Điểm mới đột phá về Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình công – tư

Quỹ văn hóa nghệ thuật hoạt động theo nguyên tắc thị trường

Tại phiên thảo luận tại Hội trường ngày 22/4, các đại biểu cho rằng, Dự thảo đã đưa ra điểm đột phá về tư duy, cơ chế tài chính, nguồn lực đầu tư cho văn hoá, cam kết 2% ngân sách và mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm (Điều 3 và Điều 11). Theo đại biểu, dự thảo đã quy định nền tảng tài chính vô cùng vững chắc khi yêu cầu Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển kinh tế.

Đặc biệt, đề cập đến việc thí điểm thành lập quỹ văn hoá nghệ thuật theo mô hình hợp tác công – tư được định vị là Quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường và chấp nhận khả năng rủi ro được đánh giá là bước tiến vượt bậc, chuyển đổi từ tư duy "văn hóa là lĩnh vực tiêu tiền" sang nhìn nhận văn hóa như một ngành kinh tế thực thụ, cần được đầu tư.  Quỹ này hướng tới các doanh nghiệp khởi nghiệp, đầu tư cho các dự án có tính sáng tạo đột phá, mà ngân sách Nhà nước thông thường không thể cấp kinh phí.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội: Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ giải quyết triệt để điểm nghẽn lớn nhất của công nghiệp văn hóa. Đó là sự thiếu hụt vốn và tính rủi ro cao của sản phẩm sáng tạo. Tuy nhiên, để chính sách này khả thi và chặt chẽ, tôi cho rằng cần thiết kế các tiêu chí đánh giá rủi ro đặc thù để bảo vệ các Hội đồng thẩm định quỹ khỏi các rào cản hành chính về bảo toàn nguồn vốn. Bởi lẽ, nghệ thuật có đặc thù riêng. Không phải dự án nào cũng thành công ngay về mặt thương mại. Do đó, cần có hành lang pháp lý thật an toàn cho sự rủi ro đã được dự báo trước.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến đại biểu bày tỏ sự thận trọng khi nhắc lại chủ trương hạn chế thành lập thêm quỹ ngoài ngân sách.

Bên cạnh đó là ý kiến về việc phân bố cơ chế và nguồn lực nói chung, cần chuyển từ dàn trải sang tập trung, có trọng điểm và đo lường được hiệu quả, đồng thời ưu tiên những lĩnh vực có tính đòn bẩy để đảm bảo chi ngân sách một cách hiệu quả.

Đại biểu Phạm Văn Hòa – Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp: Quỹ đầu tư mạo hiểm là quỹ rất mới, tôi đề nghị có sự rõ ràng, rành mạch quỹ này. Quỹ này cũng có phần đóng góp từ ngân sách Nhà nước, nên phải định nghĩa cho rõ, xác định rõ nguyên tắc chi, chế độ như thế nào để giám sát, quản lý rành mạch, do đó cần cân nhắc.

Đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa: Về phát triển công nghiệp văn hóa gắn với chính sách ưu đãi, cần triển khai theo hướng có chọn lọc và gắn với kết quả có đầu ra. Các mô hình khu cụm sáng tạo văn hóa chỉ nên thí điểm tại một số đô thị lớn nơi có đủ điều kiện về nhân lực, hạ tầng để tránh dàn trải. Đồng thời ưu đãi về thuế cần gắn với sản phẩm cụ thể, giá trị gia tăng và khả năng xuất khẩu, qua đo tạo động lực thực chất và hạn cơ chế xin – cho.

Phát biểu giải trình ý kiến đóng góp của các đại biểu tại Phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, mục tiêu của Dự thảo Nghị quyết tập trung vào hai vấn đề lớn: Một là, tháo gỡ các "điểm nghẽn", khó khăn vốn có trong phát triển văn hóa; Hai là, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực.

Đại biểu Lâm Thị Phương Thanh, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL: Về việc thí điểm thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, công khai, minh bạch và chấp nhận rủi ro, một cơ chế phù hợp với đặc thù của sáng tạo nghệ thuật. Nguồn vốn của quỹ, gồm vốn nền từ ngân sách, nguồn đối ứng xã hội từ doanh nghiệp, từ các nguồn cá nhân hoặc các nguồn tài trợ quốc tế và các nguồn thu hợp pháp khác. Việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Trong đó, ngân sách nhà nước đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích sự đóng góp từ khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế.

Theo Bộ trưởng Bộ VHTT&DL, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh chặt chẽ hơn với mô hình quỹ này trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, các mô hình quỹ tương tự đã được thí điểm tại dự thảo Luật Thủ đô. Chính phủ sẽ lưu ý việc xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro, đánh giá và hoàn thiện mô hình này, bảo đảm hoạt động hiệu quả và không lãng phí nguồn lực../.