Bóng chuyền Việt Nam: Những dấu hỏi… nặng lòng

Vòng 2 của nội dung nữ, giải bóng chuyền VĐQG 2026 đang diễn ra tại… Vĩnh Long, nơi không có đội bóng đỉnh cao nào, cả nam lẫn nữ, ở thời điểm hiện tại dù trước kia, đây là trung tâm của bóng chuyền miền Tây.

Cách Vĩnh Long không xa, CLB nữ TP.HCM vừa vô địch quốc gia lần thứ 8 liên tiếp và là lần thứ 15 trong lịch sử, dù đây là mùa giải mà đội đang trẻ hóa lực lượng, số tuyển thủ quốc gia không nhiều so với các đội bóng của Hà Nội.

Ngày 20/10 thì đã qua, nhưng câu chuyện về thể thao nữ, về cuộc hành trình đầy khó khăn để thay đổi đời sống VĐV nữ, có lẽ vẫn sẽ và nên tiếp tục được nhắc đến nhiều hơn. Trong đó, những lát cắt từ bóng chuyền và bóng đá cần được những nhà quản lý thể thao Việt Nam tập trung tìm giải pháp, bởi đó là những bài toán cần ngay lời giải trước khi nói đến chuyện đầu tư trọng điểm hay vươn tầm đẳng cấp.

Câu chuyện về bóng chuyền và bóng đá nữ, luôn có thể được xem là một ví dụ tiêu biểu của cái gọi là niềm cảm hứng cũng như điểm nghẽn của thể thao chuyên nghiệp Việt Nam. Họ đều đi từ Zero (0) đến Hero (người hùng), nhưng kể cả khi có được những điều tuyệt vời, thực trạng phát triển vẫn không cho thấy tương lai bền vững.

Hãy bắt đầu từ bóng chuyền nữ, vốn có điểm xuất phát không bằng bóng chuyền nam, nhưng lại đi xa hơn, có tiềm năng để đi được xa hơn nữa sau khi các cô gái của chúng ta đã từng chạm đến những cột mốc châu lục. Bầu không khí bóng chuyền có sôi động như hiện nay, được truyền thông quan tâm như bây giờ, chủ yếu đến từ nội dung nữ.

Nhưng trên thực tế, hiện chỉ có 8 CLB nữ ở giải cao nhất. Mô hình thi đấu không khác gì mấy chục năm về trước. Ví dụ như giải VĐQG cũng chỉ chia 2 vòng, mỗi vòng thi đấu khoảng 10 ngày, tức là cả năm chỉ chơi bóng đỉnh cao không quá 1 tháng. Không tính các tuyển thủ quốc gia, thì với mật độ thi đấu như vậy, khó mà có thu nhập cao cho các VĐV.

Ở Thái Lan, bóng chuyền nữ nội địa cũng chỉ có chừng đó CLB, cũng là thi đấu tập trung nhưng họ tạo ra thể thức thi đấu có thể giúp giải VĐQG kéo dài khoảng 12 tuần với các trận đấu được diễn ra vào thời điểm cuối tuần. Điểm đặc biệt ở chỗ, các trận đấu bóng chuyền sẽ tổ chức trong các trung tâm thương mại lớn (Mall) để thu hút người xem. Có một thống kê, 9/10 sự kiện thể thao được xem nhiều nhất trên truyền hình miễn phí của Thái Lan là bóng chuyền.

Hãy trở lại và đặt câu hỏi: Tại sao vòng 2 của bóng chuyền nữ lại diễn ra tại Vĩnh Long? Vì đó là đơn vị "chịu" đứng ra đăng cai hay vì nhu cầu của người hâm mộ Vĩnh Long? Hay vì thuận lợi cho việc phát sóng trực tiếp?

Câu hỏi kế tiếp: Nếu việc chọn Vĩnh Long làm nơi đăng cai nhờ các điều kiện thuận lợi như vậy, tại sao không thể kéo dài thời gian thi đấu hơn thay vì chưa đến 2 tuần (từ 14 đến 25/10).

Với bóng đá nữ, một vài chi tiết có thể khác nhưng về bản chất thì giống bóng chuyền. Số lượng CLB chuyên nghiệp chỉ từ 6-8, không có giải cấp thấp để lên - xuống hạng. Công bằng mà nói, để giữ được không khí bóng đá nữ như hiện nay, có công rất lớn từ việc tài trợ đến từ Công ty của ông Trần Anh Tú, Phó Chủ tịch VFF hiện nay. Tuy nhiên, không ai biết nếu "bầu" Tú không làm nữa thì bóng đá nữ sẽ đi về đâu?

Đành rằng việc đầu tư cho thể thao nữ thường khó gấp nhiều lần nếu so với nam, nhưng lợi thế thì cũng có, đó là khả năng phát triển thành tích của thể thao nữ lại tốt hơn. Chính vì thế, cách làm cần có sự khác biệt chứ không thể dùng chung một thể thức, một cách vận hành trong việc tổ chức thi đấu hay vận động tài trợ.

Cách đây cũng khá lâu, bóng bàn TP.HCM đã từng thử nghiệm mô hình tổ chức giải vô địch thành phố tại một siêu thị. Giải chỉ diễn ra đúng 1 lần dù khán giả rất đông. Lý do là vì đặc thù của bóng bàn, phải giữ im lặng trong quá trình thi đấu, không phù hợp với sự đông đúc. Tuy nhiên, đó là một thử nghiệm thành công, tiếc là cách nghĩ khác biệt đó lại không được lặp lại lần nào nữa.