Mùa giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 (2026) đã khép lại với dấu ấn "bội thu" qua hệ thống 6 giải thưởng và 1 tặng thưởng vinh danh các tác phẩm, việc làm, ý tưởng tiêu biểu.
Từ việc tôn vinh hành trình trọn đời phụng sự "thành phố của đời mình" của nhà thơ Bằng Việt với Giải thưởng Lớn, cho đến những lát cắt đương đại giàu bản sắc về nghệ thuật, hạ tầng giao thông, quy hoạch tầm nhìn 100 năm và các sáng kiến phát triển không gian đô thị, báo cáo tổng kết phác họa bức tranh toàn cảnh về một Thủ đô đang vươn mình mạnh mẽ, nơi tình yêu Hà Nội được chuyển hóa thành những hành động thiết thực, góp phần kiến tạo tương lai phát triển bền vững, văn hiến và văn minh.
GIẢI BÙI XUÂN PHÁI - VÌ TÌNH YÊU HÀ NỘI LẦN 19 - 2026
ĐỀ CỬ GIẢI THƯỞNG LỚN
Nhà thơ Bằng Việt
ĐỀ CỬ GIẢI TÁC PHẨM (3 đề cử)
- Loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương
- Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn, NSND Triệu Trung Kiên)
- Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản của Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca; đạo diễn, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến)
ĐỀ CỬ GIẢI VIỆC LÀM (4 đề cử)
- Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND Thành phố Hà Nội tổ chức
- Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai Hà Nội do Thành phố Hà Nội và các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện
- Dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức thực hiện
- Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện
ĐỀ CỬ HẠNG MỤC GIẢI Ý TƯỞNG (3 đề cử)
- Tầm nhìn 100 năm – Xây dựng và phát triển Thủ đô: Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến và Bản sắc.
- Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội
- Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội” do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với các đơn vị thực hiện
GIẢI THƯỞNG LỚN: Nhà thơ Bằng Việt
Sinh ở Huế, quê gốc Xứ Đoài (huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (cũ), nay là xã Tây Phương, Hà Nội), nhưng phần lớn cuộc đời nhà thơ Bằng Việt lại thuộc về Hà Nội. Thành phố ấy đi vào thơ ông ngay từ những tháng năm bom đạn, hiện diện trong những trang biên khảo dày dặn về lịch sử, văn hóa, nối dài qua nhiều thập niên làm công tác quản lý, vun đắp đời sống văn hóa Thủ đô.
Bằng Việt luôn coi Hà Nội là “Thành phố của đời mình”. Ông thổ lộ: “Tôi luôn có cảm giác được hưởng rất nhiều những ân tình của Hà Nội đã dành cho mình. Vì thế, tôi thấy mình phải đóng góp để làm sao đền đáp được tình nghĩa của Hà Nội”.
Hà Nội sớm đi vào thơ Bằng Việt, trở thành nguồn cảm hứng bền bỉ, khơi lên nhiều rung động đẹp đẽ và độc đáo trong thi hứng của ông. “Phải nói, từ khi còn trẻ tôi đã có thiên hướng sáng tác về Hà Nội, vì đây là nơi mình lớn lên, gắn bó với nhiều vui buồn, nhiều khía cạnh đáng nhớ trong cuộc đời mình” - ông trải lòng.
Cần nhắc lại, sự nghiệp thơ ca của Bằng Việt tiêu biểu cho lớp nhà thơ trưởng thành từ Kháng chiến chống Mỹ với nhiều thi phẩm đi cùng năm tháng. Không chỉ có những bài thơ thế sự - thời cuộc chính luận, những áng thơ tình bất hủ, Bằng Việt còn có cả một vùng thơ đặc sắc gắn bó máu thịt với cuộc đời mình, đó là Hà Nội.
Ngay từ rất sớm, ông đã có ý thức dựng lên chân dung một Hà Nội. Và do đó, qua cả đời thơ của mình, hình tượng Hà Nội rất đa diện trong thơ ông. Đó là một Hà Nội biên niên sử trong Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973). Một Hà Nội trong bom đạn nhưng đầy hào hoa trong một khúc tráng ca của lịch sử - Trở lại trái tim mình (1967). Còn là một Hà Nội của hoài niệm chất chứa với nhiều cảm hứng bộc bạch, suy tư dạt dào trong Thành phố những tiên cảm lớn (1968), Trò chuyện với Thành phố của đời mình (1974).
Và cũng không thể thiếu một Hà Nội tự tình, mảnh đất của tình yêu trong Tình yêu và báo động (1967), Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội (1973), Hoa tường vi (1982), Sen Hồ Tây (1995); và cả trong những bài gần đây nhất Bách thảo, Hồi sinh sông Tô Lịch, Thu Hà Nội, viết sau năm 2010, nhân Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội…
Kể ra cụ thể những thi phẩm viết về Hà Nội của Bằng Việt như thế, ta dễ thấy ngay từ những năm tháng đôi mươi của tuổi trẻ cho đến tận tuổi “xưa nay hiếm”, ông luôn dành những tình cảm, suy tư đặc biệt cho “Thành phố của đời mình”. Nó đại diện cho những trăn trở, những chiêm nghiệm của một lứa thế hệ thanh niên trí thức Hà Nội khi nghĩ về sứ mệnh, tầm vóc của thành phố nghìn năm tuổi, của thời đại.
Đi sâu khám phá từng câu chữ viết về Hà Nội của Bằng Việt, ta còn thấy một trường thẩm mỹ riêng cũng như những suy tư khám phá đặc biệt của tác giả. Tiêu biểu hơn cả là những câu thơ ông đã viết về Hà Nội trong thời chiến. Có những câu thơ của ông xứng đáng được xếp vào hàng những tuyệt phẩm bậc nhất trên thi đàn về đề tài này, và được nhiều bạn đọc cùng thời ghi nhớ, thuộc lòng.
Chỉ riêng những sáng tác thơ về Hà Nội của Bằng Việt đã đủ sức nặng để trở thành một bộ phận thi ca quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp của ông. Và cho đến hôm nay, Bằng Việt đã có khoảng 30 bài thơ viết riêng về đề tài Hà Nội, và ông cũng đang có dự định sẽ in một tập riêng về đề tài này.
Tình yêu Hà Nội của Bằng Việt không chỉ hiện diện trong thơ. Một mảng đóng góp đáng chú ý khác của ông là những công trình nghiên cứu, biên khảo về lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội, trong đó nhiều công trình thuộc Tủ sách Thăng Long nghìn năm văn hiến.
Cụ thể, đó là các công trình như: Kẻ sĩ Thăng Long, Kinh đô Rồng - Từ truyền thống thượng võ đến chủ nghĩa anh hùng (viết chung với Nguyễn Khắc Phục), Tuyển thơ Thăng Long - Hà Nội mười thế kỷ, Tuyển tập ký - tản văn Xứ Đoài (chủ biên). Đây đều là những công trình được Bằng Việt dày công nghiên cứu, biên soạn với tâm huyết của người có kiến thức uyên bác, am hiểu sâu sắc về các khía cạnh đặc trưng của văn hóa, nghệ thuật Hà Nội. Ông còn tham gia với tư cách là cố vấn khoa học trong quá trình biên soạn và thẩm định hơn một trăm đầu sách trong Tủ sách Thăng Long nghìn năm văn hiến.
