Giải thưởng Bùi Xuân Phái tiếp sức cho sứ mệnh bảo tồn di tích nghìn năm

Với những cán bộ đang công tác tại Trung tâm hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, giải Việc làm - Giải thưởng Bùi Xuân Phái 2026 là nguồn động viên tinh thần, tiếp thêm động lực trong sứ mệnh phát huy giá trị, bảo tồn di tích quốc gia đặc biệt.

Tại Lễ trao giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì Tình yêu Hà Nội 2026 do báo Thể thao và Văn hóa, TTXVN tổ chức vừa diễn ra tại Hà Nội, chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện, đã được BTC vinh danh với giải Việc làm. Với những cán bộ đang công tác tại đây, giải thưởng là nguồn động viên tinh thần, tiếp thêm động lực trong sứ mệnh phát huy giá trị, bảo tồn di tích quốc gia đặc biệt.

Năm 2026, kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - trường quốc học đầu tiên của Việt Nam, Hà Nội triển khai chuỗi hoạt động kéo dài suốt năm nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài. 

Không chỉ dừng lại ở sự kiện kỷ niệm đơn lẻ, Thành phố hướng tới mục tiêu đưa di sản vào đời sống đương đại, phát triển Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành điểm đến văn hóa, giáo dục tiêu biểu của khu vực, đồng thời là không gian sáng tạo, giao lưu tri thức và quảng bá văn hiến Việt Nam ra thế giới.

TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết: "Việc lựa chọn mốc 950 năm để báo cáo, tham mưu lên Thành phố và Thành ủy tổ chức một sự kiện kỷ niệm là điều chúng tôi rất suy nghĩ, tâm huyết và trăn trở. Chúng tôi rất mong muốn ở mốc thời gian này có thể khẳng định lại những giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong lịch sử. Từ việc khẳng định giá trị đó để đưa các giá trị thực sự đi vào cuộc sống, giúp cho sự phát triển của giáo dục nói riêng và sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô cùng cả nước nói chung".

Điểm nổi bật nhất của chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám là tính hệ thống và sự đa dạng trong cách tiếp cận di sản. Nhằm đưa di tích thành điểm đến văn hóa, giáo dục tiêu biểu và không gian sáng tạo tầm khu vực, các hoạt động không chỉ dừng ở việc kể lại lịch sử mà được triển khai đa tầng: nghiên cứu, trưng bày, nghệ thuật, công nghệ, du lịch đến giao lưu quốc tế. Chuỗi sự kiện bao gồm triển lãm, xuất bản, trải nghiệm tương tác, chương trình giáo dục cho trẻ em và phát triển không gian văn hóa đọc.

Em Hoàng Kiều An, Học sinh lớp 2A6, trường Tiểu học Văn Chương nói: "Con cảm thấy rất vui khi được tham gia 950 năm thành lập Văn Miếu Quốc Tử Giám. Văn Miếu Quốc Tử Giám là trường đại học đầu tiên được xây dựng ở Việt Nam. Đây là nơi lưu giữ truyền thống hiếu học của dân tộc ta. Con xin hứa sẽ chăm ngoan học giỏi để tiếp nối truyền thống ấy."

NTK Minh Hạnh cho rằng: "Với ý nghĩa kỷ niệm 950 năm Văn Miếu, với mong muốn lan tỏa thông điệp về một trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi mà bài học giáo dục đầu tiên là nhân cách. Các em được đến đây, được mặc áo dài truyền thống, đó là cách để truyền đạt về vấn đề truyền thống và di sản cho các em".

Bên cạnh đó, chuỗi hoạt động còn tôn vinh sách cổ, Việt phục, hoa đăng và ứng dụng công nghệ AI, AR, 3D. Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng "Không gian Di sản tương tác số", phát triển du lịch số cùng hệ thống dữ liệu phục vụ quảng bá lâu dài. 

Đặc biệt, triển lãm "Quốc Tử Giám trong nghệ thuật" với hơn 60 tác phẩm của 34 tác giả chứng minh di tích còn là nguồn cảm hứng sáng tạo suốt gần một thế kỷ. Tất cả tạo nên bước chuyển dịch quan trọng: từ "đến để xem" sang "đến để học, trải nghiệm, tương tác và sáng tạo".

