“Bùng nổ” thị trường xe máy điện

Giá xăng tăng cao cùng lộ trình hạn chế xe máy xăng tại Hà Nội từ giữa năm 2026 đang thúc đẩy thị trường xe điện hai bánh bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ, đưa xe máy điện từ xu hướng trở thành lựa chọn tất yếu.

Sự thoái trào của động cơ đốt trong

Thị trường xe máy Việt Nam, đặc biệt ở mảng xe máy điện đầu năm 2026 đã có những thay đổi lớn khi các "ông lớn" bắt đầu cạnh tranh trực diện, kéo theo sự dịch chuyển mạnh mẽ của hành vi tiêu dùng. Nhiều chính sách mới có hiệu lực khiến cuộc đua chiếm lĩnh thị phần càng thêm nóng bỏng.

Theo số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), năm 2025 ghi nhận sự chững lại rõ rệt của các "ông lớn" xe truyền thống khi doanh số toàn thị trường đạt 2,6 triệu xe, giảm 1,5% so với năm trước. Dù Honda vẫn chiếm lĩnh vị thế dẫn đầu (chiếm 86% thị phần) với gần 2,25 triệu xe, nhưng phần lớn là dư địa từ các dòng xe xăng hiện hữu, trong khi tỷ trọng xe điện của hãng vẫn ở mức khiêm tốn dù đã ra mắt các mẫu như ICON:e hay CUV e:. Sự sụt giảm này không đơn thuần là biến động thị trường, mà là hệ quả từ sự thay đổi hành vi tiêu dùng dưới áp lực chi phí nhiên liệu.

Và đến thời điểm gần cuối tháng 3/2026, khi xăng RON 95 vọt lên mức trên 30.000 đồng/lít, chi phí vận hành xe xăng đã trở thành một gánh nặng tài chính thường trực đối với đại đa số người lao động.

Đặc biệt, cú hích quyết định đến từ lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp (LEZ) của Thủ đô. Ngày 27/11/2025, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định thực hiện vùng phát thải thấp, áp dụng từ ngày 1/7/2026 đối với mô tô, xe máy chạy xăng sẽ bị cấm theo khung giờ trong Vành đai 1. Lộ trình này tiếp tục mở rộng ra Vành đai 2 vào năm 2028 và toàn bộ Vành đai 3 vào năm 2030. Áp lực này đã trực tiếp thay đổi nhận thức người dùng từ "muốn chuyển đổi" sang "buộc phải chuyển đổi" xe điện.

Anh Vũ Anh Phương (phường Hà Đông, Hà Nội), một người dùng xe xăng hơn 10 năm chia sẻ: "Trước đây tôi vẫn nghĩ xe máy điện chỉ phù hợp đi quãng ngắn, công suất yếu và thiếu tiện lợi. Nhưng hiện nay, với nhiều mẫu xe mới có thiết kế đẹp, tốc độ cao, chi phí sử dụng thấp hơn và đặc biệt là hệ thống sạc, đổi pin ngày càng thuận tiện, tôi thấy xe điện hoàn toàn có thể thay thế xe xăng trong sinh hoạt hằng ngày". Nhận thức này đang lan rộng khi người tiêu dùng nhận thấy lợi ích kép: vừa tuân thủ pháp luật, vừa tiết kiệm chi phí đổ xăng lại còn được hưởng lợi từ chương trình miễn phí sạc xe máy điện của ông lớn VinFast.

Trật tự mới từ hệ sinh thái toàn diện

Trong bối cảnh các hãng xe truyền thống còn đang loay hoay điều chỉnh chiến lược, VinFast đã tiên phong định vị thị trường. Năm 2025 đánh dấu thời gian khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới của xe máy điện. VinFast cho biết, năm 2025 thương hiệu này đạt doanh số 406.453 xe máy điện, tăng gần 500% so với năm trước. Kết quả này không chỉ phản ánh tốc độ tăng trưởng hiếm có của doanh nghiệp, mà còn cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ của người tiêu dùng Việt Nam từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện giao thông xanh.

