CISAC APC 2026: Thúc đẩy hợp tác quốc tế bảo vệ quyền tác giả âm nhạc trên môi trường số

Hội nghị Ủy ban châu Á - Thái Bình Dương (CISAC APC) 2026 diễn ra tại TPHCM mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác, tìm kiếm giải pháp bảo vệ quyền tác giả âm nhạc trước những thách thức từ sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong 2 ngày 28 - 29/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội nghị Ủy ban châu Á - Thái Bình Dương của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Nhà soạn nhạc và Lời (CISAC APC) 2026 chính thức diễn ra, với sự tham dự của hơn 100 đại biểu là lãnh đạo CISAC toàn cầu, đại diện các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả (CMOs), các nhà xuất bản âm nhạc đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Đây là một trong những diễn đàn quan trọng của khu vực, nơi các tổ chức quản lý quyền tác giả cùng trao đổi kinh nghiệm, cập nhật chính sách, chia sẻ những giải pháp quản trị và tăng cường hợp tác trong bảo vệ quyền lợi của người sáng tạo, đặc biệt trước những thay đổi nhanh chóng của nền công nghiệp âm nhạc toàn cầu.

Phát biểu tại hội nghị, NSƯT, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn, Tổng Giám đốc VCPMC, nhấn mạnh, trong giai đoạn chuyển đổi sâu sắc của nền công nghiệp âm nhạc toàn cầu, khi công nghệ số và các nền tảng xuyên biên giới đang làm thay đổi phương thức sáng tạo, phân phối và khai thác tác phẩm, quyền tác giả cần được nhìn nhận từ một góc độ rộng hơn.

"Từ góc độ quản trị hiện đại, quyền tác giả không đơn thuần là một thiết chế pháp lý bảo vệ tài sản trí tuệ, mà là một phần hạ tầng thể chế thiết yếu của nền kinh tế sáng tạo", nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn khẳng định.

Theo ông, kể từ khi trở thành thành viên CISAC năm 2009, VCPMC luôn xác định hợp tác quốc tế không chỉ là yêu cầu của quá trình hội nhập, mà còn là động lực để hiện đại hóa năng lực quản trị, tiếp cận các chuẩn mực tiên tiến và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam.

Đặc biệt, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo và sản xuất âm nhạc, từ viết lời, tạo giai điệu, phối khí đến mô phỏng giọng hát, những vấn đề liên quan đến xác định chủ thể quyền, sử dụng tác phẩm làm dữ liệu huấn luyện AI và phân chia lợi ích kinh tế đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống quản lý bản quyền.

Sự phát triển của công nghệ mang đến những cơ hội chưa từng có để tác phẩm âm nhạc tiếp cận công chúng toàn cầu. Tuy nhiên, khi một tác phẩm có thể được khai thác đồng thời trên nhiều nền tảng, tại nhiều quốc gia, việc kiểm soát quá trình sử dụng, xác minh quyền sở hữu và bảo đảm nguồn thu cho tác giả cũng trở nên phức tạp hơn.

Đây chính là lý do việc tăng cường hợp tác giữa các tổ chức quản lý quyền tác giả và các nền tảng công nghệ được xem là một trong những giải pháp quan trọng để xây dựng môi trường khai thác âm nhạc minh bạch, công bằng và bền vững.

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động diễn ra từ ngày 26 đến 30/10, cuộc họp của Nhóm Công tác kỹ thuật về khai thác trực tuyến tại châu Á (TOWGA) thu hút sự tham gia của các tổ chức quản lý tập thể quyền, nhà xuất bản âm nhạc cùng đại diện những nền tảng số quốc tế như YouTube, Meta, Spotify và Apple Music.

Tại đây, các bên tập trung thảo luận những vấn đề kỹ thuật và nghiệp vụ liên quan đến xác minh quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc trên nền tảng số; xử lý các yêu cầu xác nhận quyền trùng lặp, xung đột; đồng thời hoàn thiện cơ chế báo cáo dữ liệu sử dụng tác phẩm.

Những nội dung này có ý nghĩa thiết thực đối với việc nâng cao hiệu quả quản lý, thu và phân phối tiền bản quyền, nhất là khi hoạt động khai thác âm nhạc trực tuyến ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong đời sống âm nhạc đương đại.

Bên cạnh đó, Hội nghị CISAC APC 2026 cũng tập trung thảo luận các chính sách của CISAC, cập nhật quy định pháp luật mới về bản quyền tại các quốc gia trong khu vực, trao đổi phương thức quản trị, hệ thống dữ liệu CIS-Net và hoạt động cấp phép sử dụng quyền tác giả.

Đánh giá cao vai trò và những đóng góp của Việt Nam, ông Gadi Oron, Tổng Giám đốc CISAC toàn cầu, bày tỏ sự trân trọng đối với công tác tổ chức của VCPMC cũng như những cam kết mạnh mẽ trong hợp tác quốc tế.

Ông nhấn mạnh: "Tôi tin rằng Hội nghị Uỷ ban châu Á - Thái Bình Dương (CISAC - APC) không chỉ là dịp để chúng ta trao đổi thông tin, thảo luận về những thách thức chung, mà còn là cơ hội để chia sẻ, đối thoại và đưa ra những giải pháp, phương thức hoạt động thiết thực và hiệu quả nhất".

Không chỉ là diễn đàn trao đổi về chính sách và kỹ thuật quản lý bản quyền, hội nghị còn đặt ra yêu cầu nâng cao tiếng nói của cộng đồng sáng tạo trong việc xây dựng những nguyên tắc bảo vệ quyền tác giả trước sự phát triển của AI.

Bởi trong kỷ nguyên số, thách thức không chỉ nằm ở khả năng phát hiện, xử lý hành vi sử dụng tác phẩm trái phép, mà còn ở việc xây dựng một cơ chế quản trị đủ minh bạch, hiệu quả để bảo đảm công nghệ phát triển song hành với trách nhiệm tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Đối với Việt Nam, đây cũng là cơ hội để VCPMC tiếp tục nâng cao năng lực quản lý, ứng dụng công nghệ, mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nền tảng số, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi của các nhạc sĩ, tác giả trong nước khi tác phẩm được khai thác trên thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới xây dựng thị trường sáng tạo chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế, bảo vệ quyền tác giả không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện quan trọng để khuyến khích sáng tạo, bảo đảm nguồn thu và tạo động lực phát triển bền vững cho ngành công nghiệp âm nhạc.

Việc đăng cai Hội nghị CISAC APC 2026 vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện quốc tế. Đây còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định trách nhiệm và tiếng nói trong nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái bản quyền công bằng, minh bạch, nơi mỗi tác phẩm được ghi nhận đúng giá trị, mỗi nhà sáng tạo được tôn trọng và bảo vệ xứng đáng.

Khi công nghệ tiếp tục làm thay đổi diện mạo ngành công nghiệp âm nhạc, một hệ thống bảo vệ quyền tác giả hiệu quả sẽ là nền tảng quan trọng để đổi mới sáng tạo phát triển. Bởi suy cho cùng, dù công nghệ có tiến xa đến đâu, con người và những giá trị sáng tạo vẫn cần được đặt ở vị trí trung tâm của nền công nghiệp văn hóa./.