Qua từng công trình biên khảo, tuyển chọn và sáng tác, nhà thơ Bằng Việt muốn góp phần nhận diện, làm sáng tỏ hơn những lớp trầm tích đã bồi đắp nên Hà Nội qua thời gian, nhằm gìn giữ, tiếp nối những giá trị bền vững của văn hóa Thăng Long - Hà Nội, gắn cùng Xứ Đoài trong một diện mạo mới. Qua đó, ta cũng thấy bề dày văn hóa trong con người nhà thơ, ở khả năng đi từ xúc cảm thi ca đến những suy tư có chiều sâu về lịch sử, con người, và thâm nhập vào căn cốt vùng đất mình gắn bó.
Bằng Việt là một trong những người lãnh đạo văn học - nghệ thuật kỳ cựu, là Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội trong 3 nhiệm kỳ (2001 - 2016), sau khi hoàn thành công tác quản lý Nhà nước suốt hàng chục năm, khi ông được bầu làm Phó Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội trong 2 nhiệm kỳ (1991 - 2000).
Khi công tác ở Thành ủy và HĐND thành phố, ông gắn bó sâu sắc với các lĩnh vực kinh tế, xã hội của Hà Nội. Thông qua việc tiếp xúc, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân ở các quận, huyện, thị xã, tổ dân phố, ông đã có những đề xuất với HĐND thành phố trên nhiều khía cạnh hoạt động công tác của mình, thống nhất cân đối phân bổ ngân sách thành phố cho các nhiệm vụ phục vụ dân sinh, đề xuất xây dựng các công trình phúc lợi công cộng, các công trình văn hóa, dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, tổ chức chọn biểu trưng chính thức cho Thủ đô Hà Nội (1997, hiện đang được sử dụng), tham gia đề xuất và thông qua việc đặt tên đường phố là các danh nhân văn hóa, các nhân sĩ trí thức của Hà Nội…
Khi làm công tác văn học nghệ thuật với vị trí Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội trong nhiều nhiệm kỳ, nhà thơ Bằng Việt cũng có những đề xuất tạo ra những bước chuyển trong đời sống văn học nghệ thuật Thủ đô.
Một dấu ấn gắn bó với Hà Nội khác của Bằng Việt còn phải kể tới đó là ông giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái (do báo Thể thao và Văn hóa, TTXVN tổ chức) kể từ khi thành lập (2008) đến năm 2025. Với kiến văn rộng rãi và “con mắt xanh” của mình, ông đã cùng với thành viên khác của Hội đồng trong nhiều năm qua vinh danh nhiều cá nhân, tập thể, việc làm, tác phẩm, ý tưởng xứng đáng, gắn bó máu thịt với Hà Nội bằng một tình yêu nồng nàn, sâu sắc.
Một số tập thơ nổi bật và công trình khoa học, khảo cứu về lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội của Bằng Việt
Theo ông, điều làm Giải thưởng có ý nghĩa là phạm vi tôn vinh không dừng ở văn chương hay nghệ thuật. Người được ghi nhận có thể tạo ra một cuốn sách, một triển lãm, một công trình, một ý tưởng; cũng có thể chỉ bằng một việc làm cụ thể có ích cho Hà Nội. Họ có thể là người Việt Nam hay người nước ngoài, sống ở Hà Nội hoặc đến với thành phố từ một nơi rất xa. Điểm hướng tới, đó là tiêu chí: “Vì tình yêu Hà Nội” đã được chuyển hóa thành những đóng góp đích thực, có tác động xã hội rộng lớn.
ĐỀ CỬ GIẢI TÁC PHẨM (3 đề cử):
1Loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương
Ở tuổi gần 80, Thành Chương vẽ cầu Long Biên như trở về với những tâm tư sâu kín dành cho Hà Nội. Cây cầu đã hiện diện từ thuở ấu thơ, đi qua gần trọn đời người, để rồi khi bước vào hội họa, đã trở thành một miền ký ức thương nhớ của người họa sĩ.
Trong loạt tranh sơn mài cầu Long Biên, Thành Chương đưa hình ảnh thân thuộc ấy qua nhiều biến đổi của đường nét, hình khối và màu sắc. Qua đó, cầu Long Biên không chỉ hiện diện như một biểu tượng của Hà Nội, mà còn trở thành một chỉ dấu thị giác, gợi mở những suy tưởng về ký ức, thời gian cùng sự gắn bó của con người với thành phố.
Vẫn là cầu Long Biên với hệ giàn thép đặc trưng, những thanh chéo tạo thành các ô tam giác nối tiếp trên thân cầu kéo dài theo phương ngang - hình bóng đã trở nên thân thuộc trong ký ức của bao người Hà Nội. Thành Chương giữ cấu trúc làm nên "căn cước thị giác" đó như điểm tựa xuyên suốt, rồi từ đó mở ra những biến đổi về tỷ lệ, không gian, hình khối và màu sắc.
Qua cách tạo hình của ông, kết cấu thép vốn chắc nặng nhiều lúc trở nên thanh mảnh, mềm mại, như một “dải đăng-ten” vắt ngang sông Hồng, giăng trên nền trời Hà Nội. Sắc vàng ánh kim càng làm dáng cầu thêm nổi bật, gợi vẻ rực rỡ của một ký ức được thời gian nâng niu. Ở một số tác phẩm, tạo hình cầu được giản lược mạnh, hòa vào những khối hình học để mở ra một dáng vẻ khác, song đường ngang kéo dài cùng nhịp tam giác đặc trưng vẫn giữ được bóng dáng khó lẫn của cầu Long Biên.
Từ tạo hình trung tâm này, Thành Chương đặt cây cầu vào nhiều cách tổ chức không gian. Trên những mặt tranh thoáng, cầu Long Biên thu thành một dải mảnh dưới khoảng trời rộng, cái đồ sộ của sắt thép nhường chỗ cho vẻ thanh thoát. Trong những bố cục dày hơn, kết cấu cầu nhập vào các đường chéo, tam giác, mái nhà, khối vuông và những đường cong lớn, tạo nên một tổng thể giàu chuyển động.
Với những dấu ấn có được, giá trị của loạt tranh nằm ở chỗ Thành Chương đã đưa một biểu tượng quen thuộc của Hà Nội vào một đời sống hội họa riêng, mà vẫn giữ được căn cước vốn có của nó. Qua cái nhìn đã lắng sâu bởi ký ức, cầu Long Biên hiện lên không chỉ với dáng hình thân thuộc, mà còn mang theo chiều sâu của thời gian và mối tình sâu nặng mà người họa sĩ dành cho Hà Nội.