Đáng chú ý, theo quy hoạch công bố ngày 30/1/2026, VinFast hoàn thiện ba dòng xe máy điện gồm phổ thông, cao cấp và thể thao. Dòng phổ thông tiếp tục giữ vai trò chủ lực, với hơn 10 mẫu xe đã và đang có mặt trên thị trường, phục vụ cả nhu cầu di chuyển cá nhân lẫn kinh doanh dịch vụ. Trong khi đó, việc ra mắt ba mẫu xe cao cấp cùng bốn mẫu xe thể thao đánh dấu bước mở rộng đáng kể của xe máy điện sang những phân khúc vốn do xe máy xăng thống lĩnh. Các mẫu xe mới được đầu tư mạnh về thiết kế, công suất và trải nghiệm vận hành, qua đó thu hẹp nhanh khoảng cách giữa xe điện và xe xăng truyền thống. Với danh mục sản phẩm trải rộng từ phổ thông đến cao cấp, VinFast gần như bao phủ toàn bộ nhu cầu của người dùng, khiến "không gian" cạnh tranh dành cho các hãng xe máy khác ngày càng bị thu hẹp.

Sự bùng nổ của VinFast không chỉ nằm ở số lượng mẫu xe mà còn ở hạ tầng. Chiến lược phát triển trạm sạc và trạm đổi pin linh hoạt đã giải quyết bài toán khó nhất cho người dân ở các chung cư đô thị. Chuyên gia ô tô - xe máy Mạnh Thắng (Whatcar) nhận định, việc kết hợp giữa "Pin cố định" và "Pin thuê linh hoạt" là lời giải hoàn hảo cho người dân sống tại các chung cư đô thị. Khi xe máy điện ngày càng đáp ứng tốt cả về công năng lẫn trải nghiệm, các hãng xe truyền thống sẽ buộc phải bước vào cuộc đua "điện hóa" thần tốc hoặc chấp nhận bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên giao thông xanh đang hình thành rõ nét tại Việt Nam.

Đánh giá về thị trường xe hai bánh điện Việt Nam, ông Liu Jia - Tổng Giám đốc hãng xe máy điện YADEA Việt Nam nhận định: "Việt Nam là một trong những thị trường xe hai bánh tiềm năng nhất thế giới. Với lộ trình hạn chế xe máy xăng, phân khúc xe điện có thể tăng trưởng gấp đôi mỗi năm trong 3-5 năm tới. YADEA đã đặt mục tiêu chiếm 20% thị phần bằng cách tự chủ hoàn toàn ba hệ thống cốt lõi: động cơ, pin và bộ điều khiển. Chiến lược của hãng vào năm 2026 là phủ sóng toàn bộ cấp huyện trên toàn quốc và tích hợp cứu hộ trực tuyến qua nền tảng Zalo dựa trên định vị GPS.

Sự cạnh tranh này trực tiếp mang lại lợi ích cho người dùng khi các hãng liên tục đa dạng hóa sản phẩm. Xe điện hiện nay không còn chỉ dành cho học sinh, sinh viên. Phân khúc cao cấp thay thế cho các dòng xe ga hạng sang như SH hay Vespa đang dần lộ diện, hướng đến đối tượng khách hàng thực dụng - những người quan tâm sát sao đến chi phí vận hành hơn là sự phô trương.

Theo các chuyên gia xe máy, sự cạnh tranh gay gắt này đang đẩy nhanh quá trình "thanh lọc" thị trường, nơi các phương tiện giao thông xanh, tích hợp công nghệ và tối ưu chi phí sẽ trở thành tâm điểm cạnh tranh mới. Năm 2026 chính thức trở thành năm bản lề, mở đường cho một kỷ nguyên mà xe máy điện sẽ trở thành "xương sống" của giao thông đô thị Việt Nam.