Hà Nội yêu cầu kiểm tra nguồn gốc hoa quả tại chợ đầu mối lớn nhất

Trước việc nhiều quầy hàng tại chợ Long Biên không xuất trình được hồ sơ chứng minh nguồn gốc hoa quả, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà yêu cầu Ban Quản lý chợ phối hợp với lực lượng quản lý thị trường kiểm tra ngay, báo cáo kết quả bằng văn bản. Đây là vấn đề từng được chất vấn từ năm 2025 nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Sáng 15/7, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ năm, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII tiến hành tái chất vấn việc thực hiện Nghị quyết số 436/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 về thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, gắn với tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

* Không thể lấy lý do người bán thuê không nắm được giấy tờ

Đại biểu Nguyễn Lan Hương, Tổ đại biểu số 19 chất vấn Chủ tịch UBND phường Hồng Hà và Trưởng Ban Quản lý chợ Hồng Hà về công tác quản lý nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa tại chợ Long Biên.

Theo đại biểu, tại nhiều chợ dân sinh và cửa hàng kinh doanh hoa quả sạch, hoa quả nhập khẩu, có tình trạng hàng hóa được dán tem, nhãn nhưng không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ; thậm chí có hàng hóa không có tem, nhãn, không rõ nguồn gốc.

Tình trạng tương tự được ghi nhận tại chợ Long Biên. Nội dung này đã được HĐND thành phố chất vấn tại kỳ họp giữa năm 2025. Thành phố cũng nhiều lần chỉ đạo tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Trả lời chất vấn, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà Lê Hồng Thắng cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, UBND phường phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra 190 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; phát hiện, xử lý 9 cơ sở vi phạm, với tổng số tiền phạt gần 691 triệu đồng. Lực lượng chức năng cũng tiêu hủy nhiều lô thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, tổng trị giá gần 186 triệu đồng.

Đối với chợ Long Biên, 100% hộ kinh doanh thực phẩm đã được tuyên truyền, ký cam kết chấp hành quy định về an toàn thực phẩm. Gần 100 mẫu nông sản được lấy để kiểm nghiệm và đều đạt các chỉ tiêu an toàn. Khoảng 400 hộ kinh doanh đã ký cam kết không kinh doanh hàng hóa vi phạm quy định về chất lượng và nguồn gốc, xuất xứ.

Liên quan việc một số quầy hàng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hoa quả, ông Lê Hồng Thắng cho biết, nhiều người trực tiếp bán hàng là nhân viên làm thuê, không được chủ hàng cung cấp hồ sơ. Phường sẽ yêu cầu các chủ hộ lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ tại quầy và bố trí người có thể xuất trình giấy tờ ngay khi lực lượng chức năng kiểm tra.

Trưởng Ban Quản lý chợ Hồng Hà Vũ Quốc Hưng cho biết, phần lớn người bán lẻ tại chợ lấy hàng từ các đầu mối lớn hoặc là người bán thuê nên không nắm đầy đủ thông tin về hồ sơ của từng lô hàng. Ông Vũ Quốc Hưng khẳng định, qua các đợt kiểm tra của cơ quan chức năng, phần lớn chủ hộ kinh doanh đều xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Không đồng tình với cách giải trình này, đại biểu Nguyễn Lan Hương cho rằng, trong quá trình ghi hình phóng sự có cán bộ Ban Quản lý chợ đi cùng nhưng vẫn không làm rõ được nguồn gốc hàng hóa. Việc người bán không xuất trình được hóa đơn, chứng từ thuộc trách nhiệm của Ban Quản lý chợ, không thể giải thích bằng lý do họ là người làm thuê.

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà nhận định phần trả lời chưa làm rõ trách nhiệm của Ban Quản lý chợ; đồng thời yêu cầu ông Vũ Quốc Hưng phối hợp với lực lượng quản lý thị trường kiểm tra ngay các quầy hàng được phản ánh, rà soát việc chấp hành quy định về hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa và báo cáo HĐND thành phố bằng văn bản.

* Thừa nhận thiếu sót trong hậu kiểm

Đại biểu Hoàng Thị Tú Anh, Tổ đại biểu số 27 nêu thực trạng một số cửa hàng sau khi được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm vẫn bày bán hoa quả không chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ. Đại biểu đề nghị lãnh đạo các phường Tương Mai, Ô Chợ Dừa làm rõ trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Chủ tịch UBND phường Tương Mai Đào Thị Thu Hằng cho biết, trên địa bàn phường có hơn 4.400 doanh nghiệp, hơn 4.700 hộ kinh doanh cá thể, trong đó có 901 cơ sở kinh doanh thực phẩm. Phường đã kiểm tra 280 cơ sở, xử phạt 30 trường hợp; lấy hơn 100 mẫu để xét nghiệm chuyên sâu và chưa ghi nhận vụ ngộ độc thực phẩm trên địa bàn.

