Giám đốc - Tổng Biên tập Phùng Thị Mỹ: "Làm sách bằng tư duy báo chí, tôn trọng sự thật và trách nhiệm xã hội"

"Mỗi ấn phẩm của chúng tôi đều được thực hiện trên tinh thần tôn trọng sự thật, có trách nhiệm trong khai thác, thẩm định và xử lý tư liệu; qua đó vừa đáp ứng nhu cầu thông tin hôm nay, vừa góp phần gìn giữ ký ức, lan tỏa tri thức và tạo nên những giá trị bền vững cho mai sau", Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản (NXB) Thông tấn Phùng Thị Mỹ chia sẻ.

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập Nhà xuất bản Thông tấn (2/7/2001 - 2/7/2026), báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) có cuộc trò chuyện với bà Phùng Thị Mỹ về chặng đường đã qua và những định hướng phát triển trong giai đoạn mới.

Khẳng định vị thế và bản sắc riêng

* Thưa Giám đốc - Tổng Biên tập Phùng Thị Mỹ, nhìn lại 25 năm xây dựng và phát triển, theo bà, đâu là những dấu ấn nổi bật nhất của NXB Thông tấn?

- Sau 25 năm, điều đáng tự hào nhất của Nhà xuất bản Thông tấn là đã từng bước xây dựng được bản sắc riêng và khẳng định vị thế của một đơn vị xuất bản trực thuộc Thông tấn xã Việt Nam. Khi NXB được thành lập theo Quyết định số 305/QĐ-TTX (TCCB) ngày 2/7/2001 của Tổng Giám đốc TTXVN, chúng tôi chỉ có 6 cán bộ, phần lớn chuyển từ Báo Ảnh Việt Nam sang làm công tác xuất bản. Đó là một tập thể còn rất trẻ, trong khi thị trường xuất bản đã có nhiều đơn vị giàu truyền thống. Thách thức lớn nhất khi ấy là tìm ra hướng đi và tạo dựng bản sắc riêng.

Chỉ vài tháng sau khi thành lập, NXB đã đứng trước một sự kiện quốc tế rất lớn - vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại Mỹ. Từ lợi thế về nguồn thông tin và tư liệu của TTXVN, chúng tôi đã nhanh chóng biên soạn, phát hành cuốn 11/9 - Thảm họa nước Mỹ. Thành công của ấn phẩm đầu tay đã giúp chúng tôi xác định rõ hướng đi: tập trung vào những công trình xuất bản chính thống, kịp thời, giàu giá trị tư liệu và mang đậm dấu ấn TTXVN.

Từ nền tảng đó, suốt 25 năm qua, NXB Thông tấn đã xây dựng uy tín và thương hiệu bằng nhiều công trình xuất bản có giá trị, phục vụ hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá hình ảnh đất nước. Đồng hành với quá trình ấy là sự hình thành một bản sắc nghề nghiệp riêng: làm sách bằng tư duy báo chí, tôn trọng sự thật, đề cao giá trị tư liệu, bảo đảm tính chính xác, khách quan và trách nhiệm xã hội.

Đúng vào dịp kỷ niệm 25 năm thành lập, NXB Thông tấn cũng bước vào một giai đoạn phát triển mới khi Thông tấn xã Việt Nam ban hành Quyết định số 453-QĐ/TTXVN về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của NXB. Đây là sự ghi nhận những nỗ lực của NXB trong chặng đường đã qua, đồng thời mở ra những nhiệm vụ và kỳ vọng mới để chúng tôi tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động.

* Một điểm khác biệt của NXB Thông tấn là được kế thừa nguồn tư liệu đồ sộ của TTXVN. Những năm qua, NXB đã phát huy lợi thế ấy như thế nào?

- Đây là nền tảng rất quan trọng trong quá trình hình thành bản sắc của NXB Thông tấn. Là đơn vị trực thuộc TTXVN - cơ quan thông tấn quốc gia chủ lực, đa phương tiện, chúng tôi có điều kiện tiếp cận kho tin, ảnh và tư liệu quý giá được tích lũy qua nhiều giai đoạn phát triển của đất nước.

Từ nền tảng ấy, NXB đã từng bước hình thành những dòng sách mang dấu ấn riêng. Trước hết, đó là mảng sách Thời sự - sự kiện, phát huy khả năng cập nhật nhanh, phản ánh kịp thời các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội và quốc tế đang được dư luận quan tâm, đồng thời bảo đảm tính chính xác, chính thống của thông tin. Bên cạnh đó là tủ sách Nghiệp vụ báo chí với nhiều đầu sách chuyên môn, trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, người làm truyền thông và sinh viên báo chí. Đặc biệt, từ kho ảnh tư liệu phong phú của TTXVN, chúng tôi đã xây dựng dòng Sách ảnh có giá trị lịch sử, văn hóa, chính trị và đối ngoại, góp phần giới thiệu đất nước, con người Việt Nam tới bạn đọc trong và ngoài nước.

* Bà có thể chia sẻ về những ấn phẩm tiêu biểu đã góp phần làm nên thương hiệu của NXB Thông tấn trong 25 năm qua?

