Theo dòng thác, nghe chuyện người xưa

Đồng hành cùng phóng viên báo Thể thao và Văn hóa trong chuyến thực tế là ông Vi Văn Hùng, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Cổ Lũng. Am hiểu địa bàn và đời sống đồng bào Thái, ông Hùng đưa chúng tôi đến thác Hiêu, một điểm du lịch đã trở nên quen thuộc với những người từng khám phá Pù Luông.

Men theo lối đi dọc con suối, tiếng nước đổ mỗi lúc một rõ. Giữa những tán cây rừng, thác Hiêu hiện ra với nhiều tầng nước nối tiếp. Có đoạn dòng chảy trải rộng trên mặt đá thoải, có đoạn đổ xuống những bậc đá thấp, tung bọt trắng xóa. Dưới chân thác, những khoảng nước xanh trong nằm xen giữa các phiến đá phủ rêu.

Thác Hiêu dài 800m, bắt nguồn từ khu vực núi đá vôi thuộc hệ thống Pù Luông - Cúc Phương. Dòng nước chảy qua các bậc đá tự nhiên, có đoạn chia thành các nhánh rồi hợp lại ở phía dưới. Nguồn nước giàu khoáng chất tạo nên những lớp kết tụ đá vôi trên bề mặt đá và ven dòng chảy, góp phần hình thành cảnh quan đặc trưng nơi đây.

Đứng bên dòng thác, ông Hùng kể với chúng tôi về tên gọi bản Hiêu, gắn với câu chuyện được người dân truyền lại qua nhiều thế hệ.

Chuyện rằng, thuở trước có một chàng trai nghèo ở bản Leo đến bản Đốc tìm vợ. Trên đường đi, chàng dừng chân bên dòng suối, thấy đất đai bằng phẳng, cây cối xanh tốt, thuận lợi cho việc dựng nhà, phát nương. Sau khi thành vợ chồng, hai người quyết định về đây sinh sống.

Ngày cha mẹ cùng dân bản đến mừng nhà mới, một đàn hươu xuất hiện bên suối uống nước. Người cha vợ cho đó là cuộc gặp gỡ tốt lành nên đặt tên dòng suối là suối Hươu. Dần dần, nhiều gia đình đến lập nghiệp, hình thành bản Hươu. Theo câu chuyện được lưu truyền, tên gọi về sau trở thành bản Hiêu, thác Hiêu.

Trong lời kể của ông Hùng, huyền tích ấy gợi về một thời người dân tìm đất lập bản, chọn nơi có nguồn nước và đất đai thuận lợi để sinh sống. Những chi tiết về nương rẫy, dòng suối, mái nhà vẫn gần gũi với đời sống đồng bào Thái ở Cổ Lũng hôm nay.

Từ các tầng thác nhìn xuống, những ngôi nhà sàn nằm dọc sườn đồi, xen giữa nương ruộng và cây rừng. Cuộc sống người dân từ lâu đã gắn với nguồn nước và đất đai nơi đây. Khi du lịch phát triển, nhiều gia đình bắt đầu đón khách, cải tạo nhà ở làm homestay, mở dịch vụ ăn uống và giới thiệu những món ăn truyền thống.

“Xã Cổ Lũng xác định du lịch sinh thái gắn liền với bảo tồn văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm từ đầu nhiệm kỳ”, ông Hùng chia sẻ.

Từ lợi thế cảnh quan và văn hóa bản địa, Cổ Lũng đang từng bước phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân. Những ngôi nhà sàn, món ăn, nếp sinh hoạt của đồng bào Thái góp phần làm nên sức hấp dẫn của bản Hiêu đối với du khách.

Trong câu chuyện dọc đường, ông Hùng nhắc đến những đổi thay trong cách người dân quảng bá du lịch. Trước đây, khách tìm đến bản chủ yếu qua các đơn vị lữ hành hoặc lời giới thiệu của người quen. Nay, nhiều hộ kinh doanh đã biết sử dụng điện thoại, mạng xã hội để tự giới thiệu dịch vụ và cảnh quan quê mình.

Từ câu chuyện ấy, ông đưa chúng tôi đến thăm cơ sở kinh doanh du lịch của gia đình anh Hà Văn Huế ngay tại bản Hiêu.

Chiếc điện thoại bên căn bếp người Thái

Ghé cơ sở Hương Huế, chúng tôi bắt gặp cảnh sinh hoạt quen thuộc của một gia đình làm du lịch. Căn bếp đang đỏ lửa, những món ăn được chuẩn bị phục vụ khách. Vịt nướng mắc khén, măng đắng xào lòng, cơm lam là những món mang hương vị địa phương được gia đình giới thiệu với thực khách.

Vợ chồng anh Hà Văn Huế cùng bố mẹ và người em trai đảm nhận phần lớn công việc, từ chuẩn bị nguyên liệu, nấu nướng đến đón tiếp, phục vụ khách. Những lúc đông người, ai cũng bận rộn.

Giữa công việc ấy, anh Huế tranh thủ đặt chiếc điện thoại lên giá đỡ để phát trực tiếp hình ảnh quán ăn lên mạng xã hội.

Trên màn hình là món ăn đang được chế biến, khách dùng bữa, khoảng sân và cảnh núi rừng phía sau. Anh vừa làm việc vừa trò chuyện với người xem, giới thiệu những món gia đình đang phục vụ. Khi có người hỏi về thác Hiêu, đường đi hay dịch vụ ăn nghỉ, anh chia sẻ những thông tin mình biết.

Những buổi phát trực tiếp diễn ra khá tự nhiên, không có kịch bản cố định. Nội dung chủ yếu xoay quanh công việc hằng ngày của gia đình. Có lúc đang trò chuyện, anh lại quay sang phục vụ khách hoặc tiếp tục công việc trong bếp.

Anh Huế kể, trước đây việc kinh doanh dịch vụ du lịch ở bản còn nhiều khó khăn. Khách tìm đến phần lớn qua lời giới thiệu của người quen. Các hộ kinh doanh nhỏ cũng chưa có nhiều điều kiện quảng bá rộng rãi.

“Ngày trước, bà con mình ở bản Hiêu làm du lịch hoàn toàn theo lối mòn, khách biết đến chủ yếu nhờ truyền tai nhau hoặc tình cờ đi lạc vào bản. Khách ít, kinh tế bấp bênh lắm”, anh Huế nhớ lại.

Thấy điện thoại thông minh và mạng xã hội ngày càng phổ biến, anh nghĩ đến việc đưa hình ảnh quê hương, món ăn và hoạt động kinh doanh của gia đình lên mạng.

“Tại sao cảnh đẹp thế này, món ăn ngon thế này mà mình không mang lên điện thoại để mọi người cùng xem?”, anh kể về suy nghĩ khi bắt đầu tập quay video, chụp ảnh.

Từ những hình ảnh đăng trên trang cá nhân, anh dần làm quen với việc phát trực tiếp. Ban đầu, vợ chồng anh chỉ muốn giới thiệu món ăn, cảnh quan và những công việc thường ngày. Về sau, mạng xã hội trở thành một kênh quảng bá dịch vụ của gia đình.

Điểm đáng chú ý ở cách làm của anh Huế là sự gần gũi. Người xem có thể thấy món ăn được chuẩn bị ra sao, không gian quán thế nào, cảnh vật bản Hiêu vào những thời điểm khác nhau. Những câu hỏi về dịch vụ được chính người chủ quán trả lời.

Với khách ở xa, những hình ảnh ấy giúp họ có thêm thông tin trước chuyến đi. Có người hỏi chỗ nghỉ, người tìm hiểu đường đến thác, người muốn biết các món ăn và chi phí dịch vụ.

“Từ ngày đưa hình ảnh thác Hiêu, ẩm thực và các món đặc sản lên mạng, hiệu quả kinh tế rõ lắm”, anh Huế phấn khởi chia sẻ.

Cách anh Huế giới thiệu bản Hiêu cũng mang nét riêng của người làm du lịch tại chỗ. Anh kể về món ăn do gia đình chế biến, cảnh vật mình nhìn thấy mỗi ngày và những công việc quen thuộc. Món vịt nướng mắc khén hiện lên cùng bếp than, cơm lam được giới thiệu từ lúc chuẩn bị đến khi dọn lên mâm.

Qua những buổi phát trực tiếp, nếp sinh hoạt và ẩm thực của gia đình người Thái được chia sẻ rộng rãi hơn. Người xem có thể tìm hiểu trước về nơi mình dự định đến, còn chủ cơ sở có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng.

Khi du khách cũng tham gia quảng bá điểm đến

Ngồi nghỉ tại khu vực ăn uống ngoài trời của cơ sở Hương Huế, chúng tôi có dịp trò chuyện với những du khách đến tham quan thác Hiêu.

Chị Hoàng Lan Anh, đến từ Hà Nội, kể rằng nhóm bạn biết đến bản Hiêu qua một buổi phát trực tiếp của anh Huế.

“Tụi mình biết đến thác Hiêu hoàn toàn là do vô tình lướt trúng một buổi livestream lúc nửa đêm của anh Huế”, chị Lan Anh chia sẻ.

Hình ảnh người chủ quán đang nướng vịt, trò chuyện về món ăn và cuộc sống ở bản khiến cả nhóm tò mò. Sau khi tìm hiểu thêm thông tin, họ thu xếp chuyến đi để trực tiếp trải nghiệm cảnh quan, ẩm thực và sinh hoạt địa phương.

Anh Trần Văn Quân, du khách đến từ Hải Phòng, cũng biết đến thác Hiêu qua những đoạn video ngắn. Các hình ảnh giới thiệu đường đi, món ăn và dịch vụ giúp anh có thêm thông tin để chuẩn bị cho chuyến du lịch bằng xe máy.