Theo TS Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, "triển lãm là một góc nhìn mới mẻ từ các họa sĩ về di tích nghìn năm của cha ông. Các tác phẩm nghệ thuật thể hiện di tích không đơn thuần là những giá trị văn hóa khô khan, mà là lăng kính đầy cảm xúc của người nghệ sĩ. Hoạt động này rất phù hợp với xu thế hiện nay, khi chúng ta đang thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo của Thủ đô cũng như cả nước. Văn Miếu - Quốc Tử Giám luôn là nguồn cảm hứng vô tận để các họa sĩ, nhà thiết kế và những người làm sáng tạo cống hiến các tác phẩm nghệ thuật, từ đó truyền tải giá trị di sản theo một cách tiếp cận vị nghệ thuật, giúp công chúng thấu hiểu sâu sắc hơn".

Cùng với đó, dấu ấn đặc biệt của chuỗi hoạt động là việc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp với các cơ quan đưa di sản đạo học Việt Nam đến UNESCO và nước Pháp thông qua chuỗi triển lãm, tọa đàm, trình diễn nghệ thuật và trải nghiệm di sản từ ngày 17 đến 22/6 vừa qua.

TS Lê Xuân Kiêu kể: "Vào tháng 6 năm 2026, chúng tôi đã đưa chương trình nghệ thuật và triển lãm tới trụ sở UNESCO và Trường Đại học Montpelier của Pháp. Cảm nhận chung của các khách quốc tế khi đến tham quan triển lãm là họ đều rất ngạc nhiên và xúc động trước chiều dài lịch sử cũng như giá trị của Quốc Tử Giám, đặc biệt là đóng góp của Quốc Tử Giám trong lịch sử dân tộc khi đã nuôi dưỡng nên nhiều bậc hiền tài – rường cột của quốc gia."

Chuỗi hoạt động 950 năm Quốc Tử Giám cho thấy một quan niệm mới về bảo tồn. Văn Miếu – Quốc Tử Giám được đặt trong mối quan hệ với nghệ thuật đương đại, công nghệ, giáo dục, du lịch, sáng tạo và giao lưu quốc tế. Di tích trở thành nơi gặp gỡ của lịch sử và hiện tại; của nhà nghiên cứu và nghệ sĩ; của học sinh và du khách; của người Hà Nội và bạn bè quốc tế.

TS Lê Xuân Kiêu khẳng định, "Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội được trao cho Văn Miếu ở hạng mục Việc làm dành cho "Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám". Đây là một niềm vui rất lớn và hết sức có ý nghĩa đối với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Với một khối lượng công việc rất lớn gồm hơn 70 hoạt động cụ thể trong chuỗi sự kiện xuyên suốt từ đầu năm đến nay, giải thưởng hôm nay chính là sự ghi nhận, khích lệ và động viên to lớn đối với Trung tâm. Trước hết, đây là nguồn động lực để chúng tôi hoàn thành tốt các nhiệm vụ còn lại trong tháng cao điểm tháng 10 và tháng 11, chuẩn bị hướng tới Lễ kỷ niệm chính thức vào ngày 14/11. Bên cạnh đó, giải thưởng cũng tiếp thêm động lực tinh thần để chúng tôi tiếp tục công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong tình hình mới.

Theo Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám, trong tháng cao điểm là tháng 11, sẽ có nhiều hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập, với trọng tâm là Hội thảo khoa học cấp quốc gia và Lễ kỷ niệm cấp quốc gia. Song song với đó, các hoạt động văn hóa nghệ thuật, trưng bày, triển lãm để tiếp tục phát huy giá trị của di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời từng bước đưa Văn Miếu – Quốc Tử Giám trở thành điểm đến văn hóa, giáo dục có sức hấp dẫn quốc tế.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Văn Miếu – Quốc Tử Giám được trao giải Việc làm – Giải thưởng Bùi Xuân Phái năm 2026 do báo Thể thao và Văn hóa, TTXVN tổ chức, như một sự tiếp nối cho "dòng chảy" của những hành động, việc làm thiết thực "Vì tình yêu Hà Nội". Còn với những cán bộ đang công tác tại đây, giải thưởng với họ là nguồn động viên tinh thần, tiếp thêm động lực trong sứ mệnh phát huy giá trị, bảo tồn di tích quốc gia đặc biệt./.