Nhớ về miền ký ức xa xăm với cầu Long Biên, họa sĩ Thành Chương vẫn nhớ như in bài đồng dao thuở nào: “Hà Nội có cầu Long Biên/ Vừa dài vừa rộng bắc trên sông Hồng/ Tàu xe đi lại thong dong/ Bộ hành tấp nập gánh gồng ngược xuôi/ Trên cầu luôn nhộn nhịp vui/ Dưới cầu nước chảy xanh rờn bãi ngô”…
Ít ai biết, đằng sau những câu ca ngân nga đó là cả một bầu trời tuổi thơ gắn với cây cầu thân thương của người họa sĩ. Ông từng đá bóng, chơi bi, đánh đáo dưới gầm cầu, lớn lên cùng hình ảnh những nhịp sắt bắc qua sông Hồng. Nhiều năm sau, khi sống ở khu vực Long Biên, ngày ngày vẫn đi lại trên cây cầu đó, người họa sĩ mới chợt nhận ra: “Cả đời mình gắn bó với cây cầu thật sâu nặng”.
Trong hình dung của Thành Chương, cầu Long Biên còn mang một vẻ đẹp đặc biệt. Ông bày tỏ: “Dù nhiều nhịp cầu từng bị gãy đổ do bom đạn chiến tranh, hoặc rỉ sét do thời gian tàn phá, nhưng với tôi cầu Long Biên mãi là cây cầu vàng của Hà Nội”.
Gần đây, họa sĩ Thành Chương điều trị bệnh, sức khỏe không còn như trước. Ít tháng trước, khi đang điều trị ở nước ngoài, trên giường bệnh ông vẫn vẽ những mái nhà xô nghiêng, những góc phố Hà Nội trong nỗi nhớ nhà, rồi bật lên tiếng gọi “Hà Nội ơi”. Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ cho thấy thành phố này đã hằn sâu đến nhường nào trong tâm hồn và sáng tạo của người họa sĩ.
Thành Chương (1949) là họa sĩ danh tiếng của hội họa Việt Nam đương đại. Hiện ông sống và làm việc tại Hà Nội. Ông bắt đầu sự nghiệp từ năm lên 7 tuổi. Hơn nửa thế kỉ sáng tạo và cống hiến nghệ thuật, ông đã cho ra đời một khối lượng khổng lồ các tác phẩm mỹ thuật, từ ký hoạ, đến điêu khắc, tranh bột màu, sơn dầu, và đặc biệt là sơn mài.
2Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn, NSND Triệu Trung Kiên)
Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” ra mắt công chúng vào giữa tháng 8/2026 tại Rạp Hồng Hà (Hà Nội), được dàn dựng từ kịch bản của nhà văn Nguyễn Toàn Thắng, do NSND Triệu Trung Kiên đạo diễn. Tác phẩm có sự tham gia của NSND Thanh Hương, NSƯT Hồng Nhung, NSƯT Quang Tuấn, nghệ sĩ Nhật Linh cùng các nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công và diễn viên múa của Nhà hát Cải lương Hà Nội. Phần mỹ thuật do NSND Doãn Bằng đảm nhiệm, âm nhạc của NSND Đào Trung, biên đạo múa NSƯT Thanh Nam…
Vở diễn xoay quanh nhân vật Uyên Thanh, một nữ chiến sĩ tình báo trong cuộc đấu trí căng thẳng của lực lượng cách mạng với bộ máy phản gián của thực dân Pháp. Qua nhân vật chính, tác phẩm khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ Hà Nội: thanh lịch, giàu tình cảm nhưng cũng kiên cường, bản lĩnh.
Với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng, ý định viết một tác phẩm về Hà Nội đã được ấp ủ từ lâu. Sinh ra và lớn lên ở thành phố này, anh luôn cảm thấy mình có một “món nợ” với Hà Nội. Sau quá trình tìm tòi tư liệu, hình tượng một nữ điệp báo hoạt động ngay trong lòng thành phố đã trở thành điểm khởi đầu để anh xây dựng câu chuyện. Thông qua nhân vật nữ điệp báo Hà Thành, ông muốn khắc họa vẻ đẹp Hà Nội không chỉ ở cảnh quan, phố xá, mà trước hết ở vẻ đẹp của con người, của tình người trong những năm tháng kháng chiến.
Vẻ đẹp ấy được gửi gắm vào nhân vật Uyên Thanh do NSƯT Hồng Nhung thể hiện. Một nữ điệp báo nhanh nhậy, gan dạ khi đối diện với kẻ thù, nhưng trong gia đình và tình yêu lại mang nét dịu dàng, thanh lịch của người phụ nữ Hà Nội. Sự đan xen giữa những sắc thái tính cách ấy cũng đặt ra không ít thử thách cho người nghệ sĩ khi đưa nhân vật từ trang kịch bản lên sân khấu.
Không chỉ tái hiện một Hà Nội trong quá khứ, “Người con gái Hà Thành” còn cho thấy những tìm tòi của Nhà hát Cải lương Hà Nội trong cách đưa một đề tài lịch sử đến gần hơn với công chúng đương đại. Từ cách dàn dựng, nhịp điệu sân khấu đến hình thức thể hiện, ê-kíp hướng tới một tác phẩm vừa giữ đặc trưng của cải lương, vừa tạo sức hấp dẫn với khán giả hôm nay.
Theo NSƯT Hồng Nhung, Phó Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội, cải lương vẫn là nền tảng của vở diễn, song ê-kíp đã kết hợp thêm nhiều yếu tố như những trường đoạn mang màu sắc sử thi, ca múa và cách xử lý âm nhạc mới. Một số làn điệu cải lương được phối khí theo hướng hiện đại, kết hợp với những tiết tấu, hình thức biểu đạt như valse, tango nhằm tạo thêm màu sắc cho sân khấu.
Qua 3 đêm diễn, nhà hát ghi nhận sự quan tâm của đông đảo khán giả, trong đó có nhiều người trẻ. Theo NSƯT Hồng Nhung, phản hồi này cho thấy những thử nghiệm trong cách thể hiện đã góp phần tạo cho tác phẩm một sức sống mới, đồng thời mở ra khả năng đưa cải lương đến gần hơn với lớp công chúng trẻ.
Những tìm tòi từ kịch bản, dàn dựng đến diễn xuất cũng là những yếu tố được Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội ghi nhận. PGS-TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo, đánh giá Người con gái Hà Thành bảo đảm chất lượng từ kịch bản, đạo diễn đến diễn xuất, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ có nghề.
Theo ông, qua câu chuyện của những thế hệ đi trước, vở diễn không chỉ gợi lại những hy sinh trong lịch sử mà còn có thể khơi gợi ở khán giả trẻ ý thức về trách nhiệm tiếp nối, xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với truyền thống Hà Nội hào hoa, anh hùng và nghìn năm văn hiến.
3Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản của Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca; đạo diễn, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến)
Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” do Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam dàn dựng, chính thức ra mắt khán giả từ ngày 20/11/2025 tại Hà Nội và tiếp tục được đưa vào lịch biểu diễn trong năm 2026. Vở diễn được nhà văn, nhà viết kịch Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca, do NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến đạo diễn; thiết kế sân khấu của NSND Đỗ Doãn Bằng và âm nhạc do nhạc sĩ, NSƯT Phùng Tiến Minh sáng tác.
