Giấc ngủ là phòng thí nghiệm sinh học của nhà vô địch thể thao!

Đúng vào dịp kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 17.02/QĐ-HYHGNVN chính thức thành lập Chi hội Y học Giấc ngủ Thể thao Việt Nam và công nhận Ban Chấp hành lâm thời lãnh đạo Chi hội gồm 15 trí thức đến từ các lĩnh vực khoa học thể thao, tâm lý học, y học, dược học và các ngành khoa học liên quan.

Nhân sự kiện này, TT&VH đã có cuộc phỏng vấn với TS. Lý Đại Nghĩa - Chi hội Y học Giấc ngủ Thể thao Việt Nam.

- Thưa TS. Lý Đại Nghĩa, chúc mừng ông vừa được tín nhiệm giữ chức Chủ tịch Chi hội Y học Giấc ngủ Thể thao Việt Nam. Việc ra đời Chi hội đúng ngày 27/2 mang ý nghĩa biểu tượng như thế nào đối với ngành y học thể thao nước nhà?

* TS. Lý Đại Nghĩa: Việc ra mắt Chi hội vào đúng Ngày Thầy thuốc Việt Nam là một sự khẳng định mạnh mẽ: Thể thao thành tích cao không thể tách rời khoa học sức khỏe. Chúng tôi muốn gửi đi thông điệp rằng, sự cống hiến của người thầy thuốc không chỉ ở bệnh viện, mà còn hiện diện trong từng nhịp thở, từng giờ nghỉ ngơi của VĐV trên hành trình chinh phục đỉnh cao. Đây là dấu mốc chuyển mình từ huấn luyện kinh nghiệm sang huấn luyện dựa trên bằng chứng khoa học và dữ liệu.

- Tại Việt Nam, giấc ngủ thường được coi là trạng thái nghỉ ngơi đơn thuần. Ông có thể chia sẻ góc nhìn chuyên môn về việc tại sao giấc ngủ lại là một "trụ cột" trong huấn luyện hiện đại?

* Trong y học thể thao, chúng tôi gọi giấc ngủ là một "phòng thí nghiệm sinh học". Đây không phải là thời gian "chết". Đó là lúc cơ thể thực hiện các phép thuật phục hồi: tái tạo năng lượng, điều hòa nội tiết, và đặc biệt là củng cố trí nhớ vận động.

Một VĐV tập luyện 8 tiếng mỗi ngày nhưng nếu không có một giấc ngủ chất lượng, những kỹ thuật vừa học sẽ không được "ghi đĩa" vào não bộ một cách bền vững. Thiếu ngủ dẫn đến phản xạ chậm, nguy cơ chấn thương tăng cao và tâm lý thi đấu bất ổn. Do đó, tối ưu hóa giấc ngủ chính là cách ngắn nhất để nâng cao hiệu suất mà không cần tăng thêm khối lượng vận động quá tải.

- Với vai trò là Chủ tịch, ông đánh giá thế nào về đội ngũ Ban chấp hành vừa ra mắt?

* Tôi rất tự tin. Ban Chấp hành gồm 15 trí thức tinh hoa từ nhiều lĩnh vực: khoa học thể thao, tâm lý, y dược... Có những chuyên gia giàu kinh nghiệm như PGS.TS. Nguyễn Hoàng Minh Thuậ (khoa học huấn luyện), PGS.TS. Lê Thị Mỹ Hạnh, TS. Nguyễn Lê Phạm Huỳnh (Tâm lý), TS. Hoa Ngọc Thắng, ThS. Lê Đức Thọ, ThS. Phạm Thanh Nghị (sinh lý học), mảng y dược có BS. Trần Quang Trình, BS. Vũ Trọng Hải và DS. Trương Thị Hàn Xuyên.... Đây là một tập thể liên ngành, đủ chiều sâu để đảm bảo các nghiên cứu không nằm trên giấy mà phải đi thẳng vào thực tiễn các trung tâm huấn luyện.

- Kế hoạch hành động của Chi hội trong năm 2026 là gì, thưa ông?

* Chúng tôi có lộ trình rất cụ thể.

* Thứ nhất: Tổ chức Hội nghị khoa học Y học giấc ngủ thể thao để tạo diễn đàn kết nối giới học thuật và giới huấn luyện.

Thứ hai: Triển khai 02 đề tài nghiên cứu cấp Thành phố. Chúng tôi muốn xây dựng một bộ chỉ số tiêu chuẩn về giấc ngủ cho VĐV Việt Nam, thay vì chỉ áp dụng máy móc các thông số của nước ngoài.

Mục tiêu cuối cùng là chuyển giao các giải pháp khoa học này cho các HLV, giúp họ có công cụ đánh giá chính xác trạng thái hồi phục của học trò mình.

- Một câu hỏi cuối, thưa Tiến sĩ, ông kỳ vọng gì vào diện mạo của Thể thao Việt Nam sau khi y học giấc ngủ được ứng dụng rộng rãi?

* Tôi kỳ vọng vào một thế hệ VĐV không chỉ khỏe mạnh, bền bỉ mà còn có tuổi thọ thể thao kéo dài. Khi chúng ta làm chủ được khoa học hồi phục, VĐV sẽ bước ra đấu trường với sự minh mẫn cao nhất và thể trạng sung mãn nhất. Đó chính là chìa khóa để Việt Nam hội nhập sâu rộng và sòng phẳng với thể thao thế giới trong kỷ nguyên số.

Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ về cuộc trò chuyện này!