Báo Thể thao ở Việt Nam đầu thế kỷ 20

Đầu thế kỷ 20, nhiều môn thể thao nước ngoài đã du nhập vào Việt Nam và trở nên phổ biến. Phong trào luyện tập và thi đấu thể thao phát triển thu hút sự quan tâm đáng kể của báo giới. Bên cạnh việc các báo tin tức bổ sung chuyên mục thể thao, một số tờ báo chuyên về thể thao đã ra đời, tiêu biểu phải kể đến Saigon Sportif, Thể tháo Đông Dương và Sports Jeunesse d'Indochine.

Báo Saigon Sportif (sau đổi thên thành Saigon sportif illustré) do ông A. Oudot sáng lập, tòa soạn đặt tại số 65, rue d'Ormay, Sài Gòn (nay là đường Nguyễn Văn Thinh, TP.HCM). Báo phát hành hàng tuần vào chiều thứ Bảy, với số đầu tiên ra mắt độc giả vào ngày 11/11/1911. Giá mỗi số báo là 20 xu, phí đặt báo hàng tháng là 1 đồng và 6 tháng là 5 đồng. Trong bài viết gửi các vận động viên và những độc giả yêu thể thao đăng trên số báo ra mắt, chủ nhiệm A. Oudot khẳng định: "Báo Saigon Sportif là cơ quan phát ngôn của mọi bộ môn thể thao, dành cho tất cả những người chơi và hâm mộ thể thao, không phân biệt quốc gia, không có màu sắc chính trị".

Đúng như tôn chỉ của tòa soạn, báo Saigon Sportif liên tục cập nhật thông tin về các giải đấu trong mọi lĩnh vực, từ đua xe đạp, đua ngựa, bóng đá, quần vợt, điền kinh, săn bắn… Bên cạnh đó, báo cũng phổ biến các quy định liên quan đến việc tập luyện và thi đấu các bộ môn thể thao như đua ngựa, bóng gậy….

Không rõ doanh số bán ra của tờ báo, nhưng có thể thấy nhiều dấu hiệu tích cực qua việc số trang báo tăng từ 10 trang ở số báo đầu tiên lên 12 trang rồi 14 trang ở những số tiếp theo cũng như số đơn vị, cá nhân đăng ký quảng cáo nhiều hơn qua các năm.

Thể tháo Đông Dương là tờ báo cổ động dân chúng đặc biệt là giới trẻ luyện tập thể thao, điều này thể hiện trong tuyên ngôn của báo trên trang nhất số báo đầu tiên, ra ngày 31/10/1941. Tòa soạn ban đầu đặt tại số 223 đường Galliéni, Sài Gòn (nay là đường Trần Hưng Đạo, TP.HCM). Chủ nhiệm đầu tiên của Tòa soạn là ông Nguyễn Phú Hữu.

Ký giả của tuần báo Thể tháo Đông Dương phần lớn là người Việt. Mỗi số báo thường có khoảng 16 đến 20 trang. Giá mỗi số báo là 10 xen, phí đặt báo 6 tháng là 2.5 đồng và một năm là 5 đồng. Nội dung bài viết rất đa dạng: tường thuật các giải thi đấu khắp Đông Dương, các phong trào luyện tập thể dục thể thao ở các địa phương, những gương mặt tiêu biểu trong làng thể thao, chia sẻ các phương pháp tập luyện, ý kiến bạn đọc... Ngoài ra, báo cũng đăng một số truyện dài kỳ, truyện ngắn, thơ trào phúng.

Tuần báo Sports Jeunesse d'Indochine ra đời muộn hơn so với tuần báo Thể tháo Đông Dương. Số báo đầu tiên phát hành ngày 27/12/1941. Tòa soạn đặt tại số 133-135 rue du Coton (Hàng Bông), Hà Nội. Đây là họa báo được xuất bản với sự bảo trợ của Tổng ủy viên thể dục, thể thao và thanh niên Đông Dương. Số báo đầu tiên in 5.000 bản và phát miễn phí cho công chúng.

Tuy tựa báo bằng tiếng Pháp nhưng phần nội dung bằng tiếng Việt lại chiếm đa số. Một số bài đăng dưới dạng song ngữ Pháp - Việt. Đặc biệt, do là họa báo, nên tờ Sports Jeunese d'Indochine có nguồn ảnh rất phong phú về các vận động viên, cầu thủ, các trận đấu…ở Đông Dương những năm 1940.

Tuy nhiên, phong trào "Khỏe và đoàn kết để phụng sự" do chính quyền thực dân phát động và được hai tòa soạn Thể tháo Đông Dương cùng Sports Jeunesse d'Indochine tích cực tuyên truyền đã bị các cây bút chân chính vạch mặt: "Không có gì ngoài chinh phục và mê hoặc thanh niên Việt Nam, khiến họ quên nhiệm vụ cứu nước, nhưng đủ sức khỏe làm trâu ngựa cho Nhật Pháp cưỡi".

Ngoài Sports Jeunesse d'Indochine, ở Hà Nội còn có tuần báo Bắc Kỳ Thể Thao phát hành số đầu ngày 04/11/1930 và số cuối ngày 27/6/1933. Báo do ông Nghiêm Xuân Huyến làm chủ nhiệm và thường in ở nhà riêng. Hay bán tuần báo Cá Ngựa và Thể Thao ra đời khoảng những năm 1930 do cô Nguyễn Ngọc Kỳ làm chủ nhiệm. Báo quán đặt tại số 44 Quai Clémenceau (nay là phố Trần Nhật Duật), Hà Nội.

Ngày nay, với sự bùng nổ của mạng internet, tin tức thể thao đã được cập nhật nhanh chóng từng giây, từng phút. Tuy nhiên, trong bối cảnh báo giấy vẫn là nguồn tin tức chủ đạo của công chúng vào đầu thế kỷ 20, những tờ báo như trên chính là nguồn thông tin quan trọng về các sự kiện thể thao đương thời. Đó cũng là nguồn tư liệu thú vị để tìm hiểu về thể thao Việt Nam thời kỳ thuộc địa.