Một năm trước, Elena Rybakina còn phải chiến đấu để giành vé dự WTA Finals. Giờ đây, cô là số 1 thế giới, nhà vô địch US Open và đang thống trị 2 trong 4 giải Grand Slam.
Một năm trước, Rybakina không thể vượt qua vòng 4 ở bất kỳ Grand Slam nào. Suất dự WTA Finals tại Riyadh cũng chỉ được đảm bảo sau một chuỗi giải căng thẳng vào tháng 9 và tháng 10. Rồi cô vô địch WTA Finals khi đánh bại Aryna Sabalenka bằng thứ vũ khí quen thuộc: Những cú giao bóng như tia laser, những pha thuận tay uy lực và cú trái tay mạnh đến mức đối thủ gần như không có thời gian phản ứng. Phần thưởng là chiếc cúp và hơn 5 triệu USD - khoản tiền thưởng lớn nhất lịch sử quần vợt nữ tại thời điểm đó.
Chưa đầy 1 năm sau, kịch bản lặp lại tại Arthur Ashe Stadium. Rybakina lại đánh bại Sabalenka, lại nhận khoản tiền thưởng kỷ lục, lần này là 5,5 triệu USD. Nhưng phần thưởng lớn nhất còn nằm ở vị trí số 1 thế giới mà cô giành được từ chính đối thủ người Belarus.
Từ tài năng bị quần vợt Nga bỏ lại
Rybakina sinh ra ở Nga, nhưng chính hệ thống quần vợt Nga lại là nơi gần như từ bỏ cô ở tuổi thiếu niên. Một đất nước rộng lớn với quá nhiều tài năng trẻ khiến Rybakina không được xem là lựa chọn ưu tiên để nhận đầu tư và huấn luyện.
Gia đình cô cũng không đủ khả năng tự chi trả cho quá trình tập luyện và di chuyển tốn kém của một tay vợt trẻ đang tìm đường lên chuyên nghiệp. Rybakina đứng trước lựa chọn sang Mỹ học đại học. Nhưng rồi Kazakhstan xuất hiện.
Năm 2007, tỷ phú công nghiệp Bulat Utemuratov bắt đầu xây dựng một hệ thống phát triển quần vợt gần như từ con số 0 tại Kazakhstan. Cơ sở vật chất có thể được xây dựng bằng tiền, nhưng tài năng thì không thể mua được. Vì thế, Utemuratov tìm kiếm những tay vợt trẻ giàu tiềm năng ở các quốc gia có nền quần vợt phát triển nhưng chưa tìm được cơ hội.
Alexander Bublik là một trong số đó. Rybakina cũng vậy. Liên đoàn Quần vợt Kazakhstan tài trợ toàn bộ chi phí tập luyện và thi đấu mà phía Nga không cung cấp, còn gia đình Rybakina không thể đáp ứng. Đổi lại, cô khoác áo Kazakhstan.
Rybakina nhận cúp từ cựu số 1 thế giới Maria Sharapova
Đó là bước ngoặt làm thay đổi cả sự nghiệp. Năm 2022, Rybakina vô địch Wimbledon. Chiến thắng ấy càng đặc biệt bởi nếu vẫn mang quốc tịch Nga, cô đã không được phép tham dự giải đấu do lệnh cấm các tay vợt Nga và Belarus của All England Lawn Tennis Club sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Rybakina được thi đấu, và cô vô địch. Từ đó, một hành trình vươn lên thực sự bắt đầu.
Những tháng ngày hỗn loạn
Cuối mùa hè 2024, Rybakina sa thải HLV Stefano Vukov rồi lại đưa ông trở lại. Trước Australian Open 2025, Vukov bị WTA đình chỉ tạm thời để điều tra về hành vi vi phạm quy tắc ứng xử.
Vukov phủ nhận mọi cáo buộc. Rybakina cũng nhiều lần khẳng định ông chưa từng có hành vi bạo hành hay đối xử tệ với cô. Tuy nhiên, đến tháng 2/2025, WTA cấm Vukov huấn luyện và xin thẻ tác nghiệp trong 1 năm. Theo bản tóm tắt cuộc điều tra mà The Athletic có được, WTA kết luận Vukov đã có hành vi "lạm dụng quyền hạn và mang tính bạo hành" đối với Rybakina.
Vukov sau đó kháng cáo. Án phạt được dỡ bỏ vào tháng 8 sau quá trình trọng tài riêng giữa hai bên. Trong quãng thời gian ấy, Rybakina cũng trải qua những biến động về phong độ, giấc ngủ và sức khỏe. Cô từng thuê Goran Ivanišević, nhà vô địch Wimbledon 2001 và cựu HLV của Novak Djokovic. Nhưng mối hợp tác này chỉ kéo dài một thời gian ngắn.
Đầu năm 2025, Ivanišević rời đội. Rybakina thông báo Vukov trở lại và gọi khoảng thời gian làm việc với Ivanišević là một "giai đoạn thử nghiệm". Đó là một giai đoạn hỗn loạn, nhưng Rybakina vẫn tìm được cách bước tiếp.
Rybakina hiện sống tại Dubai, trong khi phần lớn gia đình vẫn ở Nga. Nhưng Kazakhstan vẫn là một phần quan trọng trong cuộc đời cô. Mỗi năm, trước hoặc sau các giải sân cứng mùa thu tại Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, Rybakina trở về Kazakhstan. Cô có hai quỹ từ thiện tại đây, một dành cho những tay vợt trẻ tài năng và một hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn.
