FIFA khủng hoảng: Ai là mối đe dọa lớn nhất với Gianni Infantino?

Sự lao dốc thảm hại về uy tín quốc tế và vị thế chính trị của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino những ngày vừa qua dường như báo trước sự kết thúc của một triều đại. Cái tên được cho là có khả năng cao nhất sẽ thay Infantino là một người Canada có tên Victor Montagliani.

Không phải Chủ tịch UEFA Alexander Ceferin hay Chủ tịch PSG Nasser Al-Khelaifi, Victor Montagliani đang nổi lên là nhân vật có khả năng đe dọa lớn nhất sẽ soán chiếc ghế của Infantino. Vị quan chức 60 tuổi cũng có nguồn gốc Italy như Infantino này đã nắm chức Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Bắc - Trung Mỹ và Carribe (CONCACAF) và Phó chủ tịch FIFA suốt 10 năm qua.

Montagliani, cột cờ giữa bó đũa…

Montagliani không phải mẫu lãnh đạo tạo ra nhiều tiêu đề giật gân. Trong nhiều năm, ông xây dựng hình ảnh của một nhà quản trị đi lên từ bóng đá địa phương tại Vancouver trước khi từng bước giữ các vị trí lãnh đạo của Canada Soccer (LĐBĐ Canada), CONCACAF rồi FIFA. Hành trình ấy giúp ông hiểu cả nhu cầu phát triển bóng đá cơ sở lẫn cách vận hành của bộ máy quản trị toàn cầu.

Nhưng điểm mạnh quan trọng nhất của Montagliani là kinh nghiệm điều hành. Ông góp phần quan trọng giúp Bắc - Trung Mỹ giành quyền tổ chức World Cup 2026 và tổ chức rất thành công. Giải đấu không chỉ là sự kiện thể thao lớn nhất lịch sử FIFA mà còn là minh chứng cho khả năng phối hợp giữa 3 quốc gia đồng chủ nhà là Mỹ, Canada và Mexico trong một dự án cực kỳ phức tạp. Thắng lợi này giúp uy tín của Montagliani tăng lên đáng kể trong nội bộ FIFA.

Ngoài ra, Montagliani còn sở hữu lợi thế chính trị quan trọng. CONCACAF có 41 liên đoàn thành viên, một khối phiếu đáng kể trong mọi cuộc bầu cử FIFA. Khác với UEFA, vốn thường xuyên đối đầu với Infantino, Montagliani nhiều năm duy trì quan hệ hợp tác với nhiều khu vực khác nhau. Điều này giúp ông được nhìn nhận như một ứng viên có khả năng xây dựng đồng thuận thay vì đại diện cho một phe đối lập.

Điều giúp Montagliani nổi bật không chỉ nằm ở ưu điểm của bản thân, mà còn bởi các đối thủ tiềm năng nhất của ông đều ít nhiều có những mặt hạn chế.

Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin là một đối trọng rất nặng ký, tuy nhiên, ông này vẫn bị nhìn nhận là đại diện cho lợi ích châu Âu. Trong lịch sử FIFA, ứng viên của UEFA chưa bao giờ dễ dàng giành được sự ủng hộ từ phần còn lại của thế giới nếu không có liên minh rất rộng. Chủ tịch PSG Nasser Al-Khelaifi có sức ảnh hưởng khổng lồ trong bóng đá hiện đại, nhưng cũng gây tranh cãi không kém. Việc cùng lúc giữ vai trò tại PSG, hệ sinh thái thể thao Qatar và nhiều tổ chức thương mại khiến ông khó thuyết phục những người mong muốn FIFA độc lập hơn.

Chủ tịch AFC Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa sở hữu hậu thuẫn đáng kể tại châu Á, song sức hút của ông bên ngoài bóng đá châu Á vẫn còn là dấu hỏi. Trong khi đó, các ứng viên Arsene Wenger (Giám đốc Phát triển bóng đá toàn cầu của FIFA), Patrice Motsepe (Chủ tịch LĐBĐ châu Phi CAF), Lise Klaveness (Chủ tịch LĐBĐ Na Uy) hay Mattias Grafstrom (Tổng thư ký FIFA) được xem là không đủ tầm ảnh hưởng cho vị trí này.

… nhưng không ai hoàn hảo

Tuy nhiên, Montagliani cũng không tránh khỏi các tranh cãi. Trong quá trình thăng tiến, ông nhiều lần đối mặt với chỉ trích liên quan đến cách xử lý các vấn đề tại Canada Soccer. Ngoài ra, các thỏa thuận thương mại giữa CONCACAF với các đối tác Saudi Arabia cũng tạo nên nhiều ý kiến trái chiều. Phe ủng hộ coi đây là nguồn lực tài chính cần thiết để phát triển bóng đá khu vực, phe phản đối coi đây là sự leo thang của xu hướng thương mại hóa bóng đá quốc tế.

Một câu hỏi khác là liệu Montagliani có thực sự đại diện cho sự thay đổi hay không.

Với vai trò Phó Chủ tịch FIFA, Montagliani thường được xem là đồng minh hơn là đối thủ của Infantino. Điều đó đồng nghĩa nếu tranh cử, ông sẽ phải chứng minh mình không đơn thuần là người kế nhiệm của hệ thống hiện tại, mà có đủ khả năng cải tổ FIFA, mở ra cách làm mới.

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ Montagliani cho rằng chính việc từng hoạt động trong hệ thống FIFA lại là lợi thế. Không nhiều ứng viên vừa hiểu cấu trúc quản trị toàn cầu, vừa có kinh nghiệm điều hành một liên đoàn châu lục và trực tiếp tổ chức World Cup. Trong bối cảnh FIFA ngày càng trở thành một tổ chức có quy mô tài chính khổng lồ, năng lực quản trị được đánh giá quan trọng không kém tầm nhìn cải cách.

Cuộc đua cũng sẽ phụ thuộc vào cán cân quyền lực giữa các liên đoàn châu lục. UEFA đã công khai bày tỏ sự mất niềm tin đối với Infantino sau các tranh cãi gần đây, nhưng để tạo ra thay đổi, họ cần sự ủng hộ từ CONCACAF, AFC, CAF và nhiều liên đoàn thành viên khác. Chính vì vậy, lập trường của Montagliani có thể mang ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ cuộc bầu cử.

Cho đến lúc này, Montagliani vẫn tránh tuyên bố chính thức về việc tranh cử. Nhưng việc tên ông liên tục xuất hiện trong các phân tích của giới truyền thông quốc tế cho thấy vị thế của người đàn ông 60 tuổi đã thay đổi từng ngày. 

  Nguyễn Vinh