Không dừng ở việc tổ chức biểu diễn phục vụ người dân trong các ngày lễ lớn, chuỗi chương trình nghệ thuật do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội triển khai cuối tháng 4 - đầu tháng 5/2026 đang cho thấy một hướng đi rõ ràng: đưa nghệ thuật về gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là khu vực ngoại thành - nơi nhu cầu hưởng thụ văn hóa còn chưa đồng đều.
Theo kế hoạch, các hoạt động diễn ra nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026) và 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (07/5/1954 - 07/5/2026). Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô hay mật độ chương trình, mà ở cách tổ chức mang tính "phủ sóng" tới nhiều địa bàn.
Không gian biểu diễn dịch chuyển khỏi trung tâm
Nếu trước đây, các chương trình nghệ thuật lớn thường tập trung tại khu vực nội đô, thì năm nay, nhiều điểm diễn lại nằm ở các xã, khu vực xa trung tâm. Tối 29/4, Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long biểu diễn tại Vườn hoa Vạn Xuân hay còn gọi là vườn hoa Hàng Đậu (phường Ba Đình) - một địa điểm quen thuộc. Nhưng ngay sau đó, từ 20h ngày 30/4, các sân khấu được "mở rộng" đồng loạt về cơ sở.
Cụ thể, Nhà hát Cải lương Hà Nội đến xã Nam Phù; Nhà hát Kịch Hà Nội biểu diễn tại xã Tam Hưng; Nhà hát Chèo Hà Nội về xã Quảng Bị; trong khi Nhà hát Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Hà Nội và Nhà hát Múa Rối Thăng Long lần lượt phục vụ khán giả tại xã Hồng Sơn và Yên Xuân.
Ảnh: TTXVN
Đến tối 7/5 - dịp kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ - mô hình này tiếp tục được duy trì với sự tham gia của nhiều đơn vị, cùng Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội, trải đều tại các xã như Hưng Đạo, Yên Lãng, Chuyên Mỹ, Phù Đổng, Hòa Xá 3, Phúc Thịnh hay Đoài Phương.
Các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, đặc sắc với nội dung ca ngợi Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, ca ngợi quê hương, đất nước và con người Việt Nam; tôn vinh truyền thống đấu tranh cách mạng, giá trị lịch sử to lớn của Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và Ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ; ngợi ca chặng đường lịch sử vẻ vang của giai cấp công nhân, tổ chức Công đoàn Việt Nam qua các thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng, phát triển đất nước; đồng thời phản ánh những thành tựu nổi bật của Việt Nam trong công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.
Việc "phân tán" địa điểm biểu diễn cho thấy mục tiêu không chỉ là phục vụ số đông, mà còn tạo điều kiện để người dân ở nhiều khu vực được tiếp cận nghệ thuật chất lượng cao ngay tại nơi sinh sống.
Không chỉ là biểu diễn, mà là kết nối cộng đồng
Một điểm đáng chú ý khác là nội dung chương trình không đơn thuần dừng ở tuyên truyền hay biểu diễn mang tính hình thức. Các tiết mục được dàn dựng theo hướng gần gũi, kết hợp nhiều loại hình từ ca múa nhạc, chèo, cải lương đến xiếc và múa rối, giúp tăng tính tiếp cận với nhiều nhóm khán giả khác nhau.
Việc lựa chọn nội dung ca ngợi lịch sử, truyền thống cách mạng gắn với những dấu mốc như 30/4 hay 7/5 cũng không mới, nhưng cách thể hiện đang dần được làm mới theo hướng giàu cảm xúc, dễ tiếp nhận hơn, thay vì nặng tính khẩu hiệu.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các khu vực vẫn tồn tại, những chương trình như vậy được xem là một cách "làm mềm" chính sách văn hóa - đưa nghệ thuật đến gần đời sống thường nhật, thay vì chờ khán giả tìm đến các nhà hát.
Ảnh: TTXVN
Gợi mở hướng phát triển lâu dài
Từ góc độ chính sách, chuỗi hoạt động lần này có thể xem là một bước đi cụ thể trong việc hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, các khu vực dân cư.
Việc các đơn vị nghệ thuật công lập chủ động rời khỏi không gian biểu diễn quen thuộc, tiếp cận trực tiếp người dân ở cơ sở không chỉ mang ý nghĩa phục vụ, mà còn góp phần tái định hình cách thức tổ chức hoạt động văn hóa theo hướng linh hoạt, gần dân hơn. Đây cũng là một trong những biểu hiện cụ thể của định hướng phát triển văn hóa gắn với cộng đồng, thay vì tập trung vào các thiết chế trung tâm.
Nếu được duy trì thường xuyên, mô hình này có thể góp phần hình thành mạng lưới khán giả mới, đặc biệt tại khu vực ngoại thành - nơi vẫn còn nhiều dư địa phát triển đời sống văn hóa. Đồng thời, nó cũng mở ra khả năng xã hội hóa và đa dạng hóa không gian sáng tạo, đúng với tinh thần khuyến khích đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ văn hóa mà các định hướng chính sách hiện nay đang đặt ra.