Còn Utemuratov, người từng nhìn thấy tiềm năng của cô khi rất ít người khác làm vậy, vẫn dõi theo hành trình ấy. Sau khi Rybakina đánh bại Coco Gauff để lần đầu tiên vào chung kết US Open, ông lập tức lên chuyên cơ Gulfstream từ Almaty tới New York. Chuyến bay kéo dài 14 giờ.
"Tại Kazakhstan, mọi người rất yêu mến cô ấy. Không chỉ vì quần vợt, mà còn vì tính cách, nụ cười và sự điềm tĩnh. Cô ấy khiêm tốn, thông minh", Utemuratov nói. Trên điện thoại của ông là những hình ảnh Rybakina xuất hiện khắp Almaty: Sân bay, các bảng điện tử trong sân vận động bóng đá, những tấm biển dọc đường phố.
Trận chung kết bắt đầu lúc 2 giờ sáng theo giờ Kazakhstan. Nhưng Utemuratov quả quyết: "Họ sẽ không đi ngủ đâu". Một quốc gia chưa có truyền thống quần vợt lâu đời đang thức cùng cô gái từng chỉ trở thành công dân của họ bởi một bước ngoặt tình cờ.
Rybakina nhận cú đúp niềm vui, chức vô địch US Open và ngôi số 1 thế giới, trong vòng 1 tuần
Thay đổi khó tin sau 3 tuần
Điều đáng kinh ngạc hơn cả là chỉ 3 tuần trước, chẳng ai có thể chắc Rybakina sẽ xuất hiện tại New York. Sau khi thua Iga Swiatek ở chung kết Canadian Open, Rybakina phải bỏ cuộc tại tứ kết Cincinnati Open vì đau gân Achilles. Cô gần như không thể đi lại và không cầm vợt trong hơn 1 tuần.
US Open tưởng như đã ở ngoài tầm với, nhưng Rybakina trở lại. Cô thắng trận đầu tiên rồi tiếp tục thắng. Mỗi vòng đấu là một lần cơ thể được thử thách, nhưng càng tiến sâu, cô càng chơi bình tĩnh.
"Mỗi ngày đều là một thử thách, nhưng tôi cảm thấy mình bình tĩnh hơn trong những tình huống như thế này so với trước đây", Rybakina nói. Và rồi cô đứng trên sân Arthur Ashe với chiếc cúp US Open trong tay, bên cạnh vị trí số 1 thế giới.
Không phải một sự thăng tiến được lập trình hoàn hảo. Đó là kết quả của những ngã rẽ, những lần bị bỏ lại, những tranh cãi, những chấn thương và cả những lựa chọn tưởng như có thể khiến sự nghiệp đi chệch hướng. Nhưng giờ cô đã sở hữu Wimbledon, Australian Open, US Open và giờ là ngôi số 1 thế giới.
"Tôi không thể tìm được từ ngữ nào để diễn tả", Rybakina nói sau khi đăng quang US Open. "Tôi không hề nghĩ mình có thể đạt được điều gì đó như thế này khi bước vào giải". Sau tất cả, có lẽ chính Rybakina là người bất ngờ nhất trước hành trình của mình. "Xin gửi lời cảm ơn lớn tới tất cả sự ủng hộ và niềm tin dành cho tôi", Rybakina nói. "Tôi dự định sẽ trở về và muốn chia sẻ khoảnh khắc này". Và chắc chắn, Kazakhstan cũng đang chờ ngày cô trở về - với chiếc cúp US Open và tư cách nữ hoàng mới của quần vợt thế giới.
Kỷ nguyên mới mang tên Rybakina
Thất bại trước Rybakina khép lại chuỗi 20 trận thắng liên tiếp của Sabalenka tại US Open, đồng thời chấm dứt giấc mơ trở thành tay vợt nữ đầu tiên kể từ Serena Williams vô địch giải đấu này 3 năm liên tiếp.
Dù vậy, Sabalenka vẫn là tay vợt đầu tiên trong Kỷ nguyên Mở góp mặt ở 8 trận chung kết Grand Slam sân cứng liên tiếp. Bốn lần liên tiếp vào chung kết US Open cũng đủ cho thấy Sabalenka vẫn là một trong những thế lực lớn nhất tại New York. Chỉ có điều, ở trận quyết định năm nay, cô phải đối mặt với một Rybakina đang đạt trạng thái gần như hoàn hảo.
Sau WTA Finals 2025 và Australian Open 2026, Rybakina tiếp tục đánh bại Sabalenka ở US Open, qua đó rút ngắn cách biệt đối đầu xuống còn 8-10, nhưng điều đáng nói hơn là: Cả 3 lần gần nhất cô vượt qua Sabalenka đều diễn ra ở những trận quyết định chức vô địch. US Open 2026 vì thế đánh dấu sự chuyển giao quyền lực rõ ràng trên đỉnh quần vợt nữ.
Rybakina trở thành tay vợt nữ thứ 3 kể từ năm 2000 hoàn tất cú đúp Australian Open - US Open trong cùng một mùa giải, sau Angelique Kerber năm 2016 và chính Sabalenka năm 2024. Nếu chinh phục nốt Roland Garros, cô sẽ giành Career Grand Slam - một kỳ tích. Từng phải chật vật giành suất dự WTA Finals cách đây 1 năm, Rybakina đã xuất hiện như biểu tượng của kỷ nguyên mới.
Phương Chi
