Chất xám bản địa trong tư duy "Thời trang cho nội thất" của Gỗ Minh Long

Trong sáng tạo nội thất, xu hướng quốc tế mang đến những gợi mở về màu sắc, vật liệu và ngôn ngữ thẩm mỹ mới. Nhưng để tạo ra những thiết kế thực sự có bản sắc, việc cập nhật xu hướng thôi chưa đủ. Cần có sự quan sát đời sống, thấu hiểu văn hóa và cảm nhận về con người nơi vật liệu được sử dụng. 

Đây là hướng tiếp cận Gỗ Minh Long theo đuổi trong định hướng "Thời trang cho nội thất": lấy xu hướng làm nguồn tham chiếu, đồng thời xem chất xám, văn hóa và những trải nghiệm trong đời sống Việt Nam như một chất liệu sáng tạo.

Khi văn hóa trở thành chất liệu sáng tạo

Với Gỗ Minh Long, "Thời trang cho nội thất" không đơn thuần là làm mới diện mạo vật liệu theo những trào lưu đang thịnh hành. Đó là quá trình nghiên cứu để màu sắc, đường vân, kết cấu và chất cảm bề mặt có thể truyền tải những câu chuyện, cảm xúc và phong cách sống. Đó cũng là sự khác biệt của trào lưu và xu hướng cho đến phong cách. Nguồn cảm hứng cho các bộ sưu tập phát triển từ: chuyển động của thiết kế thế giới, đặc tính vật liệu, văn hóa bản địa, thói quen sinh hoạt và những điều gần gũi trong đời sống người Việt.

Điểm khác biệt nằm ở cách chuyển hóa nguồn cảm hứng. Chất xám bản địa không nhất thiết phải được thể hiện bằng việc đưa nguyên xi hoa văn cổ, họa tiết dân gian hay biểu tượng truyền thống lên bề mặt. Những hình thức ấy có thể tạo ra liên tưởng trực tiếp, nhưng bản sắc văn hóa còn nằm sâu hơn trong ký ức về một chất liệu, dấu vết thời gian, cảm giác khi chạm vào một bề mặt hay mối liên hệ giữa con người với môi trường sống. Nhiệm vụ của nghiên cứu và sáng tạo là nhận diện những giá trị ấy, chắt lọc tinh thần cốt lõi rồi diễn giải bằng ngôn ngữ vật liệu đương đại.

Cách tiếp cận này đòi hỏi năng lực nghiên cứu liên ngành: vừa hiểu công nghệ và đặc tính vật liệu, vừa có khả năng quan sát, cảm thụ văn hóa và nhận diện nhu cầu thẩm mỹ. Mỗi bộ sưu tập không chỉ là kết quả của việc tạo ra những mẫu bề mặt mới, mà còn là một cách kể chuyện bằng vật liệu.

Từ chất liệu quen thuộc đến cách biểu đạt mới

Chất xám, văn hoá bản địa là chất liệu cho những sáng tạo của Gỗ Minh Long. Có thể lấy ví dụ qua một số bộ sưu tập tiêu biểu. Ví dụ trong bộ sưu tập Son, Gỗ Minh Long ứng dụng công nghệ V Số và tìm về vẻ đẹp của hai loại gỗ quý: Hoàng Đàn và Cẩm Lai và màu son đậm chất Việt. Cảm hứng chuyển hóa thành lựa chọn vật liệu nội thất đương đại, giúp vẻ đẹp quen thuộc có thêm khả năng hiện diện trong những không gian sống mới. Hay với Kén, nguồn cảm hứng đến từ chất liệu dệt nổi tiếng thế giới đã đưa cảm giác mềm mại, ấm áp của vải vào vật liệu gỗ, tạo nên một ngôn ngữ thiết kế riêng. Bộ sưu tập Xà Cừ đưa ký ức đô thị qua những thiết kế vân vỏ độc đáo, giàu chất gợi; bộ sưu tập Đôi Mắt lại là một điển hình khác khi vân gỗ óc chó phương Tây được Gỗ Minh Long tinh chỉnh dáng vân và tông màu phù hợp với thị hiếu và văn hoá của người Việt.

Gần đây nhất Metallica – bộ sưu tập laminate kim loại thật vốn gắn với tính công nghiệp hiện đại, đã được Gỗ Minh Long đưa vào đó những dấu ấn đời sống văn hoá tinh tế. PGS.TS.KTS Vũ Hồng Cương, Phó Chủ tịch Hội Nội thất Việt Nam, Trưởng khoa Nội thất Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, nhận xét: "Ở bộ sưu tập Metallica, tôi vẫn nhận thấy những dấu ấn của truyền thống, của thời gian và sự hiện diện ẩn hiện của các chất liệu quen thuộc trong văn hóa Việt. Đó không phải là sự sao chép hay tái hiện nguyên bản, mà là sự chắt lọc và lưu giữ cái hồn của những chất liệu ấy trong một diện mạo mới."

Nhận định này cho thấy bản sắc có thể hiện diện ngay trong một vật liệu hiện đại như kim loại. Qua các bề mặt bóng gương, vân xước, sóng nước và trang trí, Metallica khai thác nhiều trạng thái biểu cảm khác nhau, trong đó những hiệu ứng gợi dấu vết thời gian và kỹ nghệ thủ công tạo nên liên tưởng vượt ra ngoài vẻ công nghiệp quen thuộc của kim loại.

Từ Son, Kén, Xà Cừ, Đôi Mắt,…đến Metallica, có thể thấy Gỗ Minh Long không tìm kiếm bản sắc bằng cách đóng khung thiết kế trong những hình thức truyền thống. Thương hiệu hướng đến việc quan sát đời sống, nhận diện những giá trị văn hóa và chuyển hóa chúng bằng nghiên cứu vật liệu, công nghệ và tư duy thẩm mỹ đương đại. Đó cũng là chiều sâu của "Thời trang cho nội thất": không chỉ đưa những xu hướng mới vào không gian sống, mà còn tạo ra những ngôn ngữ vật liệu có dấu ấn riêng, bắt nguồn từ sự am hiểu con người và văn hóa Việt Nam.