Chặng về đích của FIFA ASEAN Cup 2026 với trận tranh hạng Ba và chung kết chứng kiến sự tụ họp đầy đủ của 4 cái tên quen thuộc: Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia. Loanh quanh một hồi, cái kết của giải đấu một lần nữa gọi tên "Big Four" đích thực của bóng đá Đông Nam Á.
1. Trận chung kết giữa Thái Lan và Indonesia là cuộc đụng độ giữa bản lĩnh nhà cựu vô địch với sức trẻ thăng hoa. Indonesia với ưu thế sân nhà và hàng công bùng nổ đang mơ về một cuộc lật đổ. Nhờ sự tỏa sáng rực rỡ của tiền đạo Mitchell Baker cùng dàn cầu thủ nhập tịch chất lượng, Indonesia đang đạt trạng thái hưng phấn cực độ sau màn "lội ngược dòng" ở vòng bảng.
Với Thái Lan, đẳng cấp và thói quen kiểm soát trận đấu vẫn định hình ở đội bóng hàng đầu của khu vực. Bằng phong cách điềm tĩnh, tổ chức chặt chẽ và dàn cựu binh giàu kinh nghiệm, Thái Lan đủ sức hóa giải sự hưng phấn của Indonesia nhờ lối đá kiểm soát nhịp độ. Nếu Thái Lan đứng vững trong 20 phút đầu trận chung kết, đẳng cấp cựu vương sẽ giúp họ chiếm ưu thế lớn để giơ cao Cúp vô địch.
Đội tuyển Việt Nam và đội tuyển Malaysia gặp nhau ở trận tranh hạng Ba với những duyên nợ chất chồng trong quá khứ không xa. Đến FIFA ASEAN Cup 2026 với dày đặc những cái tên nhập tịch từ Âu- Mỹ, đội tuyển Malaysia mong muốn đòi lại những "món nợ" từ bóng đá Việt Nam nhiều năm qua.
Trong khi đó, dù không có đội hình mạnh nhất, nhưng đội tuyển Việt Nam giữ được bản lĩnh và khả năng tổ chức đội hình linh hoạt. Điểm tựa hàng thủ chắc chắn cùng khả năng chuyển trạng thái nhanh sẽ là thứ vũ khí sắc bén trước một Malaysia thường ham dâng cao để thầy trò HLV Kim Sang Sik chia tay giải đấu bằng danh hiệu hạng Ba.
Bóng đá Đông Nam Á cần một hướng đi mới để có thêm nhiều cặp đấu như Việt Nam-Thái Lan. Ảnh: Tuấn Phạm
2. Dù cấu trúc hay tên gọi giải đấu có thay đổi, FIFA ASEAN Cup 2026 vẫn chứng minh một thực tế không đổi: nhóm "Big Four" vẫn là những đội bóng mạnh nhất khu vực. Cũng từ giải đấu này, chúng ta có thể phác hoạ về bức tranh toàn cảnh của các nền bóng đá Đông Nam Á. Nếu không có hướng đi mới thì chúng ta khó có thể hòa nhập với các khu vực bóng đá đỉnh cao.
Nhìn nhận thực tế, khoảng cách chênh lệch lớn giữa các ĐTQG khu vực Đông Nam Á phụ thuộc vào quá trình phát triển bóng đá của từng quốc gia. Hệ thống các giải đấu chuyên nghiệp của Đông Nam Á nếu xem xét khách quan thì chỉ có Thai League là đang ở tầm cao hơn với sự chuyên nghiệp và bài bản.
Còn lại, những giải đấu khác dù thuộc các nền bóng đá có tiếng tăm trong khu vực như Việt Nam, Malaysia, Indonesia vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế. Những nền bóng đá kém phát triển hơn như Lào, Myanmar, Campuchia thì sẽ còn rất lâu nữa mới bắt kịp trình độ với các nước láng giềng.
Nếu chỉ trong khu vực vẫn chưa thể tạo nên những sự bứt phá thì làm sao có thể nâng cao trình độ để cạnh tranh ở cấp độ châu lục. Không nhiều đội tuyển thuộc Đông Nam Á có thể làm nên chuyện tại các giải đấu châu Á, thậm chí các CLB thuộc hệ thống các giải đấu lớn nơi đây cũng tỏ ra "lép vế" tại AFC Champions League, dù có thể CLB đó đang "làm mưa làm gió" ở các giải đấu trong nước.
Hệ thống đào tạo trẻ và xuất khẩu cầu thủ bản địa sang nước ngoài thi đấu cũng không phải là điểm mạnh của bóng đá Đông Nam Á. Sẽ cần thêm rất nhiều phương hướng dựa trên sự chung tay của các LĐBĐ trong khu vực, vừa để nâng tầm các giải VĐQG vừa tăng cường công tác đào tạo, cọ xát với các nền bóng đá tiên tiến hơn, đồng thời đẩy lùi những tiêu cực và hạn chế vẫn còn đang hiện hữu.
Thời gian, tiền bạc, công sức, tất cả sẽ chỉ có ý nghĩa khi được đặt vào đúng mục đích và giá trị chứ không hẳn chỉ là tổ chức một giải đấu rồi gắn thêm cái "nhãn" FIFA.
Bóng đá Đông Nam Á muốn thoát khỏi "vùng trũng" của thế giới sẽ còn rất nhiều điều cần làm. Mô hình từ những nền bóng đá như Nhật Bản, Hàn Quốc rất đáng để học hỏi từ hệ thống các giải VĐQG cho đến phương hướng phát triển ĐTQG. Chỉ là, để đi từ lý thuyết đến thực tiễn là cả một quá trình dài đòi hỏi nhiều yếu tố khác nhau.