Vở diễn đưa khán giả trở về khu tập thể Nam Đồng - một khu gia binh, hậu phương quân đội giữa lòng Hà Nội trong những năm 1974 - 1975. Khi phần lớn những người cha đang chiến đấu tại các chiến trường, những người vợ, người mẹ và con em bộ đội ở lại cùng nương tựa, sẻ chia và vượt qua những thiếu thốn của đời sống thời chiến. Giữa tiếng còi báo động, những ngày sơ tán và nỗi lo về người thân ngoài mặt trận, đám trẻ Nam Đồng vẫn lớn lên với những trò nghịch ngợm, tình bạn, những rung động đầu đời và niềm tự hào là con của lính.
Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam
Chia sẻ về lý do đưa “Quân khu Nam Đồng” lên sân khấu, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến cho biết: “Đây không phải là một câu chuyện lịch sử theo nghĩa thông thường, mà là câu chuyện về một thế hệ con người đã trưởng thành trong những năm tháng đặc biệt của đất nước. Điều hấp dẫn nhất của tác phẩm không nằm ở các sự kiện mà nằm ở những con người rất trẻ, rất đời thường với những niềm vui, nỗi buồn, tình bạn, tình yêu và những lựa chọn của mình, khi cha, anh họ đang ở ngoài mặt trận” - ông nói thêm.
Từ câu chuyện của một khu gia binh cụ thể, “Quân khu Nam Đồng” đã làm sống dậy một không gian văn hóa đặc trưng của Hà Nội, nơi tình cảm gia đình được mở rộng thành tình làng xóm, tình đồng đội và sự gắn bó cộng đồng. Vở diễn không chỉ chuyển thể thành công một tác phẩm văn học được nhiều độc giả yêu mến, mà còn góp phần lưu giữ ký ức đô thị, kết nối các thế hệ và bồi đắp tình yêu đối với Hà Nội bằng ngôn ngữ sân khấu giàu cảm xúc.
ĐỀ CỬ GIẢI VIỆC LÀM (4 đề cử):
1Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND Thành phố Hà Nội tổ chức
Diễn ra từ ngày 10 đến 12/10/2025 tại Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất là sự kiện văn hóa đối ngoại quy mô lớn, lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam.
Lễ hội đã mở ra một không gian gặp gỡ hiếm có, nơi 48 quốc gia và UNESCO cùng hiện diện. Trong ba ngày, công chúng được trải nghiệm 45 không gian văn hóa quốc gia; 34 gian hàng ẩm thực quốc tế; 23 đoàn nghệ thuật trong và ngoài nước; 12 đơn vị giới thiệu sách và xuất bản phẩm và 22 quốc gia tham dự chương trình chiếu phim quốc tế.
Nhưng ý nghĩa của Lễ hội không chỉ nằm ở quy mô. Điều đáng chú ý hơn là cách những nền văn hóa khác nhau được đặt cạnh nhau trong một không gian di sản của Hà Nội.
Hoàng thành Thăng Long - nơi lưu giữ dấu tích của lịch sử kinh đô Thăng Long - trở thành “ngôi nhà chung” để các quốc gia kể câu chuyện của mình. Nghệ thuật cồng chiêng Tây Nguyên, Quan họ Bắc Ninh, chèo, chầu văn, dân vũ của Việt Nam cùng hiện diện với các chương trình nghệ thuật đến từ Nhật Bản, Nga, Campuchia, Mông Cổ, Pakistan, Iran, Cuba, Romania, Sri Lanka, Malaysia, Indonesia, Palestine, Venezuela, UAE, Philippines...
Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội đã trở thành một thương hiệu văn hóa mang tầm quốc gia và quốc tế. Ngoại giao văn hóa thông qua Lễ hội này đã trở thành sức mạnh mềm nổi bật, nâng tầm uy tín, vị thế và sức hút của Thủ đô trên trường quốc tế. Trong ảnh: Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025. Ảnh: TTXVN
Ở đó, văn hóa không phải là một cuộc trình diễn đơn tuyến. Mỗi nền văn hóa vừa giới thiệu bản sắc riêng, vừa trở thành một phần của bức tranh chung. Thông điệp: “Văn hóa là cầu nối của nhân loại, sáng tạo là ngôn ngữ chung của thế giới” vì thế được thể hiện bằng chính cấu trúc của Lễ hội: gặp gỡ, chia sẻ, trải nghiệm và đối thoại.
Khoảng một triệu lượt khán giả trong và ngoài nước đã đến tham quan, thưởng thức và trải nghiệm Lễ hội trong ba ngày. Một con số lớn, nhưng phía sau con số ấy là những cuộc gặp gỡ cụ thể: một người Hà Nội biết thêm về văn hóa của một đất nước xa xôi; một du khách quốc tế tiếp xúc với quan họ, chèo, chầu văn hay ẩm thực Hà Nội; những nghệ sĩ gặp nhau trên sân khấu; những câu chuyện văn hóa được trao đổi giữa những con người khác ngôn ngữ. Đó chính là giá trị của một lễ hội văn hóa quốc tế: đưa thế giới đến gần nhau hơn bằng những điều tưởng như rất khác biệt.
Và trong cuộc gặp gỡ ấy, Hà Nội trực tiếp giới thiệu những giá trị của mình thông qua không gian văn hóa Hà Nội, các đoàn nghệ thuật, các tác phẩm về đất nước, con người Việt Nam và đặc biệt là không gian ẩm thực với những đặc sản như trà sen Tây Hồ, xôi Phú Thượng, cốm Mễ Trì, vịt Vân Đình...
Đề cử Giải Việc làm - Vì tình yêu Hà Nội đối với Lễ hội Văn hóa thế giới lần thứ nhất là sự ghi nhận một sự kiện văn hóa đã tạo ra những tác động cụ thể đối với đời sống văn hóa của Thủ đô: mở rộng không gian giao lưu quốc tế, đưa công chúng Hà Nội tiếp cận nhiều nền văn hóa, đồng thời quảng bá hình ảnh Hà Nội thông qua chính di sản, nghệ thuật, ẩm thực và con người Hà Nội.
Tối 1/10/2026, tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), diễn ra Lễ khai mạc Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai - năm 2026 với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”. Chương trình là sự giao hòa giữa các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam với nghệ thuật đương đại, đồng thời quy tụ những sắc màu văn hóa từ nhiều quốc gia, mở ra không gian giao lưu, kết nối văn hóa giữa Việt Nam và thế giới. Ảnh: TTXVN
Sau thành công của Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao và UBND thành phố Hà Nội đã kiến nghị đưa Lễ hội Văn hóa thế giới trở thành sự kiện thường niên tại Thủ đô. Và từ ngày 1 - 4/10/2026, tại Hoàng Thành Thăng Long, Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần hai chính thức diễn ra với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”.
2Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai Hà Nội do Thành phố Hà Nội và các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện
Năm 2026, những điểm nghẽn kéo dài trên hệ thống đường vành đai Hà Nội đang từng bước được tháo gỡ, tạo chuyển biến rõ rệt về tiến độ của nhiều dự án xây dựng. Các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tái định cư, tổ chức thi công được tập trung xử lý, thúc đẩy thông tuyến để nhiều tuyến vành đai từng bước được hoàn thiện và khép kín, mở thêm dư địa cho mạng lưới giao thông và không gian phát triển của Thủ đô.
Từ Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, Vành đai 2,5 đến các dự án Vành đai 3, 3,5 và đường song hành Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, nhiều công trình đang được đẩy nhanh hoặc đã đưa vào khai thác, tạo những thay đổi cụ thể trong đời sống đô thị.
Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục là một trường hợp tiêu biểu. Tuyến đường dài hơn 2,2 km, đi qua khu vực nội đô đông dân cư, với gần 2.000 hộ và tổ chức thuộc diện giải phóng mặt bằng. Khối lượng giải phóng mặt bằng lớn và phức tạp khiến dự án nhiều năm chậm tiến độ, việc tổ chức thi công đồng bộ gặp nhiều khó khăn, trong khi khu vực Đê La Thành thường xuyên chịu áp lực lớn về giao thông.
Bước chuyển đáng chú ý tại đây diễn ra trong nửa cuối năm 2025. Chỉ trong hơn 5 tháng, các phường Ô Chợ Dừa, Giảng Võ và Láng đã hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất đối với 1.295 hộ, trong khi 7 năm trước đó mới giải quyết được 686 hộ. Từng hồ sơ được rà soát, đối thoại; những vấn đề về bồi thường, hỗ trợ và chỗ ở sau thu hồi đất được xử lý song song với yêu cầu bàn giao mặt bằng.
Khi nút thắt giải phóng mặt bằng được tháo gỡ, công trường nhanh chóng chuyển sang giai đoạn thi công cao điểm. Hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng máy móc được huy động, nhiều hạng mục tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”. Ngày 2/9, phần đường chính rộng 8 làn xe được thông xe kỹ thuật và đưa vào khai thác bước đầu. Hai cầu vượt tại nút Láng Hạ - Giảng Võ và Nguyễn Chí Thanh tiếp tục được triển khai, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2026.
Tại đường vành đai 2,5, một cột mốc đáng chú ý là việc thông xe kỹ thuật hầm chui Kim Đồng - Giải Phóng cùng khoảng 1,6km đường đoạn Đầm Hồng - Quốc lộ 1A ngày 10/2. Công trình này từng gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, nhưng sau khi các vướng mắc được tháo gỡ, đã kịp hoàn thành, phục vụ nhu cầu đi lại tăng cao trước Tết Nguyên đán. Ngay ngày đầu thông xe, giao thông tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô diễn ra thuận lợi hơn, thời gian qua nút giao được rút ngắn; người dân dọc tuyến bày tỏ sự phấn khởi khi dự án chậm trễ nhiều năm đã thực sự phát huy tác dụng.
Sau cột mốc này, nhiều đoạn khác của Vành đai 2,5 tiếp tục được thúc đẩy. Ngày 20/3, 3 đoạn Khu đô thị mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm - Trần Duy Hưng và Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi, tổng chiều dài khoảng 2,26km, được khởi công. Đến tháng 9, mặt bằng của 3 đoạn tuyến đã được bàn giao, công trường đang gấp rút thi công để hướng về mục tiêu thông xe kỹ thuật vào dịp 10/10 tới đây.
Trên các vành đai phía ngoài, tiến độ cũng được đẩy nhanh. Với Vành đai 3 đoạn qua các xã Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh và Quang Minh, đến tháng 9/2026, khoảng 97,4% diện tích mặt bằng đã được bàn giao. Trên phần diện tích đủ điều kiện, nhiều mũi thi công được triển khai, từng bước chuyển trọng tâm từ giải phóng mặt bằng sang xây dựng công trình.
Ở quy mô lớn hơn, Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, dài khoảng 113,5km, đang được đẩy nhanh trên các dự án thành phần, hướng tới mục tiêu cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào khai thác từ năm 2027. Trên địa bàn Hà Nội, công tác giải phóng mặt bằng đã cơ bản hoàn thành, các khu tái định cư được xây dựng, đường song hành cùng nhiều hạng mục chính được đẩy nhanh tiến độ.
Nhìn trên toàn hệ thống, nhiều nút thắt tồn tại qua nhiều năm tại các đường vành đai Hà Nội đang được xử lý đồng thời. Những đoạn đường được đưa vào sử dụng, công trường được mở rộng và mặt bằng từng bước được tháo gỡ cho thấy mục tiêu nối thông, khép kín các đường vành đai đang có những chuyển biến cụ thể. Đây cũng là nền tảng để Hà Nội chuyển từ giải quyết từng điểm nghẽn riêng lẻ sang hoàn thiện một mạng lưới giao thông có tính liên kết, phù hợp với những định hướng phát triển hạ tầng và tổ chức không gian Thủ đô trong giai đoạn mới.
3Dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức thực hiện
Chiều 30/11/2025, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chính thức ra mắt dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ. Chương trình mở màn có sự tham gia của NSƯT Quyền Văn Minh, Câu lạc bộ Bình Minh Jazz cùng các ca sĩ, giảng viên và sinh viên nghệ thuật. Sự hiện diện của những nghệ sĩ giàu kinh nghiệm bên cạnh lực lượng trẻ đặt nền tảng cho một sân khấu có khả năng kết nối nhiều thế hệ.
Điều đáng chú ý ở dự án là lựa chọn duy trì hoạt động định kỳ. Một chương trình có thể tạo ấn tượng trong một buổi chiều; nhưng một điểm hẹn cần được bồi đắp qua nhiều lần gặp gỡ. Khi công chúng biết mình có thể trở lại để nghe nhạc, nghệ thuật bắt đầu có chỗ trong lịch sinh hoạt cuối tuần của họ.
Dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ
Từ jazz, nhạc dân gian, thính phòng - cổ điển đến nhạc trẻ và những ca khúc về Hà Nội, các chương trình mở ra nhiều lựa chọn thưởng thức. Hòa tấu nhạc cụ dân tộc cùng những loại hình biểu diễn khác góp phần đưa Nhà Bát Giác đến gần các nhóm khán giả có sở thích và độ tuổi khác nhau. Sự phong phú ấy phù hợp với không gian phố đi bộ, nơi người dân và du khách cùng hiện diện.
Không thu vé, sân khấu mở cho phép cuộc gặp với nghệ thuật bắt đầu rất tự nhiên. Các chương trình tại Nhà Bát Giác có thời điểm thu hút hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người dân và du khách.
Đặt trong đề cử giải Việc làm - Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội 2026, dự án “Âm nhạc cuối tuần” cho thấy ý nghĩa của một hoạt động văn hóa được duy trì đều đặn và dành cho cộng đồng. Dự án trao thêm cơ hội thưởng thức nghệ thuật, đồng thời tạo lý do để người dân quay lại, dành thời gian cho nhau và gắn bó hơn với một không gian công cộng của thành phố.
4Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện
Năm 2026, Quốc Tử Giám - trường quốc học đầu tiên của Việt Nam - tròn 950 năm hình thành. Với TP Hà Nội, đây không chỉ là một con số của lịch sử, mà là dịp đặc biệt để nhìn lại một trong những nền tảng làm nên bản sắc của Thăng Long - Hà Nội: Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài và coi trọng tri thức.
Từ ý nghĩa đó, TP Hà Nội không lựa chọn một hoạt động kỷ niệm đơn lẻ, mà xây dựng một chuỗi hoạt động kéo dài trong năm 2026, hướng tới đưa giá trị của Quốc Tử Giám từ không gian di tích bước vào đời sống đương đại. Kế hoạch của thành phố xác định rõ mục tiêu không chỉ tôn vinh 950 năm nền Quốc học Việt Nam mà còn từng bước xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành điểm đến văn hóa, giáo dục tiêu biểu của khu vực, không gian học thuật, trải nghiệm sáng tạo, giao lưu tri thức và quảng bá văn hiến Việt Nam ra thế giới.
Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Ảnh: TTXVN
Điểm nổi bật nhất của chuỗi hoạt động 950 năm Quốc Tử Giám là tính hệ thống và sự đa dạng trong cách tiếp cận di sản. Thay vì chỉ kể lại lịch sử, các hoạt động được triển khai trên nhiều lớp: nghiên cứu - trưng bày - nghệ thuật - giáo dục - trải nghiệm - công nghệ - du lịch - giao lưu quốc tế.
Trong đó có các chương trình triển lãm, hoạt động nghệ thuật, xuất bản, thiết kế, tương tác với công chúng; các chương trình giáo dục và trải nghiệm dành cho trẻ em; không gian văn hóa đọc; các hoạt động liên quan đến sách cổ, Việt phục, hoa đăng; cùng những hình thức ứng dụng công nghệ số, AI, AR, 3D để tuyên truyền, giáo dục và trải nghiệm di sản. Kế hoạch của Hà Nội cũng đặt mục tiêu xây dựng nền tảng “Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Không gian Di sản tương tác số”, phát triển du lịch số và hệ thống dữ liệu phục vụ việc quảng bá, giáo dục di sản lâu dài.
Đặc biệt, triển lãm “Quốc Tử Giám trong nghệ thuật” đã giới thiệu hơn 60 tác phẩm của 34 tác giả, cho thấy Quốc Tử Giám không chỉ là một di tích được bảo tồn mà còn là nguồn cảm hứng sáng tạo nghệ thuật trong gần một thế kỷ. Cách làm ấy tạo ra một sự chuyển dịch quan trọng: từ “đến di tích để xem” sang “đến di tích để học, trải nghiệm, tương tác và sáng tạo”.
Một dấu ấn đặc biệt của chuỗi hoạt động là việc đưa di sản đạo học Việt Nam đến UNESCO và nước Pháp. Từ ngày 17 đến 22/6/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức chuỗi triển lãm, tọa đàm, trình diễn nghệ thuật và trải nghiệm di sản tại Trụ sở UNESCO ở Paris và Đại học Montpellier.
Tại UNESCO, công chúng quốc tế được giới thiệu lịch sử Văn Miếu - Quốc Tử Giám, thưởng thức chương trình nghệ thuật “Đạo học”, khám phá văn hóa ẩm thực Thăng Long - Hà Nội, đồng thời trực tiếp trải nghiệm in mộc bản hoa văn bia Tiến sĩ, in tranh Khuê Văn Các và tìm hiểu tranh dân gian Đông Hồ.
Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Ảnh: TTXVN
Đáng chú ý, chương trình diễn ra trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO, với sự hiện diện của hơn 200 đại biểu quốc tế, trong đó có đại diện từ hơn 100 quốc gia thành viên UNESCO. Tại Đại học Montpellier, triển lãm và các hoạt động trải nghiệm tiếp tục được kết nối với tọa đàm học thuật về vai trò của di sản văn hóa trong quan hệ Việt Nam – Pháp, mở ra không gian đối thoại giữa các học giả, nhà nghiên cứu và sinh viên hai nước.
Đây là một cách làm rất đáng ghi nhận: không chỉ quảng bá một địa danh của Hà Nội, mà giới thiệu Hà Nội thông qua một giá trị tinh thần đã được tích lũy suốt gần một thiên niên kỷ.
Điểm đáng quý là tinh thần giáo dục di sản được đặt ở vị trí trung tâm. Những ý tưởng như Kid tour “Hành trình đạo học”, các hoạt động trải nghiệm, không gian văn hóa đọc, triển lãm sách cổ, các chương trình tương tác số… được xây dựng để đưa trẻ em, học sinh và công chúng trẻ đến gần hơn với câu chuyện về Quốc Tử Giám.
Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu của Hà Nội là phát huy giá trị hệ thống 82 bia Tiến sĩ - Di sản Tư liệu Thế giới được UNESCO ghi danh, đồng thời từng bước đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành điểm đến văn hóa, giáo dục có sức hấp dẫn quốc tế.
ĐỀ CỬ HẠNG MỤC GIẢI Ý TƯỞNG (3 đề cử):
1Quy hoạch xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến và Bản sắc do UBND thành phố Hà Nội phê duyệt
Ngày 13/5/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch được lập trên toàn bộ địa giới hành chính thành phố, với diện tích khoảng 3.359,84 km², đồng thời mở rộng phạm vi nghiên cứu trong mối liên hệ với Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.
Bản Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm mở đầu bằng quan điểm: “Xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Đặt văn hoá ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển”.
Với bản quy hoạch này, điểm đáng chú ý trước hết nằm ở khoảng thời gian hướng tới - khi quy hoạch đặt tương lai của Hà Nội trong tầm nhìn chiến lược kéo dài 100 năm, với các chặng phát triển đến năm 2035, 2045, 2065, 2085 và xa hơn.
Người dân tham quan Triển lãm quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: TTXVN
Cụ thể, theo quy hoạch, đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao; đến năm 2045 là trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tiếp đó, mục tiêu đến năm 2065 là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững. Đặc biệt, sau năm 2085, tầm nhìn 100 năm xác định Hà Nội là thành phố “Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến - Bản sắc”, đô thị kết nối toàn cầu trên nền tảng giá trị nghìn năm, nơi hội tụ các dòng chảy thương mại, tri thức và đổi mới sáng tạo.
Với quy mô và vai trò được định hướng như vậy, không gian phát triển của Thủ đô được tổ chức theo cấu trúc "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", thay vì tiếp tục tập trung phần lớn các chức năng đô thị vào khu vực trung tâm hiện hữu. Cấu trúc này được cụ thể hóa bằng 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Các trục động lực giữ vai trò liên kết các cực tăng trưởng với khu vực trung tâm và mạng lưới Vùng Thủ đô, trong khi mỗi cực phát triển được định hướng theo những chức năng riêng.
Quy hoạch đồng thời xác định sông Hồng là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo của Thủ đô. Cực Sông Hồng - một trong 9 cực phát triển - được định hướng trở thành không gian đặc biệt, gắn với văn hóa, tài chính, thương mại, dịch vụ và du lịch.
