Tối 29/12 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (Hà Nội), GS-TS Nguyễn Xuân Thắng (Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương) dự Lễ trao Tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản năm 2024.
Lễ trao Tặng thưởng đã vinh danh 23 tác phẩm, gồm 14 công trình (sách) và 9 bài viết/ cụm bài viết, với 2 mức A, 4 mức B, 8 mức C và 9 mức Khuyến khích. 2 công trình mức A được trao cho các công trình: Ả đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật của Bùi Trọng Hiền và Văn học như một diễn ngôn (Lí thuyết diễn ngôn của M.Foucault và văn học sử Việt Nam) của Trần Văn Toàn.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng trao mức A cho 2 tác giả đoạt giải. Ảnh: Văn Điệp – TTXVN
Tại lễ trao Tặng thưởng, Hội đồng Lý luận Trung ương cũng đã trao quyết định khen tặng 16 tập thể là các cơ quan báo chí, tạp chí và nhà xuất bản có nhiều đóng góp tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến và nâng cao chất lượng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong năm 2024. Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) là 1 trong 16 tập thể được vinh danh dịp này.

Phó Tổng biên tập báo Thể thao và Văn hóa Trần Đăng Sơn nhận khen tặng của Hội đồng Lý luận Trung ương

Phát biểu tổng kết tại lễ trao Tặng thưởng, PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ (Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương kiêm Trưởng ban Lý luận phê bình văn học nghệ thuật) cho biết, đợt xét Tặng thưởng lần thứ 11 năm 2025 (dành cho các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản và công bố năm 2024), Hội đồng Lý luận Trung ương nhận được 76 tác phẩm gửi về tham dự, trong đó có 45 cuốn sách và 31 bài viết, cụm bài viết.
Qua các bước sơ khảo và chung khảo, các chuyên gia của Hội đồng lý Trung ương đã bỏ phiếu kín và thống nhất đề nghị Thường trực Hội đồng và Ban Chỉ đạo xét Tặng thưởng của Hội đồng chọn ra 23 tác phẩm, công trình có chất lượng nổi trội để vinh danh. Trong đó, có 2 cuốn sách chuyên khảo đạt mức A; 4 cuốn sách chuyên khảo đạt mức B; có 5 cuốn sách và 3 bài viết, cụm bài viết đạt mức C; có 3 cuốn sách và 6 bài viết, cụm bài viết đạt mức Khuyến khích.

Ban Tổ chức trao mức B cho các tác giả và nhóm tác giả đoạt giải. Ảnh: Văn Điệp – TTXVN
Về cơ cấu và chất lượng các tác phẩm tham dự Tặng thưởng năm nay, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Thế Kỷ nhấn mạnh, mảng nghệ thuật đã có sự chuyển biến tích cực về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Đó là các công trình, bài viết về âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, nhiếp ảnh, múa; vai trò và sự tham gia của văn học, nghệ thuật trong các ngành công nghiệp văn hóa…

Ban Tổ chức trao mức C cho các tác giả và nhóm tác giả đoạt giải. Ảnh: Văn Điệp – TTXVN
Ông Kỷ cũng cho rằng, để có được những kết quả đáng mừng này, điều cần có trước hết là tâm huyết, trách nhiệm, tài năng và sự lao động sáng tạo không ngừng nghỉ của đội ngũ các nhà lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật.
"Họ là một lực lượng không nhiều, ở những chuyên ngành khó, nhiều phức tạp và nhạy cảm, đòi hỏi phải có vốn sống phong phú, dày dặn; có tư duy, phương pháp, lý thuyết vững vàng; có trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp trong sáng; sự "cầm cân nảy mực" chính xác, bản lĩnh" - ông bày tỏ - "Và song hành cùng họ, luôn có đội ngũ phóng viên, biên tập viên trách nhiệm, sắc sảo, tâm huyết và nhanh nhạy của các cơ quan báo chí, xuất bản. Hai khối lực lượng này luôn song hành, phối hợp, hỗ trợ cùng nhau, tạo thành những nhân tố quan trọng không thể thiếu vắng trong đời sống văn hóa, văn nghệ nước nhà".
Phát biểu chỉ đạo tại lễ trao Tặng thưởng, GS-TS Nguyễn Xuân Thắng (Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương) nhấn mạnh: Chúng ta đang chuẩn bị bước vào năm mới 2026, chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; chào đón mùa xuân mới Bính Ngọ và tự tin bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trước tình hình và nhiệm vụ mới, GS-TS Nguyễn Xuân Thắng đề nghị Hội đồng Lý luận Trung ương và các văn nghệ sĩ, nhà lý luận phê bình tập trung thực hiện thật tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, tiếp tục quán triệt sâu sắc, cụ thể hóa và thực hiện có hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận trên các lĩnh vực chính trị; kinh tế - xã hội; văn hóa, văn nghệ; quốc phòng - an ninh và đối ngoại; đặc biệt là tham gia tổng kết 100 Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam; 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Riêng lĩnh vực văn học, nghệ thuật, cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả Kết luận số 84-KL/TW ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW (khóa X) với tinh thần: "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu đối với công tác văn học, nghệ thuật. Chú trọng tính đặc thù, nhạy cảm, tinh tế của văn học, nghệ thuật, vừa bảo đảm phát triển đúng định hướng chính trị, tư tưởng của Đảng, vừa bảo đảm tự do, dân chủ trong sáng tạo; khơi dậy và phát huy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, năng lực sáng tạo của văn nghệ sĩ".

