“Cỗ máy” đó có tên là Steven Spielberg - người được mệnh danh là “Cậu bé vàng” (Golden Boy) của Hollywood, khi chỉ riêng những bộ phim do ông đạo diễn đã mang lại doanh thu 8,5 tỷ USD. Nhưng ít ai biết hơn 40 năm trước đây, Steven Spielberg đã khởi đầu sự nghiệp điện ảnh vĩ đại của mình bằng một bộ phim vô cùng bé nhỏ, Duel (Đọ sức).
Khởi đầu từ… Playboy
Kịch bản Duel được Richard Matheson chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của chính ông, được đăng lần đầu tiên trên tạp chí Playboy. Nó được lấy cảm hứng từ một trải nghiệm có thật ngoài đời, trong đó Matheson bị một tài xế xe tải bám theo đuôi khi ông đang trên đường về nhà ngày 22/11/1963 - cùng ngày Tổng thống Mỹ John.F.Kennedy bị ám sát.
Năm 1971, người thư ký chuyên phụ trách tìm kiếm các câu chuyện đã tình cờ đọc truyện ngắn ấy trên tạp chí… Playboy, và giới thiệu với Steven Spielberg. Lúc đó, Spielberg mới 25 tuổi và vừa đạo diễn khá thành công một tập trong loạt phim truyền hình Night Gallery. Nhận thấy tiềm năng của chàng trai trẻ, bộ phận phim truyện truyền hình của Hãng Universal (Universal TV) đã đồng ý đầu tư 450.000 USD - một con số khá lớn của phim truyện truyền hình thời ấy - để sản xuất Duel.
Toàn bộ chuyện phim của Duel kể về tâm trạng hoảng sợ cùng cực của một tài xế ô tô trên con đường xa lộ vắng vẻ. Anh bỗng trở thành nạn nhân bất đắc dĩ của trò chơi “mèo vờn chuột”, khi bị một gã tài xế vô hình trên chiếc xe bồn khổng lồ rượt đuổi đến tận cùng…
Câu chuyện đơn giản chỉ có vậy với 1 diễn viên duy nhất và 2 chiếc xe chạy trên xa lộ, nhưng phim lại cực kỳ gay cấn và hồi hộp. Spielberg nói rằng khía cạnh khủng khiếp nhất của câu chuyện, là việc người xem từ đầu đến cuối không được nhìn thấy gã tài xế của chiếc xe tải điên.
Spielberg hâm mộ diễn xuất của Dennis Weaver trong Touch Of Evil của Orson Welles, nên anh cố gắng vận động hành lang với Hãng Universal để Weaver đóng vai chính David Mann - vai diễn duy nhất của phim. Nhưng chính Weaver lại chần chừ không ký hợp đồng do e ngại đạo diễn chưa có tên tuổi. Mãi tới buổi tối trước ngày quay đầu tiên, Weaver mới đồng ý tham gia.
“Hàm cá mập” trên cạn
Ngoài Dennis Weaver, hai chiếc xe mới là “diễn viên” quan trọng của phim, và được Spielberg chọn lựa rất cẩn thận. Xe của nhân vật David Mann là một chiếc Plymouth Valiant kiểu 1970, có gắn một động cơ 318 V-8. Có 3 chiếc xe được sử dụng trong quá trình bấm máy, và đều được gắn các nắp chụp bánh xe chỉ có ở những kiểu xe Valiant, đời 1971. Màu đỏ của chiếc Valiant cũng được sử dụng một cách cố ý. Spielberg không quan tâm loại xe hơi nào được sử dụng trong bộ phim, nhưng muốn chiếc xe của nhân vật chính phải là màu đỏ để nó nổi bật trong những cảnh rộng của con đường cao tốc hoang vắng.
Chiếc xe bồn khổng lồ là “nhân vật” phản diện đáng sợ của bộ phim, nên Spielberg đã phải… “thử vai” cho chiếc xe tải. Ông xem xét 7 loại xe tải khổng lồ khác nhau để chọn một chiếc cho bộ phim. Cuối cùng ông chọn chiếc Peterbilt 281 đời 1955, cũ hơn so với kiểu xe tải “có phần khoang xe nhô về phía trước”, mũi phẳng phổ biến khi ấy. Điều quan trọng nhất là cái mui dài của chiếc Peterbilt, được nối với kính chắn gió phân đôi và những bóng đèn pha tròn, tạo cho nó như có “khuôn mặt người”, làm tăng thêm tính cách đe dọa của chiếc xe tải.