- Mỗi giai đoạn phát triển của chúng tôi đều có những công trình mang ý nghĩa riêng. Tiêu biểu có thể kể đến Điệp viên hoàn hảo của Giáo sư Larry Berman, viết về nhà tình báo chiến lược Phạm Xuân Ẩn. Thành công của cuốn sách đã giúp NXB Thông tấn đến gần hơn với đông đảo bạn đọc, đồng thời tạo dựng uy tín với nhiều tác giả, nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Hoặc, như đã chia sẻ, cuốn 11/9 - Thảm họa nước Mỹ cũng là một cột mốc đáng nhớ khi nhanh chóng chuyển tải tới bạn đọc những thông tin chính thống, khách quan về một sự kiện quốc tế quan trọng, qua đó thể hiện thế mạnh của NXB trong việc khai thác và xử lý nguồn tư liệu.

Bên cạnh những đầu sách thời sự, các bộ sách ảnh cũng là một dấu ấn rất riêng của NXB Thông tấn. Từ hàng triệu bức ảnh tư liệu của TTXVN, chúng tôi đã xây dựng nhiều công trình có giá trị lâu dài như 90 năm Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2020), 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam (1925-2025), Việt Nam 40 năm đổi mới (1986-2026), cùng các bộ sách ảnh về thành tựu kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Đáng chú ý, các bộ sách ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh, các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước qua các thời kỳ và bộ sách ảnh về 54 dân tộc Việt Nam đã góp phần lưu giữ tư liệu lịch sử, phục vụ nghiên cứu, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh đất nước Việt Nam giàu bản sắc văn hóa. Những công trình này khẳng định hướng đi nhất quán của NXB: phát huy giá trị tư liệu để tạo nên các ấn phẩm có sức sống lâu dài.

* Trong nhiều năm qua, NXB Thông tấn đã thực hiện nhiều công trình phục vụ các sự kiện chính trị, đối ngoại và những ngày lễ lớn của đất nước. Theo bà, điều gì làm nên giá trị và dấu ấn của những ấn phẩm này?

- Theo tôi, giá trị của mỗi công trình trước hết đến từ việc luôn gắn với những sự kiện quan trọng của đất nước, được xây dựng trên nền tảng tư liệu chính thống của TTXVN và bảo đảm tính chính xác, khách quan trong từng chi tiết. Đó cũng là nguyên tắc mà NXB Thông tấn luôn kiên định trong hoạt động xuất bản.

Tinh thần ấy được thể hiện qua nhiều công trình như 90 năm Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2020), 80 năm Quốc hội Việt Nam (1946-2026), 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam, Hiệp định Paris 1973 - Bước ngoặt tiến tới hòa bình (1973-2023), hay A80: Tổ quốc trong tim, Ngày hội non sông... Mỗi ấn phẩm đều được biên soạn, biên tập công phu, đáp ứng yêu cầu cao về nội dung, tiến độ và chất lượng mỹ thuật.

Chúng tôi luôn mong muốn mỗi cuốn sách vừa đáp ứng yêu cầu thông tin của từng thời điểm, vừa trở thành nguồn tư liệu có giá trị lâu dài, góp phần giáo dục truyền thống, phục vụ công tác thông tin đối ngoại và lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.

Động lực mới cho hành trình mới

* Thời gian qua, nhiều định hướng cho ngành xuất bản đã được mở ra từ Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị, cũng như Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư. Vậy, NXB Thông tấn sẽ cụ thể hóa những định hướng này như thế nào?

- Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, hoạt động xuất bản cần được tiếp cận bằng tư duy đa nền tảng, kết hợp giữa sách in và sách điện tử để mở rộng không gian tiếp cận tri thức tới đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước. Cách tiếp cận này hoàn toàn phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trên cơ sở đó, NXB Thông tấn xác định chuyển đổi số gắn với việc ứng dụng công nghệ trong xuất bản, đồng thời đổi mới phương thức tổ chức, khai thác và lan tỏa hiệu quả hơn giá trị kho tư liệu do TTXVN quản lý.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản cũng mở ra những yêu cầu và định hướng mới đối với ngành xuất bản. Đây là cơ sở để NXB Thông tấn tiếp tục khẳng định vai trò trong ngoại giao văn hóa, ngoại giao tri thức và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

* Cuối cùng, nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập NXB Thông tấn, bà có thể chia sẻ thêm điều gì về chặng đường đã qua, cũng như những kỳ vọng đối với chặng đường phía trước của NXB Thông tấn?

- Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo TTXVN qua các thời kỳ đã luôn quan tâm, định hướng và tạo điều kiện để NXB Thông tấn phát triển. Tôi cũng trân trọng cảm ơn các đơn vị trong và ngoài ngành, các tác giả, dịch giả, cộng tác viên, đối tác cùng đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước đã luôn tin tưởng, đồng hành với NXB trong suốt 25 năm qua.

Nhân dịp này, tôi cũng xin tri ân các thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, họa sĩ, kỹ thuật viên, nhân viên phát hành và người lao động của NXB. Sự tâm huyết, trách nhiệm và bền bỉ của các thế hệ đi trước đã tạo dựng nền tảng, uy tín cho NXB hôm nay.

Bước vào giai đoạn mới, tập thể NXB Thông tấn sẽ tiếp tục phát huy truyền thống 25 năm, không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng ấn phẩm, chủ động thích ứng với chuyển đổi số, xây dựng NXB ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn và giàu bản sắc. Chúng tôi tin tưởng rằng, với truyền thống của người làm Thông tấn, cùng tinh thần đoàn kết và khát vọng đổi mới, NXB Thông tấn sẽ tiếp tục phát triển vững mạnh, khẳng định vị thế của mình và đóng góp ngày càng hiệu quả vào sự nghiệp thông tin, tuyên truyền, văn hóa và xuất bản của đất nước.

* Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện!