu, tạo nên một chỉnh thể âm nhạc thống nhất.
Trong hai đêm hòa nhạc tại Hà Nội, công chúng được thưởng thức những tác phẩm kinh điển của Wagner, Tchaikovsky, Sibelius, Prokofiev và Shostakovich. Chương trình có sự tham gia của John Axelrod trong vai trò nhạc trưởng khách mời và Joseph Bastian – nhạc trưởng chính, cùng hai nghệ sĩ độc tấu piano Anna Tsybuleva và Lingfei Stephan Xie.
Lần đầu tiên đặt chân tới Việt Nam và Hà Nội, nhạc trưởng Joseph Bastian dành nhiều ấn tượng cho Nhà hát Hồ Gươm. "Đây là lần đầu tiên tôi đặt chân tới Việt Nam và Hà Nội. Tôi thực sự ngạc nhiên và thích thú khi bắt gặp một phòng hòa nhạc đẹp đến vậy", ông chia sẻ.
Nhưng với vị nhạc trưởng, điều đáng chờ đợi hơn cả trong mỗi điểm dừng của AYO chính là cuộc gặp gỡ giữa âm nhạc và những công chúng mới, "Chúng tôi là một dàn nhạc quy tụ các thành viên từ nhiều vùng lãnh thổ và quốc gia khác nhau trên khắp châu Á, tất nhiên còn có cả tôi đến từ châu Âu nữa. Điểm chung duy nhất gắn kết chúng tôi chính là âm nhạc cổ điển, là âm nhạc giao hưởng", Joseph Bastian nói.
Trong hai ngày 12 và 13/8, sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trở thành điểm gặp gỡ của hơn 100 nghệ sĩ trẻ tài năng thuộc Dàn nhạc Giao hưởng Trẻ châu Á - Asian Youth Orchestra
Sáu tuần không chỉ để học cách chơi nhạc
Được thành lập từ năm 1990, AYO xây dựng một mô hình đặc biệt kết hợp giữa đào tạo, biểu diễn và giao lưu quốc tế. Các thành viên được tuyển chọn hằng năm thông qua quy trình đòi hỏi cao về kỹ thuật và năng lực biểu diễn.
Mỗi mùa hè, các nghệ sĩ trẻ trải qua khoảng sáu tuần hoạt động tập trung. Sau giai đoạn tập luyện chuyên sâu, dàn nhạc bước vào chuyến lưu diễn quốc tế kéo dài nhiều tuần dưới sự dẫn dắt của các nhạc trưởng và nghệ sĩ độc tấu giàu kinh nghiệm.
Với những người trẻ, đó không đơn thuần là một khóa đào tạo âm nhạc. Việc cùng tập luyện, biểu diễn, di chuyển và sinh hoạt trong một tập thể đa quốc gia khiến mỗi thành viên phải học cách lắng nghe, thích nghi và làm việc cùng những người có xuất phát điểm rất khác mình.
Leung Yiu Hang Mark, nghệ sĩ đến từ Hồng Kông - Trung Quốc đảm nhiệm vị trí concertmaster cho biết, để đáp ứng yêu cầu của AYO, sự chuẩn bị không dừng lại ở việc chơi chính xác phần nhạc của cá nhân.
"Với vai trò bè trưởng, bạn cần hiểu rõ toàn bộ tác phẩm, hoặc ít nhất là phần của nhóm nhạc cụ dây. Tuy nhiên, để dẫn dắt dàn nhạc, bạn còn cần lắng nghe các bản thu âm và hiểu cách toàn bộ dàn nhạc, với các nhạc cụ khác nhau, tương tác và hòa quyện để tạo nên âm thanh chung", anh chia sẻ.
Theo Mark, những gì công chúng nhìn thấy trên sân khấu chỉ là phần cuối của một quá trình dài phía sau cánh gà, với rất nhiều giờ nghiên cứu tác phẩm, tập riêng từng nhóm nhạc cụ và tập toàn dàn. Chính quá trình ấy khiến AYO trở thành một trải nghiệm khác biệt đối với các nghệ sĩ trẻ.
Những nghệ sĩ trẻ Việt Nam bước ra sân chơi khu vực
Một dấu ấn đáng chú ý trong đội hình AYO là sự góp mặt của các nhạc công trẻ Việt Nam. Trong một dàn nhạc quy tụ những tài năng được tuyển chọn từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, sự hiện diện ấy mở ra cơ hội trực tiếp để nghệ sĩ trẻ Việt Nam học hỏi, cọ xát và định vị khả năng của mình trong môi trường nghệ thuật quốc tế.
Nghệ sĩ trumpet Đặng Văn Chính cho biết việc trúng tuyển AYO là kết quả của một quá trình chuẩn bị nghiêm túc hơn nhiều so với trước đây. "Khi bước ra một môi trường, một sân chơi lớn hơn rất nhiều, em biết rằng bản thân mình phải nghiêm túc hơn. Trước khi nhận được quyết định trúng tuyển vào Dàn nhạc Giao hưởng Trẻ châu Á, em đã tập luyện rất nhiều với một chế độ rất nghiêm túc", Văn Chính chia sẻ.
Nhưng thử thách không kết thúc ở vòng tuyển chọn. Những ngày đầu tiên bước vào môi trường mới, sự khác biệt về phương pháp đào tạo và cách làm việc khiến nghệ sĩ trẻ Việt Nam không tránh khỏi áp lực.
"Những ngày đầu khi tới với AYO, em cũng rất run bởi phương pháp học ở Việt Nam có những điểm khác với các bạn ở nước khác. Nhưng sau khoảng ba tuần được làm quen, tiếp xúc và tập luyện với các nghệ sĩ trẻ nước ngoài cùng những nhạc trưởng rất chuyên nghiệp, em dần cảm thấy tự tin hơn, có thể tập luyện và biểu diễn cùng họ", anh kể.
Với Văn Chính, việc trở thành thành viên AYO trước hết là "một vinh dự". Nhưng từ trải nghiệm cá nhân, anh cũng mong muốn trong những mùa tiếp theo sẽ có thêm nhiều người trẻ Việt Nam theo học âm nhạc chuyên nghiệp đủ khả năng tham gia dàn nhạc.
Từ góc nhìn của một nhạc trưởng đã đồng hành với AYO từ năm 2019, Joseph Bastian cũng dành đánh giá tích cực cho những tài năng trẻ Việt Nam.
"Tôi luôn cảm thấy ấn tượng trước trình độ chung của các nhạc công trẻ châu Á, và tất nhiên là cả các nhạc công Việt Nam. Tôi luôn kinh ngạc trước chất lượng biểu diễn rất cao, đồng thời nhận thấy chất lượng ấy đang ngày càng được nâng cao qua từng năm. Mỗi thế hệ nhạc công trẻ đều tiến bộ hơn thế hệ trước", ông nhận xét.
Đằng sau một nhận xét về chuyên môn còn là câu chuyện rộng hơn về khả năng hội nhập của nghệ sĩ Việt Nam. Khi những nhạc công trẻ có cơ hội cùng tập luyện và biểu diễn trong một dàn nhạc quốc tế, khoảng cách giữa các môi trường âm nhạc dần được rút ngắn bằng chính trải nghiệm nghề nghiệp thực tế.
Khi âm nhạc trở thành ngôn ngữ chung
Kể từ buổi biểu diễn ra mắt năm 1990, AYO đã thực hiện hơn 400 buổi hòa nhạc, phục vụ hơn một triệu khán giả tại châu Á, châu Âu, Hoa Kỳ và Australia. Dàn nhạc cũng từng nhận Giải thưởng Praemium Imperiale của Nhật Bản và Giải thưởng Nikkei Asia; được San Francisco Chronicle đánh giá là "một trong những dàn nhạc trẻ xuất sắc nhất thế giới".
Nhưng phía sau những con số, giải thưởng và sân khấu danh tiếng, tinh thần xuyên suốt của AYO vẫn nằm ở khả năng đưa những con người khác biệt lại gần nhau.
Một dàn nhạc giao hưởng vốn là hình ảnh thu nhỏ của sự cộng tác. Mỗi nghệ sĩ có kỹ thuật, cá tính và tiếng nói riêng, nhưng không ai có thể tạo nên một bản giao hưởng hoàn chỉnh nếu chỉ chơi cho chính mình. Tất cả phải biết lắng nghe người bên cạnh, điều chỉnh bản thân và cùng hướng tới một tổng thể lớn hơn.
"Trong dàn nhạc, mỗi thành viên đều là những cá nhân xuất sắc với trình độ chuyên môn rất cao, nhưng tất cả phải nỗ lực để cùng chơi một tác phẩm. Chúng tôi phải tìm ra một ngôn ngữ chung, một ngôn ngữ âm nhạc chung", Nhạc trưởng Joseph Bastian chia sẻ.
Nhưng phía sau những con số, giải thưởng và sân khấu danh tiếng, tinh thần xuyên suốt của AYO vẫn nằm ở khả năng đưa những con người khác biệt lại gần nhau.
Bởi vậy, cuộc hội ngộ của hơn 100 nghệ sĩ trẻ tại Hà Nội mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ hai đêm hòa nhạc. Từ những cá tính riêng biệt, họ cùng tạo nên một hòa âm chung; từ những khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa, họ tìm thấy nhau trong âm nhạc.
Và trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm, những kiệt tác giao hưởng được viết từ nhiều thế kỷ trước tiếp tục mang một sức sống mới – qua những người trẻ của hôm nay, bằng một ngôn ngữ không cần phiên dịch, ngôn ngữ của âm nhạc, kết nối và hòa bình.