Ngoài ra, Spielberg cho lắp thêm nhiều biển số xe trên bộ phận cản trước của chiếc Peterbilt như một gợi ý tinh tế rằng, gã tài xế xe tải là một tên giết người hàng loạt, đã “chạy tông vào những tài xế ở các bang khác”, và hắn ta treo đủ loại biển số xe ấy như là chiến lợi phẩm… Sau mỗi cảnh quay, tổ thiết kế có nhiệm vụ làm cho nó xấu xí hơn, “hóa trang thêm cho xe tải”. Những cảnh chiếc xe tải khổng lồ được Spielberg làm cho nó có vẻ là “một con người” khi tấn công David Mann.
Do kinh phí thấp nên đoàn phim chỉ có đúng một chiếc xe tải, vì thế cảnh cuối khi chiếc xe tải lao ra khỏi vách đá rớt xuống vực, bắt buộc phải hoàn tất trong một lượt quay. Tuy nhiên đối với bản chiếu rạp của bộ phim, những chiếc xe tải đã được mua thêm để bấm máy những cảnh bổ sung, vốn không có trong phiên bản nguyên gốc truyền hình, ví dụ cảnh xe buýt đưa rước học sinh và cảnh băng qua đường ray xe lửa. Hiện chỉ một trong những chiếc xe tải đó là còn tồn tại.Sau này (năm 1975), khi nổi tiếng toàn cầu với Jaws (Hàm cá mập) - “Quả bom tấn” đầu tiên trong lịch sử điện ảnh - Spielberg nói rằng, ông cảm thấy có một “mối quan hệ ruột thịt” giữa Duel và Jaws, vì cả hai đều “nói về các quái vật khổng lồ nhắm vào con người”. Nếu Jaws là Hàm cá mập dưới nước, thì Duel là một loại Hàm cá mập trên cạn!
Phim truyền hình trở thành phim chiếu rạp
Phiên bản nguyên gốc được thực hiện cho truyền hình dài 74 phút và được quay hoàn tất trong 13 ngày (trong khi lịch trình chính thức là 10 ngày) và hoàn toàn quay tại các địa điểm thật ở California chứ không sử dụng phim trường. Sau đó được cắt dựng hậu kỳ trong 10 ngày trước khi phát sóng trên chương trình Movie Of The Week của đài ABC. Sau tiếng vang của buổi phát sóng Duel thành công trên truyền hình, Hãng Universal quyết định phát hành Duel ở ngoài rạp vào năm 1972, đặc biệt là ở châu Âu, rồi sau đó là Úc và chiếu hạn chế tại một số địa điểm ở Mỹ.
Vì thời lượng 74 phút của bộ phim truyền hình không đủ dài để chiếu rạp, nên Universal yêu cầu Spielberg bỏ ra 2 ngày bấm máy thêm vài cảnh mới, biến Duel thành bộ phim truyện dài 90 phút. Những cảnh này chỉ có nhiệm vụ… “câu giờ”, không làm ảnh hưởng đến nội dung phim - nếu không muốn nói nó còn làm cho bộ phim mất đi giá trị ban đầu. Các từ chêm được thêm vào để cho bộ phim truyền hình này có vẻ gần với điện ảnh hơn.
Duel ban đầu là phim truyền hình, nhưng sau này đã được xem là bộ phim điện ảnh đầu tay của đạo diễn Steven Spielberg. Thành công nhỏ nhoi của bộ phim đã mở đầu cho một sự nghiệp vĩ đại, giúp Spielberg thiết lập được vị thế đạo diễn điện ảnh hàng đầu thế giới của mình cho đến hôm nay.
Trong một cuộc phỏng vấn của trang web truyền hình Mỹ do chính Dennis Weaver thực hiện, Spielberg đã nói một cách tự hào rằng: “Tôi xem Duel ít nhất 2 lần một năm để nhớ đến bộ phim khởi nghiệp của mình".
- Hiệu ứng như tiếng gầm khủng long được nghe thấy khi chiếc xe tải đáng sợ lao ra khỏi vách đá, đã được Spielberg sử dụng lại trong Jaws, khi xác con cá mập chìm xuống đại dương. Spielberg nói rằng việc chèn hiệu ứng âm thanh của Duel vào Jaws là “cách tôi cám ơn Duel vì nó đã cho tôi một sự nghiệp”. - Năm 2009, bậc thầy truyện kinh dị Stephen King và con trai ông là Joseph Hillstrom đã viết truyện ngắn Throttle để tỏ lòng tôn kính tới truyện ngắn Duel của Richard Matheson. - Một vài bộ phim, như Maximum Overdrive và Fire Down Below sau này, đều có những cảnh rượt đuổi được thực hiện tương tự như Duel để nhắc nhớ đến bộ phim. - Chiếc xe tải đáng sợ trong phim đã được mua đi bán vài lần. Hiện nó được một người chuyên sưu tầm xe tải sở hữu và được trưng bày tại Brad’s Trucks ở North Carolina. |
BÁ VŨ
Thể thao & Văn hóa Cuối tuần