Với du khách quốc tế, những nền tảng trực tuyến cũng là một kênh tìm hiểu điểm đến. Anh Lucas, du khách người Pháp, kể rằng anh biết đến Pù Luông và thác Hiêu qua một video trên Instagram khi còn ở Paris. Trong chuyến tham quan, anh tiếp tục dùng điện thoại ghi lại dòng thác và cảnh sinh hoạt của người dân để chia sẻ với bạn bè.

Khi đến nơi, nhiều du khách tiếp tục chụp ảnh, ghi hình và chia sẻ trải nghiệm trên trang cá nhân. Qua mỗi lượt chia sẻ, hình ảnh thác Hiêu lại có thêm cơ hội tiếp cận những người chưa từng đặt chân đến đây.

Hoạt động này góp thêm một kênh quảng bá cho du lịch Cổ Lũng, bên cạnh sự giới thiệu của các đơn vị lữ hành, cơ sở lưu trú và những người từng đến Pù Luông.

Đưa Nghị quyết 57 vào đời sống từ những việc cụ thể

Trở lại câu chuyện với ông Vi Văn Hùng, điều ông quan tâm là làm sao để người dân chủ động hơn trong phát triển du lịch và quảng bá sản phẩm địa phương.

Cổ Lũng có lợi thế về cảnh quan, không gian văn hóa người Thái cùng những sản phẩm nông nghiệp, ẩm thực. Khi các gia đình tham gia kinh doanh homestay, nhà hàng và dịch vụ du lịch, nhu cầu giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng ngày càng rõ rệt.

Trong điều kiện ấy, điện thoại thông minh và mạng xã hội trở thành phương tiện hữu ích đối với nhiều hộ kinh doanh.

Nhắc đến Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ông Hùng chia sẻ:

“Khi Trung ương ban hành Nghị quyết 57, chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng công nghệ chính là chiếc cầu nối ngắn nhất để đưa thác Hiêu và các sản vật bản địa vươn ra thế giới phẳng”.

Theo ông Hùng, muốn việc ứng dụng công nghệ đi vào thực tế, cần bắt đầu từ nhu cầu của người dân. Những hộ kinh doanh dịch vụ có thể học cách chụp ảnh, quay video, giới thiệu món ăn, phòng nghỉ và trao đổi trực tiếp với khách qua mạng xã hội.

“Địa phương luôn khuyến khích, hỗ trợ bà con tận dụng mạng xã hội, internet để tự quảng bá vẻ đẹp quê hương, biến tài nguyên bản địa thành giá trị sinh kế cụ thể”, ông Hùng cho biết.

Câu chuyện tại gia đình anh Hà Văn Huế cho thấy cách làm ấy đang được áp dụng ngay trong hoạt động kinh doanh hằng ngày. Với một chiếc điện thoại, anh có thể giới thiệu món ăn, cảnh quan, dịch vụ và trao đổi với khách ở những nơi xa.

Tuy nhiên, để sử dụng công nghệ hiệu quả, người làm du lịch cũng cần quan tâm đến kỹ năng cung cấp thông tin, tiếp nhận đặt dịch vụ và giữ uy tín với khách hàng. Những hình ảnh quảng bá phải phù hợp với điều kiện trải nghiệm thực tế.

Cùng với đó là yêu cầu giữ gìn cảnh quan, vệ sinh môi trường và những giá trị văn hóa truyền thống. Thác Hiêu nằm trong không gian sinh thái Pù Luông, nơi hoạt động du lịch gắn chặt với đời sống đồng bào Thái. Những ngôi nhà sàn, món ăn và nếp sinh hoạt của người dân chính là những yếu tố làm nên nét riêng của điểm đến.

Chiều xuống, rời bản Hiêu, chúng tôi trở lại con đường men theo sườn núi. Tiếng thác vẫn vọng lên từ phía những tầng đá vôi. Những mái nhà sàn dần khuất sau các vạt rừng.

Chuyến đi cùng ông Vi Văn Hùng để lại nhiều ấn tượng về dòng thác, chuyện dựng bản và những thay đổi trong cách người dân làm du lịch. Trong đó, hình ảnh anh Hà Văn Huế tranh thủ phát trực tiếp bên căn bếp gia đình khiến chúng tôi nhớ mãi.

Từ những chiếc điện thoại nhỏ, hình ảnh thác Hiêu, món ăn và cuộc sống của người Thái đang được chính người dân đưa lên mạng xã hội. Du khách có thêm thông tin để tìm hiểu, lựa chọn hành trình; các hộ làm du lịch có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm và phát triển sinh kế.

Dòng thác vẫn chảy giữa núi rừng Cổ Lũng. Những câu chuyện về thác Hiêu hôm nay tiếp tục được kể qua hình ảnh, video và những cuộc trò chuyện trên môi trường số, từ chính những người đang sinh sống, làm việc bên dòng thác ấy.