Sau hai thất bại liên tiếp trước U20 Triều Tiên và U20 Palestine, U20 Việt Nam không chỉ đứng trước nguy cơ sớm chia tay giấc mơ dự VCK U20 châu Á 2027 mà còn đối mặt với một cuộc chiến khác ít được chú ý hơn nhưng có ý nghĩa rất lớn: tránh bị đẩy xuống Development Phase (vòng loại cấp độ thấp hơn của Qualification Phase) ở kỳ vòng loại tiếp theo.
Trận gặp U20 Iran ngày 6/9 vì thế không đơn thuần là trận đấu cuối cùng của bảng C, mà có thể quyết định vị thế của bóng đá trẻ Việt Nam ở kỳ vòng loại kế tiếp.
Theo thể thức mới của AFC, Qualification Phase (vòng loại chính thức) có 31 đội được chia thành 8 bảng. Các đội đầu bảng và 7 đội thứ nhì có thành tích tốt nhất giành quyền dự VCK, trong khi 6 đội có thành tích kém nhất trong số các đội đứng cuối bảng sẽ bị xuống Development Phase.
Do U20 Philippines rút khỏi bảng A, đội bóng này được xem là mặc định đã xuống hạng, đồng nghĩa với việc trong 7 đội cuối bảng còn lại chỉ có hai đội được giữ lại Qualification Phase.
U20 Việt Nam thua U20 Palestine 1-2 ở vòng loại U20 Châu Á 2027. Ảnh: ASEAN Football
Đây chính là lý do tình thế của U20 Việt Nam trở nên đặc biệt nguy hiểm. Sau hai lượt trận, đội chủ nhà đang có 0 điểm và hiệu số -4, đứng cuối bảng C. Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp ở cuộc đua trụ hạng cũng đều chưa có điểm, nhưng không phải đội nào cũng có hiệu số tệ như Việt Nam.
Sau hai lượt trận, U20 UAE đang có hiệu số -2, Afghanistan -4, Việt Nam -4, Hong Kong (Trung Quốc) -5, Bangladesh -5, Lào -5 và Kuwait -6. Đây là những đội thực sự cần được theo dõi; còn Guam hay Mông Cổ không phải đối thủ cạnh tranh với Việt Nam trong cuộc chiến này bởi họ đang thi đấu ở Development Phase, tức hạng đấu thấp hơn ngay từ đầu.
Điều đó khiến trận gặp Iran mang tính chất bản lề. Nếu Việt Nam giành chiến thắng, đội bóng của HLV Yutaka Ikeuchi sẽ có 3 điểm và chắc chắn cải thiện đáng kể vị trí trong bảng xếp hạng các đội cuối bảng. Quan trọng hơn, chiến thắng giúp Việt Nam tự tạo khoảng cách với nhóm nguy hiểm thay vì phải trông chờ hoàn toàn vào kết quả của các bảng khác.
Tuy nhiên, về lý thuyết thì ngay cả khi thắng Iran, U20 Việt Nam vẫn chưa chắc chắn trụ hạng bởi 6 đội cuối bảng còn lại cũng có trận đấu cuối cùng và đều có khả năng giành thêm điểm. Các tiêu chí so sánh giữa những đội cùng vị trí bắt đầu từ điểm số, sau đó đến hiệu số bàn thắng bại, số bàn thắng, điểm fair-play và cuối cùng mới là bốc thăm.
U20 Việt Nam đang nằm ở vị trí phải xuống hạng. Ảnh: ASEAN Football
Dẫu vậy, trong thực tế, chiến thắng trước là kịch bản lý tưởng nhất. Việt Nam hiện có hiệu số -4, trong khi các đối thủ trực tiếp như Kuwait (-6), Bangladesh (-5), Hong Kong (-5) và Lào (-5) đang ở vị trí thấp hơn. Nếu thắng Iran với cách biệt tối thiểu, Việt Nam sẽ nâng hiệu số lên -3 và tạo ra lợi thế đáng kể. Nếu thắng với cách biệt lớn, cơ hội trụ hạng còn sáng sủa hơn rất nhiều. Vì thế, mục tiêu của U20 Việt Nam không chỉ là thắng, mà phải thắng với cách biệt càng cao càng tốt.
Nếu U20 Việt Nam hòa Iran, vấn đề trở nên phức tạp hơn. Khi đó Việt Nam có 1 điểm và hiệu số vẫn là -4. Đây rõ ràng là bước tiến rất lớn so với việc kết thúc vòng loại với 0 điểm, nhưng 1 điểm đương nhiên cũng không đồng nghĩa với việc U20 Việt Nam chắc chắn trụ hạng.
Lý do là 6 đội cuối bảng còn lại đều có thể giành điểm ở lượt trận cuối. Nếu 5 trong số các đội Bangladesh, Afghanistan, Hong Kong, UAE, Kuwait và Lào thất bại, U20 Việt Nam mới chắc chắn trụ hạng nhờ hơn các đội đó về điểm số. Nhưng nếu chỉ cần 2 trong số 6 đội trên tránh được thất bại, cuộc đua sẽ phải phân định bằng điểm số và các tiêu chí phụ.
Dù vậy, xét trên cục diện hiện tại, một trận hòa trước Iran vẫn giúp U20 Việt Nam đứng trước cơ hội trụ hạng khá cao. Các đội đang cạnh tranh đều phải đối đầu những đối thủ mạnh hoặc ngang tầm. Đặc biệt, Bangladesh đang có hiệu số -5, Hong Kong -5, Lào -5 và Kuwait -6; chỉ cần một vài đội trong số này tiếp tục thất bại, Việt Nam với 1 điểm sẽ lập tức thoát khỏi nhóm 6 đội bị giáng hạng. Vì vậy, nếu không thể thắng Iran, mục tiêu tối thiểu của U20 Việt Nam phải là không thua, đồng thời chờ ít nhất một đối thủ trực tiếp trắng tay.
Kịch bản xấu nhất dĩ nhiên là U20 Việt Nam thua Iran. Khi ấy đội bóng áo đỏ kết thúc vòng loại với 0 điểm và hiệu số sẽ giảm xuống ít nhất là -5. Nếu thất bại với cách biệt lớn, hiệu số thậm chí còn tệ hơn. Tuy nhiên, trên lý thuyết thì ngay cả khi U20 Việt Nam thua Iran cũng chưa hoàn toàn chắc chắn sẽ xuống hạng bởi cuộc chiến trụ hạng được quyết định dựa trên thành tích của tất cả các đội đứng cuối bảng.
Nếu U20 Việt Nam thua và muốn trụ hạng, điều kiện quan trọng nhất là phải có ít nhất 5 đội trong 6 đối thủ trực tiếp còn lại cũng kết thúc với 0 điểm nhưng có chỉ số phụ kém hơn Việt Nam. Những đội có khả năng tạo ra "phao cứu sinh" rõ nhất là Afghanistan, Bangladesh,
Hong Kong, Lào và Kuwait, bởi họ hiện đã có hiệu số lần lượt là -4, -5, -5, -5 và -6. Nếu 5 đội trong số này cùng thua ở lượt cuối, hiệu số của họ sẽ tiếp tục giảm, trong khi Việt Nam chỉ cần tránh một thất bại quá đậm trước Iran để duy trì lợi thế tương đối. Tuy nhiên khả năng này là rất thấp, rất khó xảy ra.
