Festival Thăng Long - Hà Nội 2026: Ôn lại lịch sử từ những chuyến tàu thời chiến

Trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026, Bảo tàng Hà Nội vừa tổ chức chương trình tọa đàm "Lửa trên đường ray" với sự tham gia của những nhân chứng từng gắn bó với ngành Đường sắt.

Trong những năm tháng chiến tranh, đường sắt giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm vận chuyển, kết nối hậu phương với tiền tuyến. Phía sau mỗi chuyến tàu là những con người làm việc trên đường ray, trong đầu máy, tại các ga và trên những công trình cầu đường bị đánh phá.

Tại tọa đàm "Lửa trên đường ray" do Bảo tàng Hà Nội tổ chức ngày 10/9, trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026, những nhân chứng từng gắn bó với ngành Đường sắt, những ký ức về việc điều khiển đầu máy, giữ đường, sửa chữa cầu đường, khắc phục hậu quả đánh phá và bảo đảm thông tuyến được kể lại qua những nhân chứng – những người từng gắn bó với ngành Đường sắt.

Ông Phạm Văn Cung, nguyên Tài xế trưởng Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội cho biết: "Thực ra, để có được những kết quả đó, người lái tàu trong điều kiện hòa bình kéo tàu khách, tàu hàng cũng như trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước đã phải trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ. Do đó, với người lái tàu, an toàn là một trong những mục tiêu quan trọng nhất mà công nhân lái máy nào cũng phải phấn đấu. Muốn lái tàu an toàn, ngoài phương tiện tốt, đầu máy có chất lượng, thì điều cực kỳ quan trọng là phải có tinh thần trách nhiệm cao".

Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội nói: "Trong quá trình nghiên cứu lịch sử Thủ đô, Bảo tàng nhận thấy công nghiệp Thủ đô thời kỳ miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội là một lĩnh vực quan trọng, trong đó, ngành Đường sắt có vai trò đáng kể. Thông qua tọa đàm, Bảo tàng Hà Nội mong muốn các nhân chứng kể lại câu chuyện của mình, đồng thời ghi hình, lưu trữ để thế hệ sau tiếp tục kể cho thế hệ tiếp theo về một giai đoạn lịch sử hào hùng, trách nhiệm, có cả máu và nước mắt".

Ông Bùi Đình Lục có 40 năm là tài xế lái tàu, trong đó nhiều năm công tác tại Tổ lái máy 424 - "Tổ lái máy anh hùng", một trong những tổ lao động xã hội chủ nghĩa đầu tiên của ngành Đường sắt. Ông vẫn nhớ như in những ký ức công tác sôi nổi thời trẻ, khi ông cùng các đồng nghiệp kiên cường bám tuyến lửa đoạn Hà Nội - Thanh Hóa, vận chuyển vũ khí, lương thực chi viện cho chiến trường miền Nam, hay những kỷ niệm không quên khi lái đoàn tàu thống nhất Bắc - Nam.

"Kỷ niệm sâu sắc nhất là khi tôi được Tổng cục Đường sắt cũng như lãnh đạo Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội giao nhiệm vụ lái chuyến tàu Thống Nhất Bắc - Nam đầu tiên. Trên suốt quãng đường xuất phát từ ga Hà Nội vào đến Thanh Hóa, tại tất cả các ga, nhân viên đường sắt và người dân đứng hai bên đường vẫy cờ chào đón. Đó là vinh dự lớn nhất trong đời tôi", ông Bùi Đình Lục nói. 

Bạn Đỗ Thị Duyên, Đại học Văn hóa Hà Nội bày tỏ: "'Em hiểu hơn ký ức về một "thời hoa lửa". Tất cả các bác có mặt ở đây, những người từng làm việc trên các chuyến tàu ngày ấy, chính là những người đã góp phần viết nên hình hài đất nước. Em cảm thấy bảo tàng giờ đây không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, mà đã trở thành nơi tái hiện lại những câu chuyện lịch sử. Điều đó khiến chúng em thêm yêu đất nước và dâng trào niềm tự hào trong lòng, đặc biệt là trong không khí của tháng 9 lịch sử này".

Với "Lửa trên đường ray", Bảo tàng Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận lịch sử từ những câu chuyện của con người, qua đó làm nổi bật giá trị của hiện vật trong mối quan hệ với ký ức và trải nghiệm.

Tọa đàm là cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại, để cùng lắng nghe, cảm nhận và cùng tri ân những con người đã dành tuổi trẻ, sức lực và tâm huyết cho những chuyến tàu của đất nước!