Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (INTERPOL) cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đứng sau hơn 1/4 số vụ tội phạm mạng được báo cáo ở châu Phi đang diễn ra theo phương thức ngày càng nhanh hơn, tinh vi và có quy mô lớn hơn.
Báo cáo Đánh giá mối đe dọa không gian mạng châu Phi năm 2026 của INTERPOL cho thấy 55% số vụ tội phạm mạng trên lục địa này có sử dụng AI. Thiệt hại tài chính liên quan tăng vọt từ 192 triệu USD năm 2024 lên 484 triệu USD trong năm 2025. Tội phạm mạng đã phát triển thành một ngành công nghiệp xuyên biên giới có tổ chức, ngày càng khó phát hiện trong bối cảnh nền kinh tế số châu Phi bùng nổ với hơn 1,1 tỷ thuê bao di động.
Một trung tâm an ninh mạng. Ảnh: Transcosmos/TTXVN
Báo cáo dựa trên dữ liệu từ 36 quốc gia cho thấy 72% các nước được khảo sát ghi nhận sự tồn tại của các trung tâm lừa đảo trong biên giới của họ, tập trung cao nhất ở khu vực Tây và Nam Phi. Về mức độ đe dọa phân hóa theo từng khu vực, Đông Phi đối mặt với gian lận tiền trên nền tảng di động và mã độc tống tiền; Tây và Trung Phi nhức nhối với lừa đảo qua email doanh nghiệp (BEC) và lừa đảo tình cảm; trong khi hạ tầng kết nối tiên tiến tại Nam Phi biến khu vực này thành mục tiêu của các mạng lưới tội phạm quốc tế.
Sự can thiệp của AI khiến các phương thức lừa đảo trở nên thuyết phục hơn. Công nghệ giả mạo sâu (deepfake) và nội dung do AI tạo ra đang được sử dụng rộng rãi trong các chiến dịch tống tiền tình dục trực tuyến. Công ty TrendAI – một đối tác công nghệ của INTERPOL – đã phát hiện khoảng 600.000 vụ việc liên quan đến chiến thuật này. Bên cạnh đó, tội phạm mạng còn sử dụng AI để tạo ra các "danh tính tổng hợp" bằng cách trộn lẫn dữ liệu thật và chi tiết giả mạo nhằm qua mặt hệ thống xác thực sinh trắc học để mở tài khoản ngân hàng, vay vốn hoặc đăng ký thẻ SIM.
INTERPOL chỉ ra rằng sự phối hợp lỏng lẻo giữa các ngân hàng, công ty viễn thông và cơ quan thực thi pháp luật, cùng với việc thiếu chia sẻ thông tin theo thời gian thực, đang tạo ra lỗ hổng lớn. Nhiều cơ quan chức năng vẫn chưa đủ năng lực ứng phó với các mối đe dọa do AI thúc đẩy.
AI tạo virus mới tiêu diệt vi khuẩn kháng thuốc
09/08/2026 16:38
Dù vậy, châu Phi cũng đang ghi nhận những bước tiến tích cực. Trong năm ngoái, 17 quốc gia đã ban hành hoặc cập nhật luật phòng chống tội phạm mạng. Tiêu biểu như Senegal ra mắt nền tảng báo cáo trực tuyến bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Đặc biệt, 4 chiến dịch phối hợp quốc tế gồm Serengeti 2.0, Contender 3.0, Sentinel và Red Card 2.0 đã mang lại kết quả lớn với hơn 1.500 nghi phạm bị bắt giữ, hàng trăm thiết bị điện tử bị tịch thu và hơn 100 triệu USD tiền lừa đảo được thu hồi.
