Có một Ravel khác qua tiếng đàn của Lise de la Salle

Đêm nhạc cổ điển đậm chất Pháp Shades of Paris diễn ra tối 29/5 vừa qua đưa khán giả đi qua những sắc màu âm nhạc của Hector Berlioz, Maurice Ravel và César Franck. Trong đó, phần trình diễn Piano Concerto in G major của Maurice Ravel qua tiếng đàn của nghệ sĩ piano Lise de la Salle trở thành tâm điểm của chương trình.

Mở đầu chương trình, Roman Carnival Overture của Hector Berlioz mang tới bầu không khí lễ hội rất màu sắc và đầy hứng khởi, như một cánh cửa rộng mở ra không gian âm nhạc Pháp cho toàn bộ đêm nhạc. Trong khi đó, Symphony in D minor của César Franck khép lại đêm diễn bằng cách đưa khán giả trở về với một thế giới âm thanh trang trọng và giàu suy tưởng.

Tuy nhiên, tâm điểm thực sự của Shades of Paris vẫn thuộc về Maurice Ravel qua bản Piano Concerto in G major, với phần trình diễn của pianist Lise de la Salle. Chính ở tác phẩm này, những đối thoại giữa piano và dàn nhạc, giữa tinh thần jazz hiện đại và cấu trúc cổ điển châu Âu, đã tạo nên sức hút đặc biệt của đêm nhạc.

Piano Concerto in G major của Maurice Ravel ra đời trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến, khi âm nhạc Pháp bắt đầu chịu ảnh hưởng rõ nét từ jazz Mỹ sau chuyến lưu diễn của chính nhà soạn nhạc tại Hoa Kỳ cuối thập niên 1920. Những yếu tố như tiết tấu lệch phách, màu sắc hòa âm và tinh thần ngẫu hứng đã được Ravel đưa vào cấu trúc concerto cổ điển một cách tinh tế, tạo nên một tác phẩm vừa mang tính hiện đại vừa giữ được sự chặt chẽ đặc trưng của ngôn ngữ âm nhạc châu Âu.

Chính sự kết hợp này khiến Piano Concerto in G major trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu của thế kỷ XX, đồng thời được nhiều nghệ sĩ piano hàng đầu lựa chọn như một bài kiểm tra quan trọng về kỹ thuật, phong cách và khả năng kiểm soát âm sắc.

Trong phần trình diễn của Lise de la Salle tại đêm nhạc Shades of Paris, Piano Concerto in G major của Maurice Ravel hiện lên với một diện mạo giàu tính chuyển động và rõ nét về cấu trúc, thay vì nghiêng về sắc thái mờ ảo thường gắn với truyền thống impressionism trong âm nhạc Pháp đầu thế kỷ XX.

Trong cách chơi của nữ nghệ sĩ, các lớp âm thanh được tổ chức mạch lạc, nhịp điệu rõ ràng và giàu sức đẩy nội tại. Điều này giúp tác phẩm bộc lộ rõ hơn tính đối thoại giữa piano và dàn nhạc, đặc biệt là nhóm kèn gỗ, vốn đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc concerto của Ravel.

Nổi bật hơn cả là cách Lise de la Salle làm rõ ảnh hưởng của jazz trong tác phẩm: tiết tấu lệch phách, các điểm nhấn âm và sự linh hoạt trong đối đáp giữa các bè nhạc được xử lý sống động nhưng vẫn giữ độ kiểm soát chặt chẽ về kỹ thuật.

Nếu chương I và III cho thấy sự sắc sảo trong kỹ thuật và nhịp điệu, thì chương II (Adagio assai) lại là không gian giàu chất thơ nhất đêm diễn. Ở chương này, Lise de la Salle không lựa chọn lối diễn giải quá cảm xúc hay kéo giãn tiết tấu. Thay vào đó, cô giữ cho đường giai điệu dài và liền mạch, để vẻ đẹp của tác phẩm đến từ sự cân bằng, tiết chế với màu sắc hòa âm.

Trong khi đó, dưới sự chỉ huy của Oliver Ochanine, dàn nhạc Sun Symphony Orchestra tạo được lớp nền âm thanh linh hoạt cho phần diễn của pianist. Đặc biệt, nhóm kèn gỗ mang đến nhiều khoảnh khắc đối thoại tự nhiên với piano.

Cuối cùng và khó quên chính là khi nghệ sĩ Lise de la Salle trở lại sân khấu sau những tràng pháo tay kéo dài ở bản concerto, cô gửi tặng khán giả tác phẩm An die Musik của Franz Schubert. Với phần trình diễn thêm của mình, Lise de la Salle cho thấy, âm nhạc không còn là nơi thể hiện kỹ thuật mà trở thành một lời chia sẻ chân thành giữa nghệ sĩ và khán giả.

Giai điệu từ tác phẩm của nhà soạn nhạc Schubert vang lên như một khoảng lặng cần thiết sau những chuyển động giàu năng lượng ở âm nhạc của nhà soạn nhạc Ravel, đồng thời, đã đưa người nghe đến gần hơn với ý niệm về sự kết nối giữa con người với con người thông qua âm nhạc. Và có lẽ chính món quà âm nhạc ngắn ngủi ấy của Lise de la Salle mới là điều đọng lại lâu nhất trong lòng người nghe sau đêm nhạc Shades of Paris.