Ở phạm vi rộng hơn, Quy hoạch hướng tới hình thành hành lang di sản, văn hóa, cảnh quan sông Đà - sông Hồng dài khoảng 150 km, trong đó hành lang sông Hồng dài khoảng 90 km, gắn với phòng chống lũ, bảo vệ môi trường nước, quản lý xây dựng, phát triển du lịch và giao thông đường thủy.
PGS-TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng giám khảo, đặc biệt nhấn mạnh độ dài của tầm nhìn này. “Đây là lần đầu tiên Hà Nội có một quy hoạch với tầm nhìn tới 100 năm. Phải nói rằng đó là một tầm nhìn rất xa. Tầm nhìn ấy không chỉ nhìn Hà Nội ở hiện tại mà còn nhìn lại quá khứ, nhất là những truyền thống, thế mạnh và tiềm năng đã được bồi đắp qua lịch sử, để từ đó nhìn về hướng phát triển trong tương lai” - ông nói.
Người dân tham quan Triển lãm quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: TTXVN
Theo PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ, cùng với những thuận lợi, thời cơ và thành tựu, Hà Nội cũng cần nhận diện những thách thức đặt ra trên chặng đường phát triển, đồng thời đặt mình trong tương quan với các đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới để xác định vị trí và hướng đi. “Tôi nghĩ quy hoạch này chắc chắn sẽ còn tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện, nhưng sẽ đáp ứng được mong muốn của người dân Thủ đô cũng như nhân dân cả nước, kể cả kiều bào ở nước ngoài”, ông khẳng định.
Nhà báo Hồ Quang Lợi, thành viên Hội đồng giám khảo, cũng đánh giá cao Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Theo ông, điểm đáng chú ý của Quy hoạch nằm ở cách tiếp cận tổng thể đối với tương lai phát triển của một Thủ đô có quy mô ngày càng lớn.
“Đây là một quy hoạch mang tính bao quát và toàn diện, đặc biệt là tầm nhìn về tương lai của Thủ đô. Hà Nội tới đây có thể đạt quy mô 10 triệu dân, xa hơn là 20 triệu dân. Khi đó, Hà Nội sẽ là một đô thị lớn không chỉ của Việt Nam mà của cả khu vực” - nhà báo Hồ Quang Lợi chia sẻ.
Những quy hoạch cụ thể ấy mới là các bước triển khai đầu tiên của một tầm nhìn kéo dài tới một thế kỷ. Tầm nhìn ấy xác lập một hướng phát triển đủ dài để những bước đi ở từng giai đoạn được đặt trong mối liên hệ với tương lai của thành phố. Một thế kỷ sau, Hà Nội có thể rất khác hôm nay về quy mô, diện mạo và cách vận hành. Nhưng với định hướng từ quy hoạch, chắc chắn các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc được bồi đắp qua nghìn năm vẫn là những gì làm nên Hà Nội.
2“Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội” do UBND Thành phố Hà Nội ban hành
Ngày 31/7/2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 3905 về việc triển khai "Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội".
Theo quyết định, UBND phường Cầu Giấy là đơn vị trực tiếp quản lý, tổ chức vận hành, khai thác và duy trì hoạt động của không gian này. Khi đi vào hoạt động, trong giai đoạn 1, không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ sẽ tập trung trên trục đường Thành Thái dài khoảng 750 m và một phần Công viên Cầu Giấy (tổ chức vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật hằng tuần) trước khi mở rộng sang các tuyến phố lân cận trong giai đoạn 2.
Thống kê hiện tại cho thấy: Phường Cầu Giấy có diện tích gần 4 km², dân số hơn 80.000 người. Đây là khu vực đô thị hóa mạnh, tập trung nhiều chung cư, văn phòng, trường học, cơ sở đào tạo và dịch vụ. Phường cũng có nhiều trường đại học, viện nghiên cứu cùng số lượng lớn sinh viên và người trẻ - trong đó Khu Công nghệ thông tin tập trung rộng khoảng 8,5 ha, thu hút hơn 400 doanh nghiệp, tập đoàn hoạt động ở các lĩnh vực công nghệ thông tin, thương mại, tài chính, ngân hàng.
Đáng nói, trong diện mạo đô thị hiện đại ấy, Cầu Giấy vẫn lưu giữ những lớp văn hóa của vùng Kẻ Vọng, Từ Liêm xưa, với hệ thống đình, chùa, làng nghề cốm Vòng và cộng đồng cư dân lâu đời. Bên cạnh đó, các công viên Cầu Giấy và CV1 cũng tạo nên những khoảng xanh trong một khu vực có mật độ xây dựng cao.
Chính những đặc điểm đang cùng hiện diện ấy đã được lựa chọn làm chất liệu để kiến tạo bản sắc trong "Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ tại phố Thành Thái, phường Cầu Giấy". Theo đó, 5 nhóm giá trị được xác định gồm “Tri thức - Công nghệ; Văn hóa - làng nghề; Gia đình - cộng đồng; Không gian xanh; Kinh tế đêm văn minh”, để hướng tới nhận diện bản sắc chung: “Cầu Giấy - Thung lũng sáng tạo, không gian xanh và tinh hoa cốm Vòng”.
Những định hướng này được cụ thể hóa trong nội dung và cách tổ chức không gian của đề án. Theo dự kiến, trên phố Thành Thái sẽ có phố sách, không gian sáng tạo dành cho sinh viên, các điểm biểu diễn và hoạt động đường phố; trong Công viên Cầu Giấy là các khu vực dành cho gia đình, trẻ em, người cao tuổi, đọc sách, thể thao và hoạt động sáng tạo. Các kiosk bán hàng cũng được đề xuất thiết kế với hình dáng, màu sắc gợi liên tưởng tới lá sen, bông sen và cốm.
Đặc biệt, một chất liệu được đề án tập trung khai thác là cốm Vòng, sản phẩm gắn với văn hóa địa phương. Bên cạnh hình ảnh cốm, lá sen và bông sen được sử dụng trong thiết kế kiosk, sản phẩm này dự kiến cũng luôn xuất hiện tại khu ẩm thực, các hoạt động trải nghiệm nghề, giới thiệu quy trình làm cốm và những sản phẩm liên quan.
Như thế, bản sắc của không gian đi bộ tương lai được tìm ngay từ những nguồn lực sẵn có của Cầu Giấy, từ sinh viên, cộng đồng công nghệ đến văn hóa cốm Vòng và các hoạt động cộng đồng. Những chất liệu này được đưa vào từng khu chức năng và hoạt động, tạo nên những nét nhận diện riêng cho phố đi bộ.
Từ cách tổ chức không gian và giao thông, khái niệm “phố đi bộ thông minh” trong đề án được mở rộng sang việc khai thác dữ liệu và công nghệ tại những khâu cụ thể của quá trình vận hành phố đi bộ.
Đơn cử, tại các bãi đỗ xe, thiết bị cảm biến sẽ nhận diện chỗ trống, biển điện tử hiển thị số chỗ còn lại và khả năng đặt trước qua ứng dụng. Khi một bãi đã đầy, thông tin có thể được sử dụng để hướng phương tiện sang điểm khác.
Đồng thời, bên trong không gian đi bộ, bản đồ số, lịch sự kiện, wifi miễn phí và các trụ thông tin điện tử được đề xuất để người dân tìm địa điểm, hoạt động và dịch vụ. Xe và gian hàng ẩm thực có thể được cấp mã QR định danh, gắn với thông tin về điều kiện kinh doanh và vị trí được bố trí. Đề án cũng tính đến việc khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt, truy xuất nguồn gốc thực phẩm bằng mã QR, bố trí hệ thống tiếp nhận phản ánh và camera AI hỗ trợ giám sát an ninh, trật tự.
Những cách tiếp cận ấy đã mở ra một không gian công cộng tương lai tại phố Thành Thái và Công viên Cầu Giấy, với phố sách, sinh viên, công nghệ, những khoảng xanh và dấu ấn của cốm Vòng. Thêm nữa, các nguồn lực sẵn có tại địa bàn sẽ được đưa vào nội dung hoạt động, trong đó người dân địa phương cũng được xác định là một trong những chủ thể tham gia tạo nên và duy trì không gian để tạo ra bản sắc riêng.
3Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội” do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với các đơn vị thực hiện
Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội" đã được triển khai thí điểm tại phường Hoàn Kiếm. Đây là bước đi đầu tiên của một lộ trình được thành phố Hà Nội chuẩn bị đến năm 2030 và xa hơn, với kỳ vọng từng bước giảm phát thải, mở rộng những lựa chọn đi lại thân thiện với môi trường và cải thiện chất lượng không gian đô thị ở khu vực trung tâm.
Đề án được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua ngày 15/6, sau đó được UBND Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 3273/QĐ-UBND ngày 29/6/2026 và giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan tổ chức triển khai.
Theo đánh giá của Đề án, lợi ích được kỳ vọng không dừng ở việc giảm ô nhiễm trong Vành đai 1. Khi lượng phương tiện sử dụng động cơ đốt trong giảm, mùi xăng dầu, tiếng ồn và rung động cơ học cũng có thể giảm, tạo điều kiện cải thiện môi trường đường phố, khuyến khích người dân đi bộ và sử dụng các phương thức giao thông thân thiện với môi trường. Những thay đổi này càng có ý nghĩa tại khu vực trong Vành đai 1, nơi có nhiều hoạt động dịch vụ, thương mại và văn hóa cùng các không gian cảnh quan và di sản quan trọng nhất của Hà Nội.
Đặc biệt, quá trình triển khai luôn được tiến hành từng bước, từ thí điểm ở phạm vi nhỏ, đánh giá tác động, điều chỉnh rồi mới mở rộng. Những kinh nghiệm này cũng được tham khảo trong quá trình Hà Nội xây dựng phương án Vùng phát thải thấp.
Cụ thể, Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, với phạm vi và mức độ kiểm soát được mở rộng dần. Từ ngày 1/7 đến hết năm 2026, mô hình được thí điểm tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm. Năm 2027, phạm vi triển khai mở rộng sang phường Cửa Nam; giai đoạn 2028-2029 mở rộng ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 1. Từ năm 2030, Đề án chuyển sang giai đoạn duy trì và hoàn thiện mô hình.
Đáng nói, cùng với lộ trình kiểm soát phát thải, Đề án đặt ra yêu cầu phát triển vận tải hành khách công cộng, giao thông xanh, hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi. Khi Vùng phát thải thấp được mở rộng ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 1, Đề án dự kiến tổ chức 12-15 tuyến với khoảng 150-200 xe buýt điện cỡ nhỏ.
Hạ tầng điểm đỗ, trung chuyển và xe đạp công cộng cũng được tính toán để hỗ trợ người dân chuyển đổi giữa các phương thức đi lại. Theo kết quả rà soát trong Đề án, khu vực trong Vành đai 1 có hơn 210 vị trí có thể bố trí điểm đỗ và trung chuyển; đồng thời dự kiến bổ sung 79 vị trí xe đạp công cộng với khoảng 1.000 xe đạp điện. Đối với phương tiện sử dụng năng lượng sạch, 180 vị trí được xác định có khả năng bố trí điểm đổi pin và 44 vị trí có thể bố trí trạm sạc ô tô điện.
Với hệ thống này, người dân có thể gửi phương tiện cá nhân để tiếp tục di chuyển bằng xe buýt, xe đạp hoặc đi bộ, trong khi các điểm sạc, đổi pin phục vụ nhu cầu sử dụng phương tiện điện.
Từ ngày 1/7, giai đoạn đầu của Đề án được triển khai tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm, cơ bản gồm khu vực bên trong tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm và khu phố cổ.
Theo đó, trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2026, thành phố tập trung tuyên truyền, phổ biến chính sách, hướng dẫn người dân đăng ký kế hoạch chuyển đổi phương tiện cá nhân, đồng thời khuyến khích hạn chế hoạt động của xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch kinh doanh trên nền tảng ứng dụng. Riêng tại Khu vực 1, từ 19h đến 24h các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, phương tiện giao thông đường bộ không được lưu thông, trừ xe ưu tiên theo quy định...
Sau những tháng đầu, thay đổi dễ nhận thấy trước hết nằm ở cách người dân thích ứng với việc đi lại trong khu vực thí điểm. Các quy định dần trở nên quen thuộc, trong khi xe buýt, xe đạp công cộng và phương tiện xanh được quan tâm nhiều hơn. Cách tổ chức giao thông và các điều kiện hỗ trợ cũng đem lại cảm nhận về một khu vực trung tâm sạch sẽ, ngăn nắp và thuận tiện hơn.
Những gì diễn ra tại Hoàn Kiếm mới là bước đầu của một lộ trình kéo dài nhiều năm. Việc xây dựng Vùng phát thải thấp đã bắt đầu đi vào đời sống cùng những thay đổi trong tổ chức giao thông, sự phát triển của vận tải công cộng và các điều kiện hỗ trợ người dân thay đổi cách đi lại. Từ những chuyển động ban đầu ấy, một khu vực trung tâm ít phát thải hơn đang dần hiện rõ, tạo thêm cơ sở để Hà Nội tiếp tục hoàn thiện và mở rộng mô hình theo lộ trình đã đặt ra.
KẾT QUẢ GIẢI THƯỞNG
BÙI XUÂN PHÁI - VÌ TÌNH YÊU HÀ NỘI LẦN 19 - 2026
2026 Lần thứ 19 Vì tình yêu Hà Nội
GIẢI THƯỞNG LỚN
Nhà thơ Bằng Việt - Từ “Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội” đến những cống hiến bền bỉ cho “thành phố của đời mình”.
GIẢI TÁC PHẨM: 2 giải, 1 tặng thưởng
2 giải, gồm:
- Loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương.
- Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn, NSND Triệu Trung Kiên).
1 tặng thưởng: Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản của Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca; đạo diễn, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến).
GIẢI VIỆC LÀM: 2 giải
- Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND Thành phố Hà Nội tổ chức.
- Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện.
GIẢI Ý TƯỞNG
Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội.
