Sau khi phim khai mạc No Good Men của Shahrbanoo Sadat mở màn bằng một câu chuyện tinh tế, đầy sức hút và mang đậm hơi thở đương đại, LHP Quốc tế Berlin 2026 (còn được biết đến là Berlinale) chính thức bước vào phần quan trọng nhất: "Competition" – nơi cuộc đua giành tượng Gấu Vàng (Golden Bear) diễn ra.

Đây không chỉ là phần thi chính thức mà còn là trái tim, linh hồn của LHP, nơi điện ảnh đương đại thể hiện rõ nhất sự đa dạng, sáng tạo và khả năng phản ánh thời đại.

Mỗi năm, khoảng 20-24 bộ phim được tuyển chọn kỹ lưỡng để tranh tài ở hạng mục "Competition". Những bộ phim đó đại diện cho những tiếng nói mạnh mẽ nhất của điện ảnh thế giới, từ các đạo diễn kỳ cựu đến tài năng mới nổi. Phần thi này luôn thu hút sự chú ý lớn từ giới phê bình, nhà sản xuất và khán giả bởi tính nghệ thuật cao cùng khả năng khơi gợi những cuộc thảo luận xã hội sâu sắc.

LHP Quốc tế Berlin được thành lập năm 1951. Từ những ngày đầu, LHP đã chọn con đường riêng: không chỉ tôn vinh giá trị nghệ thuật mà còn khuyến khích những tác phẩm mang tính chính trị - xã hội. Tượng Gấu Vàng – biểu tượng của thành phố Berlin – được trao lần đầu tiên năm 1951 và nhanh chóng trở thành một trong ba giải thưởng danh giá nhất thế giới điện ảnh, song hành cùng Cành Cọ Vàng (LHP Cannes) và Sư tử Vàng (LHP Venice).

Qua hơn 70 năm, Gấu Vàng đã vinh danh vô số kiệt tác, qua đó cho thấy Berlinale luôn ưu tiên phim dám nhìn thẳng vào thực tế xã hội, lịch sử và con người. Không hiếm khi các phim thắng giải đến từ các quốc gia đang phát triển hoặc những vùng đất ít được Hollywood chú ý, khẳng định tinh thần dân chủ và đa dạng văn hóa của liên hoan phim. 

Như On Body and Soul (2017) của đạo diễn Hungary Ildikó Enyed. Đây là một bộ phim lãng mạn nhẹ nhàng, kỳ ảo, kể về hai nhân viên tại một lò mổ ở Budapest (Endre và Mária) – cả hai đều cô đơn, nội tâm sâu sắc. Họ phát hiện ra mình có cùng những giấc mơ giống hệt nhau mỗi đêm (mơ thành nai trong rừng), dẫn đến mối quan hệ tình cảm dần nảy nở. Phim khám phá chủ đề tình yêu, sự kết nối tâm hồn, nỗi cô đơn, và cách con người vượt qua rào cản cảm xúc.

Hình ảnh trong phim hoạt hình "Spirited Away" (2001) của đạo diễn Nhật Bản Hayao Miyazaki

Hay phim hoạt hình Spirited Away (2001) của đạo diễn Nhật Bản Hayao Miyazaki. Phim kể về cô bé 10 tuổi Chihiro lạc vào một thế giới linh hồn kỳ bí khi gia đình cô bị biến thành heo vì tham ăn. Để cứu bố mẹ và tìm cách trở về thế giới thực, Chihiro phải làm việc tại nhà tắm của phù thủy Yubaba, trải qua những cuộc phiêu lưu, gặp gỡ bạn bè (như Haku – rồng trắng, Không tên – tinh linh...), học cách dũng cảm, kiên cường và giữ gìn bản sắc. Phim đầy màu sắc, tưởng tượng phong phú, thông điệp về lòng tốt, môi trường, và trưởng thành.

Tiêu chí cốt lõi của hạng mục "Competition" tại Berlinale không thay đổi nhiều qua các thập kỷ: phim phải có thời lượng tối thiểu 60 phút, thuộc thể loại hư cấu, tài liệu, hoạt hình hoặc thử nghiệm, và hướng tới phát hành rạp. Quan trọng hơn, chúng phải là phim ra mắt thế giới hoặc chưa từng công chiếu tại bất kỳ liên hoan lớn nào trước đó.

Điều làm nên sự khác biệt của Berlinale chính là cách tiếp cận câu chuyện đương đại. Khác với Cannes thường nghiêng về tính thẩm mỹ thuần túy hay Venice đôi khi thiên về hình thức, Berlin luôn ưu tiên phim có chiều sâu xã hội và nhân văn. Ban tổ chức tìm kiếm những tác phẩm: Phản ánh các vấn đề nóng bỏng của thời đại: di cư, bất bình đẳng, bản sắc giới, biến đổi khí hậu, sức khỏe tâm thần…, mang tiếng nói từ nhiều nền văn hóa khác nhau, đặc biệt là châu Phi, châu Á, Mỹ Latin. 

