Liên minh châu Âu (EU) vừa quyết định đầu tư 225 triệu euro (264 triệu USD) nhằm đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển các loại vaccine cúm thế hệ mới, qua đó tăng cường năng lực phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa y tế trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ xuất hiện các chủng đại dịch mới vẫn hiện hữu.
Theo EU, đây là khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của khối dành cho các biện pháp y tế dự phòng trong lĩnh vực này.
Điểm mới của sáng kiến lần này là việc Ủy ban châu Âu (EC) lần đầu tiên triển khai mô hình mua sắm tiền thương mại, cho phép EU đồng hành cùng các dự án vaccine cúm ngay từ giai đoạn nghiên cứu ban đầu và xuyên suốt toàn bộ quá trình thử nghiệm lâm sàng. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn, chất lượng và hiệu quả, vừa tạo nguồn lực tài chính cần thiết để hỗ trợ các dự án đổi mới sáng tạo vốn dễ bị chững lại nếu chỉ dựa vào cơ chế thị trường.
Khoản kinh phí 225 triệu euro sẽ được ưu tiên cho các công nghệ vaccine có khả năng tạo miễn dịch rộng trước nhiều biến thể cúm khác nhau, đồng thời có thể nhanh chóng điều chỉnh khi xuất hiện chủng virus mới. Đáng chú ý, chương trình cũng tập trung phát triển những hình thức sử dụng tiện lợi hơn như vaccine xịt mũi, đường uống hoặc miếng dán qua da, giúp việc triển khai tiêm chủng trên quy mô lớn trở nên nhanh chóng và linh hoạt, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng.
Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng COVID-19 cho người dân tại Nice, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN
Trước tốc độ biến đổi nhanh của virus cúm, gói đầu tư của EU được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến độ nghiên cứu, mở rộng phát triển lâm sàng các ứng viên vaccine tiềm năng và rút ngắn con đường từ phòng thí nghiệm đến thực tiễn. Sáng kiến này đồng thời tạo điều kiện để các quốc gia thành viên phối hợp chặt chẽ hơn, giúp các chương trình tiêm chủng quốc gia triển khai kịp thời, đồng bộ khi dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Phát biểu về quyết định này, bà Hadja Lahbib, Cao ủy phụ trách bình đẳng, chuẩn bị và quản lý khủng hoảng của EU, khẳng định đổi mới sáng tạo là hạt nhân. Theo bà, khoản đầu tư 225 triệu euro không chỉ mở đường cho sự ra đời của thế hệ vaccine cúm mới, mà còn đa dạng hóa các phương thức tiêm chủng, qua đó bảo đảm vaccine hiệu quả có thể tiếp cận tới cả những nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Bà nhấn mạnh, việc chủ động đầu tư cho y tế dự phòng sẽ góp phần củng cố hệ sinh thái dược phẩm, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của châu Âu trước các mối đe dọa y tế trong tương lai.
Theo kế hoạch, các hợp đồng có thời hạn 98 tháng, bao trùm toàn bộ quá trình từ thử nghiệm lâm sàng các giai đoạn I, II, III đến khi vaccine được cấp phép lưu hành. Chương trình do Cơ quan ứng phó và chuẩn bị khẩn cấp y tế (HERA) tài trợ thông qua EU4Health và được quản lý ở cấp châu Âu, với sự tham gia của nhiều viện nghiên cứu và tập đoàn dược phẩm lớn.
Với bước đi này, EU không chỉ hướng tới mục tiêu ứng phó hiệu quả hơn với cúm mùa hay nguy cơ đại dịch trong ngắn hạn, mà còn đặt nền móng cho một chiến lược y tế dài hạn, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân châu Âu và đóng góp vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong phòng, chống các dịch bệnh truyền nhiễm.
