Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng 2026 gọi tên những thực hành có khả năng đối thoại với di sản

Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng vừa chính thức công bố kết quả Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng 2026 - mùa giải đầu tiên sau khi quỹ tái khởi động, nhằm ghi nhận và hỗ trợ các thực hành nổi bật trong lĩnh vực sáng tác, nghiên cứu, bảo tồn và phát triển cộng đồng nghệ thuật tại Việt Nam.

Theo Ban tổ chức, mùa giải đầu tiên đã nhận được nhiều hồ sơ ứng tuyển chất lượng từ các lĩnh vực nghệ thuật thị giác, nghiên cứu, bảo tồn và phát triển cộng đồng. 

Ở hạng mục Sáng tạo, 2 nghệ sỹ được trao giải là Lê Giang và Lê Tấn Chung. Hạng mục Nghiên cứu thuộc về cây bút, nhà nghiên cứu độc lập Tô Nguyễn Nhật Anh. Hạng mục Lãnh đạo trẻ thuộc về Lê Thị Ngọc Phụng. Trong khi đó, Giải thưởng Myshu được trao cho học giả, chuyên gia bảo tồn nghệ thuật Vũ Đỗ.

Trong số các dự án được trao giải năm nay, dự án của Lê Giang ở hạng mục Sáng tạo hướng đến nghiên cứu kỹ thuật đồ họa tranh in và hội họa đa chất liệu, lấy cảm hứng từ sự kết hợp giữa dập nổi, in lưới và "kỹ thuật vàng" (gold technique) cùng tinh thần đổi mới không ngừng của danh họa Lê Bá Đảng. Nghệ sỹ dự định khai phá chất liệu giấy như một thực thể đa diện, từ đó mở ra những tầng địa chất mang tính kiến trúc và tâm linh được bồi đắp từ giấy, nơi lịch sử và tương lai cùng hiện hữu.

Lê Giang từng được Forbes vinh danh trong danh sách "30 Under 30", sở hữu nền tảng đào tạo từ Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Đại học Nghệ thuật London (UAL), đồng thời có nhiều triển lãm trong nước và quốc tế. Thực hành của cô tập trung truy vấn mối quan hệ giữa con người, yếu tố nhân tạo và thế giới tự nhiên.

Cùng ở hạng mục Sáng tạo, dự án của Lê Tấn Chung được truyền cảm hứng từ ngôi nhà nhỏ của cố họa sỹ tại làng Bích La. Nghệ sỹ lựa chọn những vật liệu tái sinh mang dấu vết thời gian như quặng xỉ, trấu đun hay xà cừ để tạo nên một cấu trúc vòm sắp đặt quy mô lớn. Tác phẩm gợi nên trải nghiệm nơi bóng tối, vật chất và ánh sáng cùng tồn tại, đồng thời mở ra hành trình tìm về ký ức cá nhân và nguồn cội.

Lê Tấn Chung được biết đến với thực hành nghệ thuật khởi nguồn từ việc lắng nghe ký ức và không gian. Anh từng giành Giải Nhất "Transforming the Runway" tại Singapore, Giải Nhất Giải thưởng Loa Thành lần thứ 33 và Giải Bạc Nghệ sỹ Triển vọng tại "UOB Painting of the Year 2025".

Ở hạng mục Nghiên cứu, dự án của Tô Nguyễn Nhật Anh tập trung khảo sát sự dung hợp giữa hình thức đồ họa và ngôn ngữ trong di sản nghệ thuật của Lê Bá Đảng, dựa trên khung lý thuyết về tính liên trung gian và tư tưởng Deleuze. Nghiên cứu hướng tới làm rõ những thủ pháp giúp danh họa định hình bản sắc phức tạp của một người con xa xứ, đồng thời mở ra thêm góc nhìn nhân văn cho diễn ngôn của chủ nghĩa hiện đại toàn cầu.

Tô Nguyễn Nhật Anh hiện là cây viết và nhà nghiên cứu tại TP.HCM, sở hữu bằng Cử nhân chuyên ngành kép Văn học Anh và Truyền thông tại Denison University (Mỹ), cùng bằng Thạc sỹ Văn học So sánh tại University College London (Anh). Thực hành nghiên cứu của cô tập trung bóc tách các cấu trúc ảnh hưởng hiện đại và đương đại thông qua những hình thức tự sự từ văn học đến điện ảnh và hội họa.

Trong khi đó, dự án của Vũ Đỗ - người nhận Giải thưởng Myshu - đề xuất chương trình khảo sát kỹ thuật và bảo quản phòng ngừa cho nhóm tác phẩm đang lưu giữ tại Không gian Lưu niệm Lê Bá Đảng (Huế), với ba mục tiêu gồm khảo sát vật liệu và kỹ thuật chế tác, lập bản đồ hiện trạng xuống cấp và đề xuất giải pháp bảo quản phù hợp điều kiện vận hành thực tế. Dự án hướng tới xây dựng mô hình tham chiếu cho công tác bảo quản sưu tập đa chất liệu tại Việt Nam.

Vũ Đỗ hiện là chuyên gia bảo tồn nghệ thuật, nghệ sỹ và nhà nghiên cứu độc lập, đồng thời là Gretchen & David Welch Fellow chuyên ngành Bảo tồn Hiện vật tại Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Châu Á thuộc Viện Smithsonian. Anh từng nhận học bổng Fulbright bậc thạc sỹ Chương trình Bảo tồn Nghệ thuật tại Đại học SUNY Buffalo State và tham gia thực tập chuyên môn tại nhiều bảo tàng lớn của Mỹ. Anh cũng là người phát hiện, bảo tồn và giám tuyển bộ sưu tập "Kho Tàng Ẩn Giấu" của họa sỹ Phan Kế An.

Ở hạng mục Lãnh đạo trẻ, Lê Thị Ngọc Phụng đặt mục tiêu tham gia ghi chép, phản tư và đồng hành cùng các thực hành nghiên cứu, sáng tác của nghệ sỹ và học giả trong bối cảnh lưu trú nghệ thuật, qua đó góp phần mở rộng khả năng tiếp cận di sản của cố danh họa Lê Bá Đảng tới thế hệ trẻ.

Ngọc Phụng hiện theo học chuyên ngành Nghiên cứu Nghệ thuật và Truyền thông tại Đại học Fulbright Việt Nam, đồng thời có kinh nghiệm trong sản xuất phim, trợ giảng và quản lý chương trình liên hoan phim. Cô cũng tham gia các thực hành trình diễn trong khuôn khổ Project Đẩy Sàn - Dựng 1 tại Việt Nam và chương trình lưu trú nghệ thuật tại Birmingham Botanical Gardens (Anh).

Theo Ban tổ chức, kết quả của mùa giải đầu tiên phản ánh định hướng mà Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng theo đuổi trong giai đoạn mới: Khuyến khích những thực hành có khả năng đối thoại với di sản không chỉ thông qua sự kế thừa hình thức, mà còn bằng nghiên cứu chuyên sâu, tư duy phản biện, thử nghiệm vật liệu, công tác bảo tồn và các mô hình kiến tạo tri thức khác.

Trong thời gian tới, Quỹ sẽ tiếp tục phát triển Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng như một nền tảng dài hạn dành cho nghệ sỹ, học giả và thế hệ thực hành; đồng thời mở rộng các chương trình lưu trú, nghiên cứu, hỗ trợ sáng tác và hợp tác chuyên môn nhằm góp phần xây dựng một môi trường nghệ thuật năng động, liên ngành và bền vững hơn tại Việt Nam.