Hòa nhạc "Âm thanh Đất Việt": Khơi dậy niềm tự hào về âm nhạc truyền thống Việt Nam

Hơn 130 nghệ sĩ, giảng viên, học sinh và sinh viên của Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam đã cùng hội tụ trong chương trình hòa nhạc "Âm thanh Đất Việt" diễn ra tại Phòng Hòa nhạc lớn Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. 

Không chỉ là sự kiện nghệ thuật đặc biệt hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (1956-2026) và 17 năm thành lập Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam (2009-2026), chương trình còn là lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống bền bỉ của âm nhạc truyền thống trong đời sống đương đại.

Phát biểu khai mạc chương trình, TS.NSND Đỗ Quốc Hưng, Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, nhấn mạnh rằng âm nhạc truyền thống không chỉ là một loại hình nghệ thuật biểu diễn mà còn là hồn cốt dân tộc, phản ánh lịch sử đấu tranh, xây dựng và bảo vệ đất nước qua nhiều thế hệ. Theo ông, việc gìn giữ và phát huy âm nhạc truyền thống chính là gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện đại.

Ôn lại chặng đường phát triển của Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam, TS.NSND Đỗ Quốc Hưng cho biết dàn nhạc được thành lập năm 2009 với lực lượng nòng cốt là các nghệ sĩ, giảng viên và sinh viên ưu tú của Khoa Âm nhạc Truyền thống. Sau 17 năm hoạt động, dàn nhạc đã trở thành một trong những đơn vị nghệ thuật hàng đầu trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc, góp phần quan trọng vào công tác đào tạo, biểu diễn và quảng bá các giá trị âm nhạc truyền thống đến công chúng.

Chương trình "Âm thanh Đất Việt", do Khoa Âm nhạc Truyền thống của Học viện thực hiện, được xây dựng như một bức tranh toàn cảnh về đất nước Việt Nam thông qua ngôn ngữ âm nhạc dân tộc. Với 15 tác phẩm được lựa chọn kỹ lưỡng, hòa nhạc đưa khán giả đi qua hành trình lịch sử, văn hóa và tâm hồn dân tộc, từ những trang sử hào hùng của cha ông đến vẻ đẹp của quê hương, con người và khát vọng phát triển trong thời đại mới.

Mở đầu chương trình là màn hòa tấu trống "Hồi trống Lạc Hồng" đầy khí thế. Những thanh âm mạnh mẽ và dồn dập như tái hiện hành trình dựng nước, giữ nước của dân tộc Việt Nam, khơi dậy niềm tự hào về tinh thần quật cường và ý chí bất khuất của cha ông.

Mạch cảm xúc tiếp tục được nối dài qua các tác phẩm khí nhạc đặc sắc như "Giữ trọn mùa xuân", "Ông Gióng", "Giai điệu quê hương", "Fantasy Việt Nam", "Non sông một dải" hay "Đất nước thái hòa". Mỗi tác phẩm là một lát cắt sinh động về lịch sử, văn hóa và đời sống của người Việt, đồng thời thể hiện khả năng sáng tạo không ngừng của các nhạc sĩ trong việc kết hợp chất liệu truyền thống với tư duy âm nhạc hiện đại.

Điểm nổi bật của chương trình là sự kết nối xuyên suốt giữa truyền thống và đương đại, giữa các vùng miền văn hóa và giữa nhiều thế hệ nghệ sĩ. Trên sân khấu, khán giả dễ dàng nhận thấy hình ảnh các Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú biểu diễn cùng những học sinh, sinh viên do chính mình đào tạo. Sự đồng hành ấy không chỉ thể hiện tính kế thừa trong nghệ thuật mà còn cho thấy quá trình trao truyền những giá trị văn hóa dân tộc qua nhiều thế hệ.

Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô dàn nhạc hùng hậu, "Âm thanh Đất Việt" còn mang đến cơ hội thưởng thức tài năng của nhiều nghệ sĩ độc tấu hàng đầu hiện nay. Đặc biệt, phần trình diễn đàn Nguyệt trong tác phẩm "Concerto Bình Minh" của NSND Cồ Huy Hùng để lại nhiều cảm xúc sâu lắng. Với kỹ thuật điêu luyện và khả năng biểu đạt tinh tế, nghệ sĩ đã dẫn dắt khán giả đi qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, tạo nên những khoảnh khắc lắng đọng hiếm có trong khán phòng.

Một điểm nhấn khác của chương trình là sự kết hợp giữa đàn T'rưng và đàn Nhị trong tác phẩm kinh điển "Czardas". Tiết mục cho thấy khả năng biểu đạt linh hoạt của nhạc cụ dân tộc Việt Nam khi tiếp cận các tác phẩm âm nhạc thế giới, đồng thời mở ra những hướng đi mới trong việc đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với công chúng đương đại.

Trong khi đó, những thanh âm mộc mạc của đàn Bầu qua tác phẩm "Ầu ơ ví dầu" hay tiếng đàn Tỳ bà trong "Gửi về phương Nam" lại đưa người nghe đến với những cảm xúc sâu lắng và gần gũi. Các tiết mục không chỉ phô diễn kỹ thuật biểu diễn mà còn tôn vinh vẻ đẹp độc đáo của các nhạc cụ truyền thống, những di sản quý giá đã gắn bó với đời sống văn hóa dân tộc qua nhiều thế kỷ.

Bên cạnh khí nhạc, chương trình còn ghi dấu ấn với sự tham gia của các nghệ sĩ thanh nhạc được công chúng yêu mến như PGS.TS, NSƯT Tân Nhàn, nghệ sĩ Anh Thơ và nghệ sĩ Trọng Tấn. Những ca khúc quen thuộc như "Xa khơi", "Chiếc khăn Piêu" hay "Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người" được phối khí mới trên nền dàn nhạc dân tộc đã mang đến nhiều cảm xúc cho khán giả, góp phần tạo nên sự hòa quyện đặc sắc giữa khí nhạc và thanh nhạc, giữa truyền thống và hiện đại.

Suốt hơn hai giờ đồng hồ, khán giả được dẫn dắt qua nhiều miền không gian văn hóa của đất nước. Từ âm hưởng dân ca đồng bằng Bắc Bộ, sắc màu văn hóa miền núi phía Bắc đến chất liệu vọng cổ Nam Bộ hay nhã nhạc cung đình Huế, tất cả hòa quyện thành một bức tranh âm nhạc đa sắc màu nhưng vẫn thống nhất trong tinh thần Việt Nam.

Những tràng pháo tay kéo dài sau mỗi tiết mục cho thấy sức hấp dẫn mạnh mẽ của âm nhạc dân tộc khi được đầu tư bài bản cả về nghệ thuật lẫn cách tiếp cận công chúng. Hơn cả một chương trình biểu diễn, "Âm thanh Đất Việt" đã trở thành hành trình khám phá chiều sâu văn hóa dân tộc, khơi dậy niềm tự hào và tình yêu đối với những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thành công của chương trình tiếp tục khẳng định vai trò của Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam và Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong công cuộc bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống. Đồng thời cho thấy âm nhạc dân tộc không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn đang hiện diện sống động trong đời sống hôm nay, góp phần xây dựng bản sắc văn hóa Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển.