Dương Lệ Bình – người được mệnh danh là "Nữ hoàng múa Khổng tước" – đã dành cả cuộc đời để theo đuổi hình tượng này. Bà không đơn thuần biểu diễn động tác của chim công, mà dường như hóa thân thành chính sinh linh ấy. Từ ánh mắt, nhịp thở cho đến từng đầu ngón tay, tất cả đều gợi lên một sinh thể sống động giữa sân khấu. Nhưng đằng sau vẻ đẹp ấy là điều sâu sắc hơn: đó là tinh khí thần của nghệ thuật múa.
Trong nghệ thuật phương Đông, "tinh – khí – thần" không chỉ là khái niệm triết học, mà còn là cốt lõi của biểu đạt nghệ thuật. "Tinh" là sự tinh luyện của kỹ thuật, là những năm tháng khổ luyện để từng động tác đạt đến độ chuẩn xác và thanh khiết. "Khí" là dòng năng lượng chảy trong cơ thể người nghệ sĩ – thứ giúp động tác không chỉ đúng mà còn có sức sống. Và "Thần" chính là linh hồn của tác phẩm – thứ khiến khán giả rung động, dù đôi khi không thể gọi tên. Ở "Khổng tước", ba yếu tố ấy hòa quyện một cách trọn vẹn.
Vở diễn"Khổng Tước" được chia thành 4 chương: Xuân, Hạ, Thu, Đông, kể câu chuyện về hành trình trưởng thành của con người, sự sống và tình yêu, đồng thời thể hiện sự hòa hợp giữa sinh mệnh và thiên nhiên.
Từ câu chuyện của "Khổng tước", có thể thấy rằng giá trị lớn nhất của nghệ thuật múa không nằm ở kỹ thuật khó hay động tác đẹp, mà nằm ở khả năng truyền tải tinh thần. Khi "tinh" đã đủ, "khí" đã đầy, thì "thần" tự khắc sẽ hiện ra. Đó cũng chính là lúc sân khấu không còn là sân khấu. Người nghệ sĩ không còn là người biểu diễn. Và khán giả không chỉ là người xem. Tất cả cùng bước vào một không gian nghệ thuật nơi vẻ đẹp của chuyển động chạm đến chiều sâu của tâm hồn.
Bà Trần Ly Ly - Chủ tịch Hội đồng Học viện Múa Việt Nam cho biết: "Các vũ kịch thường có cách kể chuyện riêng, có thể theo tuyến tính hoặc theo dòng thời gian với sự phát triển tuần tự. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là triết lý ẩn chứa trong mỗi tác phẩm để mang đến cho khán giả một suy ngẫm, một quan điểm nào đó về cuộc sống. Đó cũng chính là đỉnh cao mà mọi loại hình nghệ thuật hướng tới, và đặc biệt là của vũ kịch."
Bà Trần Ly Ly cho biết thêm: ""Tinh – khí – thần là cốt lõi rất quan trọng trong nghệ thuật. Người nghệ sĩ không chỉ 'làm' nghệ thuật mà còn phải 'biểu diễn', tức tạo nên một trạng thái vượt lên trên đời sống thường nhật. Khi đạt tới điều đó, nghệ thuật mới chạm tới những giá trị sâu sắc.
Ở vở múa Khổng tước, đặc biệt qua cách thể hiện của Dương Lệ Bình, khán giả có thể cảm nhận rõ sự 'thoát' và 'tĩnh'. Tác phẩm mở ra một không gian nghệ thuật khác biệt, nơi con người tạm rời nhịp sống thường ngày để bước vào một tầng cảm nhận bay bổng, tinh khiết và giàu tính nhân văn hơn."
Qua ngôn ngữ sân khấu, vở diễn "Khổng Tước" dẫn dắt khán giả khám phá thế giới với tinh thần nhân văn, đồng thời gợi mở những suy ngẫm về sự sống và con người.
Nhìn từ "Khổng tước", chúng ta cũng có thể suy ngẫm về nghệ thuật múa của Việt Nam. Là đất nước giàu truyền thống múa dân gian, từ múa nón dịu dàng của miền Bắc, múa quạt duyên dáng, đến những điệu múa cồng chiêng mạnh mẽ của Tây Nguyên hay múa Chăm uyển chuyển của miền Trung. Mỗi điệu múa đều mang trong mình một câu chuyện văn hoá, một tâm hồn dân tộc Việt.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, nghệ thuật múa Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức. Làm thế nào để vừa giữ được bản sắc truyền thống, vừa sáng tạo những tác phẩm mới có sức lan tỏa mạnh mẽ với công chúng? Làm thế nào để mỗi vũ công không chỉ biểu diễn động tác, mà còn truyền tải được "tinh – khí – thần" của văn hoá Việt?
Những tác phẩm như "Khổng tước" cho thấy rằng, khi nghệ sĩ thực sự thấu hiểu nguồn cội văn hoá và dốc trọn tâm huyết cho nghệ thuật, múa có thể vượt qua ranh giới của ngôn ngữ và quốc gia. Một vở múa có thể trở thành biểu tượng văn hoá, có thể khiến khán giả khắp nơi trên thế giới rung động.
