Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII: 2 tác phẩm về lịch sử được trao giải cao nhất

Tối 8/3, Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII diễn ra trang trọng, vinh danh 50 cuốn sách và bộ sách có giá trị nổi bật về tư tưởng, học thuật, khoa học và thẩm mỹ.

Trong đó, giải A - hạng mục cao nhất của giải - được trao cho 2 tác phẩm có quy mô lớn gồm: Lịch sử Việt Nam bằng hình (NXB Đại học Sư phạm, Đông A) và bộ Lịch sử văn minh thế giới (11 phần, 45 cuốn; NXB Khoa học xã hội, IRED).

50 tác phẩm được vinh danh

Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII thu hút sự tham gia của 46/52 nhà xuất bản trong cả nước với 397 tên sách và bộ sách (512 cuốn) dự giải. So với mùa giải trước, số lượng tác phẩm tham dự tiếp tục tăng, cho thấy sự quan tâm và hưởng ứng ngày càng mạnh mẽ của các đơn vị xuất bản.

Sau các vòng sơ khảo, chung khảo và xét duyệt của Hội đồng Giải thưởng với hơn 70 giáo sư, nhà khoa học và chuyên gia uy tín, Ban Tổ chức đã lựa chọn 50 cuốn sách và bộ sách để trao giải, gồm: 2 Giải A; 17 Giải B; 23 Giải C; 5 Giải Khuyến khích và 5 Giải Sách được bạn đọc yêu thích.

Trong số các hạng mục được trao, Giải A được trao cho 2 công trình quy mô lớn, gồm Lịch sử Việt Nam bằng hình (NXB Đại học Sư phạm, Đông A) và bộ Lịch sử văn minh thế giới (11 phần, 45 cuốn; NXB Khoa học xã hội, IRED). Đây đều là những bộ sách có giá trị tư liệu và học thuật cao, góp phần phổ biến tri thức lịch sử và văn minh nhân loại tới đông đảo bạn đọc thông qua cách tiếp cận hệ thống, trực quan và dễ tiếp cận.

Cụ thể, Lịch sử Việt Nam bằng hình phác họa bức chân dung toàn cảnh về quá trình dựng nước và giữ nước, xuyên suốt từ thời xuất hiện các cư dân cổ xưa đầu tiên trên lãnh thổ cho đến khi hình thành một quốc gia hiện đại như ngày nay.

Sách cũng trình hiện các lớp văn hóa của Việt Nam, được khơi nguồn từ buổi sơ khai đồ đá, đồ kim khí đến lúc định hình bản sắc riêng rực rỡ vào thời Lý - Trần, và không ngừng được bồi đắp, sản sinh vào những giai đoạn tiếp theo. Những trận đánh vang danh, những danh nhân nổi tiếng cũng được giới thiệu trong sách. Đáng chú ý, công trình này có kho tư liệu ảnh hiện vật phong phú, đa dạng, được sưu tập từ các bảo tàng trong nước, nước ngoài, các bộ sưu tập tư nhân.

Còn Lịch sử văn minh thế giới là bộ sử đồ sộ do Will Durant dày công thực hiện trong gần nửa thế kỷ, kể lại câu chuyện hình thành - phát triển - suy tàn của các nền văn minh nhân loại qua lăng kính triết học, nghệ thuật, tôn giáo và văn hóa.

Bản dịch tiếng Việt gồm 45 tập, mang tinh thần kể chuyện gần gũi, giúp người đọc tiếp cận lịch sử như một dòng chảy sống động qua sự kiện chính trị lẫn tinh hoa tư tưởng và đời sống tinh thần của con người.

Ở hạng mục Giải B, nhiều tác phẩm thuộc các lĩnh vực văn hóa, lịch sử, kinh tế và văn học thiếu nhi được vinh danh, nổi bật có thể kể tới: Phác thảo điện ảnh Việt Nam thời đổi mới và hội nhập, Kể chuyện Điện Biên Phủ, Sống, Đại náo nhà ông ngoại, Những ô cửa gió lộng, Thảo Cầm Viên Sài Gòn – Kho báu trong lòng thành phố… Sự đa dạng này cho thấy bức tranh phong phú của hoạt động xuất bản hiện nay, từ các công trình nghiên cứu chuyên sâu đến những tác phẩm văn học và sách phổ biến tri thức dành cho bạn đọc rộng rãi.

Ở Giải C, nhiều công trình học thuật và tác phẩm dịch đáng chú ý được trao giải như Tinh hoa kinh tế học, Việt Nam: 40 năm đổi mới và tầm nhìn 2045, Lịch sử chữ quốc ngữ (1615-1919), Đường mòn Hồ Chí Minh… Những tác phẩm này phản ánh xu hướng chú trọng các công trình nghiên cứu nền tảng, cũng như nhu cầu tiếp cận tri thức mới của xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, hạng mục Sách được bạn đọc yêu thích tiếp tục ghi nhận sự quan tâm của công chúng đối với các tác phẩm có sức lan tỏa rộng rãi. Năm nay, các cuốn sách được vinh danh gồm Mưa đỏ, Thư cho em, Tư duy mở, Gánh gánh… gồng gồng… và Khéo khôn với tiền tránh những ưu phiền. Đây đều là những tác phẩm có lượng độc giả quan tâm lớn và tạo được hiệu ứng tích cực trên thị trường sách.

