"Di sản trong mắt em": Khi tình yêu văn hóa được kể bằng nét vẽ tuổi thơ

Giữa không gian cổ kính của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hàng chục bức tranh rực rỡ sắc màu được trưng bày bên hồ Văn đã mang đến một góc nhìn đặc biệt về di sản Việt Nam. Không còn là những khái niệm khô cứng trong sách vở, di sản hiện lên qua nét cọ của thiếu nhi với vẻ gần gũi, sinh động và giàu cảm xúc.

Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi mỹ thuật thiếu nhi "Di sản trong mắt em" vừa diễn ra tại Hà Nội không chỉ là hoạt động nghệ thuật dành cho trẻ em, mà còn mở ra một không gian để thế hệ trẻ kết nối với văn hóa truyền thống bằng chính trí tưởng tượng và cảm nhận của mình.

Sau hơn một tháng phát động, cuộc thi đã nhận được khoảng 400 tác phẩm của thiếu nhi từ 4 đến 15 tuổi trong và ngoài nước. Từ màu nước, màu sáp, acrylic đến giấy màu, các em nhỏ đã kể những câu chuyện riêng về văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ hội họa đầy tự nhiên và sáng tạo.

Các tác phẩm không chỉ dừng ở việc "vẽ lại" di sản, mà còn cho thấy cách trẻ em cảm nhận và đối thoại với những giá trị văn hóa truyền thống bằng góc nhìn rất riêng

Từ những nét cọ hồn nhiên đến tình yêu di sản

Có em lựa chọn tái hiện những công trình kiến trúc quen thuộc như Khuê Văn Các, Chùa Một Cột, phố cổ Hà Nội; có em lại say mê với những lễ hội dân gian, những làn điệu truyền thống hay khung cảnh đời sống bình dị của làng quê Việt Nam. Điều đáng chú ý là các tác phẩm không chỉ dừng ở việc "vẽ lại" di sản, mà còn cho thấy cách trẻ em cảm nhận và đối thoại với những giá trị văn hóa truyền thống bằng góc nhìn rất riêng.

PGS.TS Trần Thị An, Giảng viên cao cấp Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trưởng Ban giám khảo cuộc thi nhận xét: "Điều đáng ghi nhận là các em tiếp cận di sản bằng góc nhìn mới mẻ, giàu cảm xúc. Không chỉ tái hiện các giá trị truyền thống, nhiều tác phẩm còn gửi gắm thông điệp về gìn giữ và phát huy di sản trong đời sống hiện đại."

Theo bà, chất lượng tác phẩm năm nay cho thấy sự đầu tư nghiêm túc và khả năng cảm nhận văn hóa ngày càng sâu sắc của các em nhỏ. Nhiều bức tranh có bố cục chặt chẽ, màu sắc hài hòa, đồng thời thể hiện khả năng kể chuyện bằng hình ảnh khá rõ nét.

Một trong những tác phẩm gây chú ý tại triển lãm là "Sắc màu di sản - Canh hát Chầu văn" của em Phạm Khánh Linh. Bức tranh tái hiện không gian Chầu văn bằng gam màu rực rỡ và giàu nhịp điệu, gợi lên không khí linh thiêng nhưng cũng rất gần gũi của một loại hình di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam.

Qua nét vẽ hồn nhiên của tác giả nhỏ tuổi, Chầu văn không còn là điều gì xa lạ hay thuộc về quá khứ, mà trở thành một phần sống động của đời sống văn hóa hôm nay. Trong cảm nhận của em, di sản hiện diện trong âm nhạc, trang phục, lễ hội và cả cảm xúc của con người.

Không ít tác phẩm khác cũng cho thấy cách thế hệ trẻ đang tiếp cận văn hóa truyền thống theo hướng cởi mở hơn. Di sản không chỉ là những công trình cổ kính hay các nghi lễ mang tính biểu tượng, mà còn là ký ức gia đình, những câu chuyện được truyền lại, những nét đẹp hiện diện trong đời sống thường ngày.

Từ nhiều chất liệu, các em nhỏ đã kể những câu chuyện riêng về văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ hội họa đầy tự nhiên và sáng tạo

Em Nguyễn Đức Anh, học sinh lớp 4D Trường Tiểu học Chu Văn An - chủ nhân một tác phẩm đoạt giải "Sứ giả di sản" chia sẻ: "Con muốn gửi gắm bức tranh như một món quà để mọi người có thể cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của di sản Việt Nam."

Sự hồn nhiên trong suy nghĩ ấy cũng chính là điều mà cuộc thi hướng tới: tạo cơ hội để trẻ em hiểu, yêu và tự hào hơn về văn hóa dân tộc thông qua trải nghiệm sáng tạo nghệ thuật.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: "Cuộc thi không chỉ là sân chơi nghệ thuật dành cho thiếu nhi mà còn góp phần lan tỏa tình yêu di sản, khơi dậy ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong thế hệ trẻ hôm nay."

Cuộc thi mở ra một không gian để thế hệ trẻ kết nối với văn hóa truyền thống bằng chính trí tưởng tượng và cảm nhận của mình

Có thể thấy, điều ý nghĩa nhất mà "Di sản trong mắt em" mang lại không chỉ nằm ở những giải thưởng hay các tác phẩm đẹp mắt. Quan trọng hơn, cuộc thi đã mở ra một không gian để trẻ em được tiếp xúc với di sản bằng cảm xúc cá nhân, bằng trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của chính mình.

Từ những nét vẽ tưởng chừng giản dị ấy, di sản Việt Nam đang được kể lại theo một cách mới, gần gũi hơn với tuổi thơ, sống động hơn với đời sống hôm nay và có thêm cơ hội để tiếp tục chảy trong tâm thức của thế hệ tương lai./.