Tây Ban Nha bước vào trận gặp Anh tại Wembley với tư cách ĐKVĐ thế giới, còn đội chủ nhà vẫn mang theo một câu hỏi chưa có lời giải sau World Cup 2026: Làm thế nào để kiểm soát trận đấu khi sức ép tăng lên?
Trớ trêu thay, đối thủ đầu tiên của Anh ở Nations League lại chính là đội tuyển có khả năng khiến họ phải trả giá đắt nhất cho điểm yếu ấy.
Ký ức buồn của "Tam sư"
Thomas Tuchel từng đặt câu hỏi liệu khả năng kiểm soát bóng có thực sự nằm trong "DNA" của bóng đá Anh hay không. Anthony Gordon, người đang thi đấu tại Barcelona, mới đây thậm chí đồng tình với nhận xét ấy.
Phát biểu của Anthony Gordon trước trận đấu tại Wembley đáng chú ý bởi anh không nói từ góc nhìn của một người ngoài cuộc. Cầu thủ chạy cánh đang đá cho Barca cho rằng khả năng kiểm soát bóng của các cầu thủ Tây Ban Nha khác với những gì anh từng chứng kiến ở Anh.
"Là một quốc gia, chúng tôi không có sức mạnh như người Tây Ban Nha trong việc kiểm soát trận đấu", Gordon nói. Gordon cho rằng người Anh hoàn toàn biết cách chuyền và giữ bóng, nhưng sự khác biệt nằm ở những quyết định được đưa ra khi có bóng.
Nhận xét này nối tiếp những gì Tuchel nói sau trận thua Argentina tại Bán kết World Cup. HLV người Đức cho rằng Anh đã không thể kiểm soát trận đấu sau khi dẫn trước và phải lùi sâu bảo vệ lợi thế.
Đó không phải vấn đề mới. Chung kết EURO 2024 giữa chính Anh và Tây Ban Nha là một ví dụ rõ ràng. Trong hiệp 1, Anh đã tổ chức pressing khá hiệu quả khi thực hiện 31 lần gây sức ép, khiến Tây Ban Nha phải chuyền ngược 11 lần.
Nhưng câu chuyện thay đổi sau giờ nghỉ. Tây Ban Nha điều chỉnh cấu trúc tuyến giữa, đưa Fabian Ruiz lùi xuống bên cạnh Martin Zubimendi, qua đó tạo thêm khoảng trống cho Dani Olmo. Tuyển Anh gặp khó khăn trong việc thích ứng, pressing kém hiệu quả hơn và bắt đầu mất thế chủ động.
Trong hiệp 2, Tây Ban Nha tạo ra 11 cơ hội, so với chỉ 3 trong hiệp 1. Họ cũng tiến bóng qua pressing của Anh 11 lần trong 30 tình huống bị gây sức ép. Gareth Southgate sau trận thừa nhận vấn đề cốt lõi: "Chìa khóa là quyền kiểm soát bóng và chúng tôi đã không có đủ sự kiểm soát".
Đó chính là ký ức mà Tuchel và các học trò phải tính đến khi Tây Ban Nha trở lại Wembley.

Tây Ban Nha có thể cầm bóng nhiều hơn, nhưng điều đó không đồng nghĩa Anh chắc chắn thất bại
Lựa chọn của người Anh
Nếu Tây Ban Nha tiếp tục phát huy cách chơi quen thuộc, bài toán dành cho Anh không đơn giản là giành lại bóng. Họ phải quyết định sẽ tranh chấp quyền kiểm soát bằng cách nào.
Tây Ban Nha hiện không còn chỉ dựa vào những đường chuyền ngắn và kiểm soát nhịp độ. Đội bóng của Luis de la Fuente đã phát triển một hệ thống linh hoạt hơn, trong đó các tiền vệ có thể thay đổi vị trí, những cầu thủ chạy cánh tạo chiều rộng và các đường chuyền xuyên tuyến được sử dụng để phá cấu trúc pressing của đối phương.
De la Fuente cũng không có ý định thay đổi cách tiếp cận sau khi Tây Ban Nha trở thành nhà vô địch thế giới.
Trong khi đó, Anh đang phải điều chỉnh nhân sự. Cole Palmer, Declan Rice, Marcus Rashford, Tino Livramento và Kobbie Mainoo đều rút khỏi đội tuyển vì chấn thương. Đáng chú ý nhất vẫn là sự vắng mặt của Rice và Mainoo, 2 tiền vệ có khả năng tranh chấp, thoát pressing và duy trì sự cân bằng cho tuyến giữa.
Tuchel vì thế có thể phải cân nhắc một phương án khác: Không nhất thiết phải thắng Tây Ban Nha trong cuộc chiến kiểm soát bóng, mà tìm cách khiến những phút Tây Ban Nha cầm bóng không trở thành những phút Anh bị động.
Gordon cũng đưa ra một gợi ý khá rõ: Nếu Anh không thể kiểm soát trận đấu theo cách của Tây Ban Nha, họ nên phát huy những điểm mạnh khác, gồm thể chất, lối chơi trực diện và phản công. Đây có thể là chìa khóa của trận đấu tại Wembley. Tây Ban Nha có thể cầm bóng nhiều hơn, nhưng điều đó không đồng nghĩa Anh chắc chắn thất bại. Vấn đề nằm ở cách đội chủ nhà sử dụng những khoảng thời gian hiếm hoi giành được quyền kiểm soát.
Đội tuyển Anh và đội tuyển Tây Ban Nha đã gặp nhau tổng cộng 28 lần trong lịch sử, với thành tích tạm nghiêng về phía đội tuyển Anh với 13 trận thắng. Tây Ban Nha thắng 11 trận và 2 đội hòa nhau 4 trận
Vũ Mạnh