Đối với cơ sở được phản ánh trong phóng sự của HĐND thành phố, bà Đào Thị Thu Hằng thẳng thắn nhận trách nhiệm của chính quyền phường, đặc biệt trong kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm sau khi cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa Lê Tuấn Định cho biết, qua rà soát, trên địa bàn có 21 cửa hàng kinh doanh hoa quả. Tại thời điểm kiểm tra, một cửa hàng chưa chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa nhưng sau đó đã bổ sung hồ sơ.

Ông Lê Tuấn Định nhận trách nhiệm về thiếu sót trong kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và cho biết sẽ gửi báo cáo kết quả kiểm tra, xử lý ngay....

Một khoảng trống khác được các đại biểu chỉ ra là việc nhiều cơ sở sau khi được cấp giấy chứng nhận vẫn chưa được hậu kiểm thường xuyên. Công tác kiểm tra an toàn thực phẩm tại cấp xã, phường còn chủ yếu dựa vào hồ sơ, đánh giá cảm quan và test nhanh; tỷ lệ kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm còn thấp.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện thừa nhận, nhiều địa phương chưa được trang bị đầy đủ các bộ xét nghiệm, trong khi năng lực chuyên môn của đoàn kiểm tra cấp cơ sở còn hạn chế. Đây là một trong những điểm nghẽn khiến công tác kiểm tra chưa đánh giá đầy đủ chất lượng thực phẩm bằng các chỉ tiêu xét nghiệm.

Theo Sở Y tế, cấp xã, phường hiện phải quản lý khoảng 46.000 trong tổng số 51.000 cơ sở thuộc lĩnh vực an toàn thực phẩm do ngành y tế theo dõi. Khối lượng quản lý lớn trong khi một đầu mối cấp cơ sở phải thực hiện nhiệm vụ thuộc cả ba lĩnh vực y tế, công thương và nông nghiệp.

Sở Y tế đang phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu đề án tổ chức một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm, bảo đảm sự chỉ đạo xuyên suốt từ thành phố xuống cơ sở. Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà cho biết, đề xuất này cần được UBND thành phố thống nhất, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trước khi triển khai.

* Minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng bữa ăn bán trú

Đối với bữa ăn bán trú, kết quả giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố cho thấy, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại nhiều cơ sở giáo dục vẫn chủ yếu dựa trên hồ sơ do đơn vị cung cấp xuất trình. Khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn của học sinh còn hạn chế.

Nhiều trường học thiếu quỹ đất xây dựng bếp ăn, nhà ăn, phòng nghỉ. Một số hạng mục chưa đáp ứng yêu cầu về quy trình bếp ăn một chiều, chế biến, bảo quản thực phẩm và phục vụ học sinh. Đội ngũ nhân viên nuôi dưỡng, y tế học đường và người phụ trách an toàn thực phẩm còn thiếu, nhiều vị trí phải bố trí kiêm nhiệm.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết, năm học vừa qua, 3.202 trong tổng số 3.621 trường học trên địa bàn đã tổ chức bữa ăn bán trú, đạt 88,4%. Thành phố tiếp tục triển khai hai mô hình gồm nấu ăn tại trường đối với các trường đủ điều kiện và sử dụng suất ăn do đơn vị chuyên nghiệp cung cấp.

Để khắc phục tình trạng mỗi trường tự lựa chọn, quản lý nhà cung cấp theo cách khác nhau, thành phố đang xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung về bữa ăn bán trú. Hệ thống gồm hồ sơ dinh dưỡng điện tử của học sinh; dữ liệu về nhà cung cấp và nguồn gốc thực phẩm; công cụ kiểm soát bằng chữ ký số, camera AI; ứng dụng để phụ huynh tra cứu, giám sát và hệ thống phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn phải cập nhật thông tin về nguồn gốc hàng hóa lên hệ thống để phụ huynh và cơ quan quản lý tra cứu. Thành phố cũng yêu cầu lãnh đạo nhà trường chịu trách nhiệm toàn diện về an toàn thực phẩm; thực hiện đầy đủ quy trình kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn và công khai thông tin về nhà cung cấp.

Từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 30/6/2026, lực lượng quản lý thị trường Hà Nội đã kiểm tra, xử lý 1.299 vụ vi phạm về an toàn thực phẩm; chuyển cơ quan điều tra 26 vụ có dấu hiệu tội phạm; xử phạt hành chính 17,6 tỷ đồng và buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm trị giá hơn 19 tỷ đồng.

Kết thúc phần tái chất vấn về an toàn thực phẩm, đã có 12 đại biểu HĐND thành phố đặt câu hỏi và 7 lãnh đạo UBND thành phố, các sở, ngành, xã, phường, đơn vị trực tiếp trả lời. Những nội dung chưa được giải trình đầy đủ, nhất là số liệu, trách nhiệm, thời hạn và tiến độ khắc phục, được yêu cầu trả lời bằng văn bản trước khi kỳ họp bế mạc…