Chỉnh trang, cải tạo khuôn viên khu vực hai tấm bia cổ ở Thanh Hóa

Sáng 23/4, ông Lê Mạnh Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Thọ Phú (Thanh Hóa) cho biết: Sau gần nửa tháng triển khai các biện pháp bảo vệ, địa phương đã cơ bản hoàn thành việc chỉnh trang, cải tạo khuôn viên khu vực đặt hai tấm bia "Lê tướng công sự nghiệp huân danh" và bia "Vạn thế phụng tự bi ký" (thuộc quần thể Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến).

Cụ thể, tại vị trí bia "Lê tướng công sự nghiệp huân danh" trong khuôn viên sân vườn đã được xã Thọ Phú dọn dẹp sạch sẽ, đồng thời lát gạch đỏ và bao bằng tường bao thấp xung quanh.

Tại vị trí bia "Vạn thế phụng tự bi ký" (trước đây được người dân trưng dụng làm hàng rào), các đoạn tường nối liền với tấm bia đã được tháo dỡ. Chính quyền địa phương đã dịch chuyển hệ thống tường bao vào phía trong, trả lại không gian cho di tích. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương đã huy động nhân lực vệ sinh bề mặt bia, đảm bảo sạch sẽ, trang nghiêm; tháo dỡ các công trình không liên quan, chặt, phát quang cây xanh, tổng dọn vệ sinh, trồng hoa, cây xanh xung quanh khu vực di tích, tạo không gian sạch sẽ, thoáng mát.

Ông Lê Mạnh Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Thọ Phú khẳng định: "Trong quá trình cải tạo, chúng tôi đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị của di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc. Sau khi hệ thống tường bao quanh khô ráo, xã sẽ cho trồng hoa, cây cảnh để làm đẹp cảnh quan, đồng thời tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa lịch sử của di tích để nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích".

Như phóng viên TTXVN đã đưa tin, sau nhiều năm lúng túng trong việc bảo tồn hai tấm bia đá cổ mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa gắn với nhân vật lịch sử Lê Thì Hải (1639 -1716), đầu tháng 4/2026, chính quyền địa phương đã triển khai các biện pháp tháo gỡ bất cập kéo dài để bảo tồn hai tấm bia cổ có niên đại trên 300 năm. Hai tấm bia đá gồm bia "Lê tướng công sự nghiệp huân danh", dựng năm 1716 (niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12), ca ngợi công đức và tài thao lược của danh tướng Lê Thì Hải và bia "Vạn thế phụng tự bi ký" (tức Bài ký ghi muôn đời phụng thờ) nằm trong khu vực khoanh vùng bảo vệ I của Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến (xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa). Di tích đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích quốc gia tại Quyết định số 2015-QĐ/BT ngày 16/12/1993.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng đã có văn bản chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã Thọ Phú cùng các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, xác định chính xác ranh giới, phạm vi khu vực bảo vệ di tích theo hồ sơ khoa học đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; từ đó đối chiếu với hiện trạng sử dụng đất, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ để xác định sự phù hợp, sai lệch (nếu có). Đồng thời, các đơn vị kiểm tra, đánh giá hiện trạng, mức độ xâm hại đối với các bia đá; xác định cụ thể hành vi vi phạm (nếu có) theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và quy định pháp luật có liên quan.

UBND xã Thọ Phú tổ chức kiểm tra, yêu cầu hộ gia đình liên quan chấm dứt ngay hành vi sử dụng hiện vật di tích không đúng quy định cũng như thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ nguyên trạng các bia đá, không để tiếp tục bị xâm hại; chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra vi phạm hoặc không kịp thời xử lý theo quy định.

Tại "Lý lịch di tích" do Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa lập tháng 6/1993 ghi rõ Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến được chia làm hai khu vực, gồm khu vực Từ - thờ Lê Thì Hiến và khu vực Từ Vũ - thờ Lê Thì Hải. Trong đó, khu vực Từ Vũ - thờ Lê Thì Hải có hai tấm bia đối diện nhau theo hướng Đông - Tây, cách nhau 45m. Hai tấm bia mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật chạm khắc đá thời Lê Trung Hưng.