Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục trong triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Việc xây dựng Thông tư nhằm cụ thể hóa Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”.
Theo dự thảo, phạm vi áp dụng gồm các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, từ giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp đến giáo dục thường xuyên. Dự thảo Thông tư quy định việc tự đánh giá, sử dụng kết quả đánh giá và cải tiến chất lượng dạy, học tiếng Anh trong các cơ sở giáo dục.
Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ tập trung đánh giá kết quả dạy và học môn Tiếng Anh, mà hướng tới xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường.
Theo đó, “đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai” được tiếp cận như một quá trình phát triển đồng bộ các điều kiện về chương trình, đội ngũ, môi trường giáo dục, học liệu, cơ sở vật chất, chuyển đổi số và các nguồn lực liên quan, để tiếng Anh được sử dụng rộng rãi, thường xuyên, phù hợp và hiệu quả trong dạy học, giao tiếp, quản lý và các hoạt động giáo dục.
Cách tiếp cận này không đặt ra yêu cầu mọi hoạt động trong nhà trường phải thực hiện bằng tiếng Anh ngay từ đầu mà các cơ sở giáo dục từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi lộ trình, các điều kiện bảo đảm và sự tham gia đồng bộ của nhiều thành tố trong nhà trường.
Dự thảo xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cho 5 nhóm cơ sở giáo dục gồm: mầm non, phổ thông, đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên. Mỗi loại hình có bộ tiêu chuẩn, tiêu chí tương ứng, vừa bảo đảm tính thống nhất trong toàn ngành, vừa phù hợp với đặc điểm, chức năng và điều kiện hoạt động của từng cơ sở.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, năm học 2026 - 2027, tiếng Anh là môn thi thứ 3 được tỉnh Hưng Yên lựa chọn. Ảnh: Thế Duyệt/TTXVN
Kết quả triển khai được xác định theo 3 mức độ phát triển.
Mức độ 1 - mức độ khởi đầu: cơ sở giáo dục đã hình thành các điều kiện cần thiết và tổ chức được những hoạt động cơ bản để triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai.
Mức độ 2 - mức độ phát triển: cơ sở giáo dục củng cố, mở rộng các điều kiện và duy trì thường xuyên hoạt động sử dụng tiếng Anh trong dạy học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục.
Mức độ 3 - mức độ phát triển cao: cơ sở giáo dục triển khai đồng bộ, hiệu quả các điều kiện và hoạt động, hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh toàn diện, bền vững trong toàn đơn vị.
Các mức độ được thiết kế theo nguyên tắc kế thừa. Cơ sở giáo dục muốn đạt Mức độ 2 phải đáp ứng Mức độ 1; muốn đạt Mức độ 3 phải đạt Mức độ 2 và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Mức độ 3.
Việc phân chia theo các mức độ giúp các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch, từng bước nâng cao năng lực thay vì phải đáp ứng ngay một chuẩn chung trong cùng thời điểm.
Một điểm mới trong dự thảo là kết quả đánh giá không được sử dụng để xếp hạng, so sánh hoặc tạo áp lực giữa các cơ sở giáo dục. Thay vào đó, kết quả đánh giá được sử dụng để cơ sở giáo dục xác định thực trạng, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng; giúp cơ quan quản lý theo dõi, tổng hợp và hỗ trợ; đồng thời phục vụ hoạch định chính sách, dự báo và phân bổ nguồn lực phù hợp với lộ trình của Đề án.
Hưng Yên chú trọng nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ ngay từ cấp học mầm non. Ảnh: Thế Duyệt - TTXVN
Dự thảo cũng không thiết kế hoạt động đánh giá theo hướng hình thành thêm một quy trình hành chính độc lập. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu tích hợp việc tự đánh giá vào kế hoạch nhiệm vụ năm học của đơn vị. Qua đó, kết quả đánh giá được gắn với hoạt động quản trị và kế hoạch phát triển của nhà trường, thay vì trở thành một bộ hồ sơ riêng phục vụ kiểm tra.
Trên cơ sở kết quả tự đánh giá, cơ sở giáo dục xây dựng và thực hiện kế hoạch cải tiến chất lượng; chủ động huy động, bố trí nguồn lực; định kỳ rà soát, cập nhật và điều chỉnh giải pháp để duy trì, nâng cao mức độ đạt được. Kết quả cải tiến tiếp tục là căn cứ cho các chu kỳ tự đánh giá tiếp theo, hình thành một chu trình cải tiến liên tục.
Theo dự thảo, dữ liệu từ hoạt động đánh giá sẽ là căn cứ để cơ quan quản lý theo dõi, tổng hợp, xây dựng cơ sở dữ liệu; hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, giám sát; hoạch định chính sách, dự báo và phân bổ nguồn lực phù hợp với lộ trình triển khai Đề án.
Ở cấp địa phương, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo triển khai, bảo đảm các điều kiện cần thiết về đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và ngân sách. Đồng thời, địa phương có trách nhiệm ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ, huy động các nguồn lực hợp pháp và nhân rộng những mô hình triển khai hiệu quả.