GS-TS Nguyễn Xuân Thắng (Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương) phát biểu. Ảnh: Văn Điệp – TTXVN
Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; kiên định vai trò nền tảng, chủ đạo của mỹ học mác-xít, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về văn học, nghệ thuật; xây dựng và thực hiện hệ giá trị văn học, nghệ thuật Việt Nam trước yêu cầu mới.
Thứ ba, nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục của các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng. Hội đồng phải tiếp tục là lực lượng nòng cốt, sắc bén trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên mặt trận văn hóa, văn nghệ. Phê bình văn học, nghệ thuật cần bản lĩnh hơn, sắc bén hơn, nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng và trúng bản chất của vấn đề, quán triệt sâu sắc chủ nghĩa yêu nước, tinh thân dân chủ và nhân văn lấy con người là trung tâm, vì sự phát triển chung của nền văn nghệ nước nhà, vì sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

16 tập thể là các cơ quan báo chí, tạp chí và nhà xuất bản nhận khen tặng của Hội đồng Lý luận Trung ương
Thứ tư, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng của công tác xét Tặng thưởng tác phẩm, công trình lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật hàng năm; nghiên cứu để có thể mở rộng thêm cho cả lĩnh vực văn hóa nhằm tập hợp và phát huy cao độ sự tham gia của các nhà khoa học, các nhà lý luận, phê bình văn hóa, văn nghệ, nhất lực lượng trẻ ở các trường đại học, các viện nghiên cứu. Phấn đấu để Tặng thưởng của Hội đồng có uy tín cao về chất lượng khoa học và nghệ thuật, có sức tác động và lan tỏa mạnh mẽ, tích cực ở cả khâu sáng tác và khâu đánh giá, ghi nhận giá trị tác phẩm văn học, nghệ thuật.
Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động lý luận, phê bình. Xây dựng hệ thống dữ liệu số về lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; ứng dụng công nghệ số để lan tỏa giá trị, tác dụng của các tác phẩm lý luận, phê bình đến đông đảo các nhà khoa học và công chúng, phát huy ưu thế trên không gian mạng.
Danh sách các công trình/tác phẩm được trao tặng thưởng
*Sách:
Mức A trao cho 2 công trình: Ả đào – một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật của Bùi Trọng Hiền; Văn học như một diễn ngôn (Lí thuyết diễn ngôn của M. Foucault và văn học sử Việt Nam) của Trần Văn Toàn.
Mức B trao cho 4 công trình: Ba nghìn thế giới thơm của Nhật Chiêu; Tỏa sáng đất trời Nam của Hoàng Kim Đáng; Thơ Việt Nam sau năm 1975: diện mạo và bản sắc của Nguyễn Thanh Tâm; Truyện Kiều ở Nam Bộ của Nguyễn Thanh Phong.
Mức C trao cho 5 công trình: Ngắn dần đều của Hoàng Đăng Khoa; Khí chất Nam bộ qua truyện Sơn Nam của Đinh Thị Thanh Thủy; Đặng Nhật Minh – Đi đến tận cùng của cái ta của Lê Thị Dương; Văn hóa với đời sống – Những góc nhìn suy ngẫm của Vũ Đình Anh; 80 gương mặt Văn nghệ sĩ của Phùng Văn Khai.
Mức Khuyến khích trao cho 3 công trình: Đặc điểm tạp văn của các cây bút nữ sau 1986 của Nguyễn Đăng Kiên; Người trong cửa chữ của Nguyễn Thế Kiên; Trở lại miền đất văn chương của Nguyễn Đình Anh.
*Bài viết:
Mức C trao cho 3 tác phẩm/loạt bài: loạt bài 5 kỳ Thúc đẩy công nghiệp văn hóa góp phần tạo sức bật phát triển quốc gia của Trần Hùng Cường, Phó Hoàng Lê, Nguyễn Kiều Anh, Phạm Ngọc Duy, Nguyễn Hà Phương; bài viết Phát huy lợi thế của công nghiệp văn hóa phục vụ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng của Hữu Dương, Hoàng Hoàng; loạt bài 4 kỳ Giấc mơ bảo tàng nghệ thuật của Quang Hưng.
Mức Khuyến khích trao cho 6 tác phẩm: Con người tha hương trong truyện ngắn Bình Thuận sau 1986 của Bùi Thị Kim Vân; hai bài viết Đổi mới cơ chế đặt hàng, tài trợ phim bằng ngân sách và Phát huy sức mạnh mềm văn hóa của đất nước của Thi Phong; Hoàng Châu Ký – trong lịch sử phát triển nghệ thuật Tuồng thế kỷ XX của Nguyễn Thị Thanh Vân; Múa đương đại Việt tìm về nguồn cội của Thanh Hoa; Lưu giữ di sản văn hóa Cơ Tu còn lắm nhọc nhằn của Văn Thu Bích; ba bài viết Những gương mặt thơ mới trẻ năm 2023, Chút tản mạn về ca khúc phổ thơ, An Phương – "nhạc sĩ trẻ" thành công ở Đồng Tháp của Cái Văn Thái.
