Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Quyết định về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông, nhằm hình thành và phát triển năng lực AI cho học sinh, từng bước chuẩn bị nguồn nhân lực thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Khung nội dung được xây dựng trong bối cảnh AI ngày càng trở thành lĩnh vực khoa học và công nghệ cốt lõi, có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế, xã hội, cách con người sống, làm việc, học tập và tư duy. Giáo dục AI được xác định có vai trò giúp học sinh thích ứng với xã hội hiện đại, hình thành năng lực ứng dụng AI trong học tập và công việc, đồng thời phát huy khả năng sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Nội dung giáo dục AI được phát triển trên bốn mạch kiến thức chính, tương ứng với bốn thành phần năng lực gồm: tư duy lấy con người làm trung tâm; đạo đức AI; các kỹ thuật và ứng dụng AI; thiết kế hệ thống AI. Trong đó, tư duy lấy con người làm trung tâm và đạo đức AI được xác định là những nội dung định hướng, bảo đảm công nghệ phục vụ con người, được sử dụng an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với các yêu cầu về đạo đức, pháp luật.
Giáo dục AI không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để học sinh thích nghi và phát triển trong kỷ nguyên số. Nhà trường xác định giáo dục AI không nhằm đào tạo học sinh trở thành chuyên gia AI mà hướng tới phát triển năng lực cho các em trở thành người đồng sáng tạo AI có trách nhiệm. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN
Khung nội dung được thiết kế phù hợp với hai giai đoạn giáo dục: Giai đoạn giáo dục cơ bản (bao gồm cấp Tiểu học và cấp Trung học cơ sở); giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp Trung học phổ thông).
Cụ thể, ở cấp Tiểu học, học sinh chủ yếu trải nghiệm các ứng dụng AI đơn giản, trực quan, bước đầu nhận biết vai trò của AI trong cuộc sống, đồng thời được giáo dục về bảo vệ dữ liệu cá nhân và tôn trọng bản quyền.
Ở cấp Trung học cơ sở, học sinh được học cách sử dụng công cụ AI để tạo sản phẩm số, giải quyết các vấn đề trong học tập, tìm hiểu những kiến thức nền tảng về nguyên lý hoạt động của AI và trách nhiệm của công dân trong xã hội số. Đến cấp Trung học phổ thông, học sinh được khuyến khích khám phá, thiết kế và cải tiến các công cụ AI đơn giản thông qua dự án, qua đó phát triển tư duy giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và định hướng nghề nghiệp.
Mục tiêu chung là hình thành và phát triển năng lực AI trên cơ sở kế thừa năng lực tin học và nền tảng khoa học máy tính trong Chương trình môn Tin học hiện hành; góp phần phát triển phẩm chất chủ yếu, năng lực chung theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đồng thời bồi dưỡng để học sinh trở thành công dân số chủ động, có khả năng tương tác, ứng dụng và tham gia kiến tạo các sản phẩm, giải pháp ứng dụng AI một cách hiệu quả, sáng tạo, có trách nhiệm.
Theo kế hoạch, các trường sẽ triển khai chuyên đề học tập, câu lạc bộ AI, cuộc thi sáng tạo để lan tỏa kiến thức. Tại Hà Nội, mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 50% trường phổ thông ứng dụng AI trong quản trị và giảng dạy, đến năm 2035 đạt 100%. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN
Về tổ chức thực hiện, nội dung giáo dục AI gồm nội dung cốt lõi và nội dung mở rộng. Nội dung cốt lõi bảo đảm các yêu cầu cần đạt thiết yếu đối với mọi học sinh, được tổ chức thành các chuyên đề giáo dục AI với thời lượng 12 tiết/lớp/năm học. Các chuyên đề được bố trí phù hợp trong kế hoạch giáo dục của nhà trường và kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, bảo đảm phù hợp với đặc điểm học sinh, điều kiện thực tế, không gây áp lực, quá tải.
Bên cạnh đó, nội dung AI có thể được lồng ghép trong các môn học và hoạt động giáo dục để củng cố, vận dụng và phát triển kiến thức, kỹ năng đã được trang bị. Việc lồng ghép không làm thay đổi hoặc gia tăng yêu cầu cần đạt của các môn học. Nội dung mở rộng được tổ chức ngoài thời lượng 12 tiết, tùy theo nhu cầu, năng lực của học sinh và điều kiện của cơ sở giáo dục, có thể thực hiện thông qua câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa hoặc nghiên cứu.
Việc dạy học AI cần được tổ chức theo hướng trải nghiệm, thực hành, giải quyết vấn đề và thực hiện dự án phù hợp với từng lứa tuổi. Những nội dung về đạo đức, nhận diện rủi ro, trách nhiệm khi sử dụng AI có thể được tổ chức thông qua thảo luận, tranh biện, đóng vai và nghiên cứu tình huống. Tiến trình giáo dục được phát triển từ quan sát, trải nghiệm ở Tiểu học; tìm hiểu, giải thích và kiểm chứng ở Trung học Cơ sở; đến phân tích, phản biện, đánh giá và đề xuất giải pháp ở Trung học phổ thông.