Áp phích phim đã đoạt giải Gấu Vàng tại LHP Quốc tế Berlin

Bên cạnh đó, ban tổ chức còn chú trọng đến những tác phẩm kết hợp giữa nghệ thuật cao và khả năng kết nối với khán giả rộng rãi, dám đổi mới ngôn ngữ điện ảnh, dù là trong kể chuyện truyền thống hay hình thức thử nghiệm.

Qua nhiều năm, Berlinale đã chứng minh đây là nơi ủng hộ mạnh mẽ điện ảnh độc lập và các đạo diễn nữ, cộng đồng LGBTQ+, cũng như những tiếng nói từ các quốc gia chịu ảnh hưởng chiến tranh. Số lượng phim do phụ nữ đạo diễn hoặc đồng đạo diễn thường chiếm tỷ lệ cao so với các liên hoan lớn khác. Ban giám khảo cũng luôn được chọn theo hướng đa dạng quốc tịch và giới tính, nhằm đảm bảo góc nhìn công bằng.

Năm 2026, phần "Competition" quy tụ 22 bộ phim đến từ 28 quốc gia, trong đó có 20 lần đầu ra mắt khán giả thế giới. Chín phim do phụ nữ đạo diễn hoặc đồng đạo diễn – một con số ấn tượng khẳng định cam kết bình đẳng giới. Ban giám khảo do đạo diễn huyền thoại Wim Wenders làm chủ tịch, cùng các thành viên quốc tế: Bae Doona (Hàn Quốc), Min Bahadur Bham (Nepal), Shivendra Singh Dungarpur (Ấn Độ), Reinaldo Marcus Green (Mỹ), HIKARI (Nhật Bản) và Ewa Puszczyńska (Ba Lan). Sự đa dạng này hứa hẹn mang đến những đánh giá công tâm và phong phú.

Các phim năm nay thể hiện sự phong phú về thể loại và chủ đề: từ hài kịch châm biếm, tâm lý thriller, tình yêu lãng mạn, phim hoạt hình đến tài liệu. Điểm nhấn nổi bật có thể kể đến:

Rosebush Pruning của Karim Aïnouz: Câu chuyện bốn anh em người Mỹ thừa kế một biệt thự ở Tây Ban Nha, với dàn diễn viên ấn tượng Riley Keough, Elle Fanning, Callum Turner…

At the Sea của Kornél Mundruczó, trong đó Amy Adams thủ vai một vũ công trở về nhà gia đình sau cai nghiện, khám phá những vết thương gia đình và ký ức.

Các tác phẩm khác như Josephine, Queen at Sea (Juliette Binoche), Dao (Alain Gomis), Yellow Letters (İlker Çatak)… đều hứa hẹn mang đến những góc nhìn mới mẻ về gia đình, tình yêu, bản sắc và sự mong manh của ký ức trong thế giới hiện đại.

Điều khiến phần "Competition" của Berlinale luôn đặc biệt chính là khả năng biến những câu chuyện cá nhân thành tiếng nói chung của thời đại. Các phim ở đây hiếm khi chỉ đơn thuần giải trí. Chúng thường đặt ra những câu hỏi lớn: Làm thế nào để sống chung với quá khứ? Bản sắc cá nhân tồn tại ra sao giữa áp lực xã hội? Tình yêu và gia đình có thể chữa lành những vết thương lịch sử?

Chính sự dũng cảm đối diện với thực tế đã giúp nhiều phim Berlinale để lại dấu ấn lâu dài. Chúng không chỉ thắng giải mà còn khởi xướng các cuộc tranh luận toàn cầu, ảnh hưởng đến chính sách văn hóa và nhận thức xã hội. Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực, những câu chuyện đương đại tại Berlin trở thành cầu nối, giúp khán giả từ khắp nơi hiểu hơn về nhau.

Từ trên xuống, từ trái sang: Cảnh trong "Josephine", "Queen at Sea", "Yellow Letters" và "Dao" - các phim tranh giải Gấu Vàng năm nay  

Berlinale không chỉ là nơi tôn vinh phim hay nhất mà còn là nền tảng nuôi dưỡng tương lai điện ảnh. Phần "Competition" chính là minh chứng rõ nhất cho tinh thần "điện ảnh tỏa sáng qua sự đa dạng và sáng tạo không giới hạn" mà liên hoan phim theo đuổi.

Khi Wim Wenders và ban giám khảo công bố người thắng giải vào ngày 21/2, người yêu điện ảnh lại một lần nữa được chứng kiến sức sống mãnh liệt của điện ảnh đương đại. Gấu Vàng không chỉ là phần thưởng – đó là lời khẳng định rằng, trong thời đại hỗn loạn, những câu chuyện chân thực và dũng cảm vẫn có sức mạnh thay đổi thế giới.