Ngoài ra, Ban Tổ chức cũng trao 5 Giải Khuyến khích cho nhiều tác phẩm thuộc các lĩnh vực chính trị, kinh tế, khoa học xã hội, khoa học – công nghệ, văn học qua đó phản ánh sự phong phú và đa dạng của đời sống xuất bản trong nước.

Tiếp tục nâng tầm Giải thưởng Sách Quốc gia

Phát biểu tại lễ trao giải, ông Trịnh Văn Quyết (Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) nhấn mạnh: Giải thưởng Sách Quốc gia ngày càng khẳng định vị thế là giải thưởng cao quý của Nhà nước trong lĩnh vực xuất bản; có ý nghĩa thiết thực trong việc tôn vinh các tác phẩm có giá trị về tư tưởng, học thuật, văn hóa, khoa học và nghệ thuật; động viên, khích lệ đội ngũ tác giả, dịch giả, nhà nghiên cứu, nhà xuất bản và những người làm sách tiếp tục lao động sáng tạo, cống hiến vì sự phát triển của đất nước.

Qua các lần tổ chức, giải thưởng đã trở thành một dấu ấn có ý nghĩa trong đời sống văn hóa tinh thần của xã hội. Những tác phẩm được vinh danh tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII không chỉ là thành quả của lao động trí tuệ nghiêm túc, bền bỉ và trách nhiệm, mà còn phản ánh sức sống của nền học thuật, của đời sống văn hóa, của khát vọng cống hiến và tinh thần phụng sự Tổ quốc.

Để ngành xuất bản nói chung và Giải thưởng Sách Quốc gia nói riêng tiếp tục phát huy vai trò, ý nghĩa và giá trị trong giai đoạn mới, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đề nghị các cơ quan quản lý, các nhà xuất bản, đội ngũ tác giả, dịch giả và những người làm sách quan tâm thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm.

Đó là, tiếp tục nâng cao chất lượng tư tưởng, học thuật và giá trị văn hóa của mỗi tác phẩm. Mỗi cuốn sách phải thực sự là sản phẩm kết tinh của trí tuệ, trách nhiệm xã hội và bản lĩnh văn hóa; góp phần lan tỏa tri thức, bồi dưỡng tâm hồn, định hướng giá trị, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí tự cường và khát vọng phát triển đất nước.

Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản. Cần chủ động phát triển xuất bản điện tử, sách nói, thư viện số, các nền tảng đọc hiện đại; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ mới trong biên tập, quản lý, phát hành và quảng bá sách; từng bước xây dựng hệ sinh thái xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của bạn đọc trong thời đại số.

Bên cạnh đó, phát triển mạnh mẽ văn hóa đọc trong toàn xã hội. Đây phải được xác định là mục tiêu cốt lõi, nền tảng lâu dài cho phát triển tri thức và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần mở rộng không gian đọc trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, cơ quan, đơn vị; đặc biệt quan tâm bồi dưỡng thói quen đọc sách trong thế hệ trẻ, để đọc sách thực sự trở thành nhu cầu tự thân, nếp sống đẹp và nguồn cảm hứng học tập suốt đời.

Tăng cường hợp tác quốc tế về xuất bản và dịch thuật. Xuất bản cần trở thành một kênh quan trọng để quảng bá hình ảnh đất nước, con người, lịch sử, văn hóa Việt Nam ra thế giới; đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa tri thức nhân loại, góp phần nâng cao dân trí, mở rộng tầm nhìn và làm giàu đời sống học thuật trong nước.

Đặc biệt, tiếp tục nâng tầm Giải thưởng Sách Quốc gia. Cần xây dựng giải thưởng trở thành một thiết chế văn hóa có uy tín cao, có sức lan tỏa rộng, có khả năng định hướng giá trị, phát hiện, tôn vinh và quảng bá ngày càng nhiều hơn những tác phẩm thật sự xuất sắc; để sau giải thưởng, các cuốn sách hay tiếp tục đến được với đông đảo bạn đọc, đi vào đời sống xã hội, phát huy hiệu quả lâu dài.

Được tổ chức thường niên từ năm 2018, Giải thưởng Sách Quốc gia ngày càng khẳng định vị thế là giải thưởng uy tín của ngành xuất bản Việt Nam, góp phần phát hiện và tôn vinh những tác phẩm có giá trị nổi bật, đồng thời lan tỏa văn hóa đọc trong xã hội.