Việc U23 Trung Quốc giành quyền vào bán kết U23 châu Á 2026 có thể xem là quả ngọt của công cuộc đào tạo trẻ của bóng đá Trung Quốc trong suốt nhiều năm qua.
Ngày 21/1, sau khi đội tuyển U23 Trung Quốc giành quyền vào chung kết U23 châu Á, nhà báo Trung Quốc Sun Lei đã hồi tưởng lại câu chuyện cách đây 5 năm liên quan đến đội bóng này, khi đó họ tập luyện tại Vân Nam.
Những bước chân đầu tiên
Ban huấn luyện nước ngoài của HLV Antonio Puche không thể sang cùng đội vì ảnh hưởng của dịch bệnh, chỉ có thể theo dõi thông qua các đoạn video ghi hình. Sau đó, họ tổ chức các cuộc họp trực tuyến hằng ngày với ban huấn luyện Trung Quốc để cập nhật thông tin và trao đổi nội dung tập luyện. Trung tâm huấn luyện nằm ở vùng ngoại ô, cách trung tâm Côn Minh khoảng 50km. Không có phóng viên ghi hình, không có sự chú ý, các cầu thủ chỉ có tập luyện và mài giũa chi tiết mỗi ngày.
Có tới 48 người được triệu tập. Đến nay, trong đội U23 Trung Quốc chỉ còn lại 6 người từ đợt tập huấn ấy là Li Hao, Huo Shenping, Liu Haofan, Bao Shengxin, Xu Bin và Xiang Yuwang. Đây là những người đã góp phần quan trọng làm nên lịch sử khi giúp U23 Trung Quốc vào tới chung kết giải U23 châu Á 2026.
Theo nhà báo Sun Lei, trong ban huấn luyện khi ấy, 2 HLV là Shao Jiayi và Yang Zhi sau này làm việc ở CLB Qingdao West Coast, tạo nhiều cơ hội ra sân cho Li Hao, Xu Bin và Yang Xi; trong khi HLV Han Peng huấn luyện Shandong Taishan, đồng thời đôn lên các cầu thủ Peng Xiao, Chen Zeshi và Yimulan, những người ông từng huấn luyện ở tuyến trẻ, qua đó cung cấp thêm cho HLV Antonio những cầu thủ có thể được triệu tập.
Sun Lei cũng cho biết việc những cầu thủ trẻ khác như Wang Yudong, Kuai Jiwen đến Hu Hetao để phát triển, đằng sau sự trưởng thành của họ là rất nhiều người đã trợ giúp như: Huấn luyện viên, đồng đội, người hâm mộ…
"Nếu U23 Trung Quốc không vào được chung kết U23 châu Á, có lẽ cũng sẽ không còn cơ hội nào để kể lại câu chuyện đó. Phần lớn những năm tháng phát triển của họ bị che khuất phía sau thành tích, hiếm khi nhận được sự chú ý", Sun Lei khẳng định.
Tất nhiên, để tạo nên cả tập thể U23 Trung Quốc hiện tại, công đầu phải kể tới HLV Antonio Puche. Sinh tháng 8/1972, HLV Antonio từng thi đấu tại La Liga, Segunda División. Năm 46 tuổi, ông quyết định sang Trung Quốc tiếp quản các đội tuyển trẻ quốc gia nước này.
HLV Antonio Puche giúp các đội trẻ Trung Quốc bất bại 91% số trận với triết lý cầm bóng khoảng 30%
HLV Tây Ban Nha với triết lý thực dụng
HLV Antonio Puche sớm đối mặt thử thách lớn khi dẫn dắt đội U15 quốc gia (lứa 2004) dự vòng loại U16 châu Á 2020. HLV Antonio xây dựng một cách tiếp cận thực dụng, phù hợp năng lực cầu thủ để giành ngôi đầu bảng.
Đến nửa cuối năm 2022, HLV Antonio tiếp tục dẫn dắt đội U20 (lứa 2003) dự vòng loại châu Á. Trong điều kiện cầu thủ thiếu nền tảng kỹ thuật và ít thi đấu đỉnh cao suốt 2 năm, ông vẫn đạt mục tiêu bằng chiến lược quen thuộc: Thắng các đối thủ yếu, hòa Saudi Arabia để giành vé. Tuy nhiên, từ đây, tranh cãi về phong cách huấn luyện của ông Antonio nổ ra mạnh mẽ.
Truyền thông chỉ trích đội bóng thiếu kiểm soát tuyến giữa, phụ thuộc cá nhân và cho rằng lối chơi thiên về thể lực là thiển cận. Việc loại bỏ một số cầu thủ có danh tiếng hoặc kỹ thuật tốt nhưng thể hình không nổi trội càng khiến ông bị nghi ngờ.
Bất chấp áp lực, Antonio kiên định với lựa chọn của mình. Ông giữ bộ khung phòng ngự, tuyến giữa ổn định, mạnh dạn trọng dụng các cầu thủ Tân Cương giàu thể lực, chấp nhận hy sinh những cá nhân từng thi đấu nổi bật. Tại VCK U20 châu Á, U20 Trung Quốc thi đấu vượt kỳ vọng: Dẫn trước U20 Nhật Bản ngay hiệp 1 (nhưng thua ngược 1-2), giành 4 điểm ở vòng bảng và chỉ dừng bước trước U20 Hàn Quốc sau 120 phút căng thẳng ở tứ kết.
Qua các cấp độ U20 và U23, ông Antonio chứng minh rằng lối chơi trực diện không xuất phát từ hạn chế chiến thuật, mà từ sự thấu hiểu cầu thủ Trung Quốc.
HLV Antonio không chỉ giúp các đội trẻ Trung Quốc có kết quả tốt, mà còn xây dựng một quá trình sàng lọc cầu thủ, đào tạo liên tục, đặt nền móng dài hạn cho bóng đá trẻ đất nước này. Nhiều cầu thủ trẻ gắn bó với HLV Antonio từ năm 2018 tới thời điểm hiện tại, thấm nhuần triết lý và chiến thuật của ông.
Dù vậy, rất khó có thể khẳng định lứa cầu thủ như Li Hao sẽ giúp tuyển Trung Quốc đến với World Cup 2030. Dẫn dắt ĐT Trung Quốc là Shao Jiayi, cựu cầu thủ 45 tuổi, người từng làm trợ lý ở các tuyển trẻ Trung Quốc và mới dẫn dắt đội Qingdao West Coast khoảng 1 năm trước khi được bổ nhiệm vào ghế tuyển quốc gia. Thử thách cho ông Shao Jiayi là Asian Cup 2027.
Việc các cầu thủ U23 Trung Quốc hiện tại có được trọng dụng trong tương lai hay không vẫn còn là dấu hỏi. Dù sao, nói như danh thủ Fan Zhiyi gần đây, đội U23 Trung Quốc này đã mang lại hy vọng về tương lai cho bóng đá đất nước tỷ dân.
