Ngày 23/9, công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic của Mỹ thông báo mô hình AI Claude của hãng đã giúp phát hiện một hệ thống enzyme mới trong tự nhiên, có những đặc điểm gợi nhớ đến cơ chế của công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR.
Phát hiện này được đánh giá là bằng chứng ban đầu cho thấy AI có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu khoa học và mở ra hướng tìm kiếm các công cụ mới cho y học.
Thay vì để các nhà khoa học mất hàng tuần hoặc hàng tháng rà soát dữ liệu, Anthropic đã triển khai khoảng 950 tác nhân AI tự động phân tích cơ sở dữ liệu trình tự ADN. Trong 21 giờ, các tác nhân này đã phân tích hơn 200.000 gene mã hóa enzyme phiên mã ngược (RT), sau đó lựa chọn 20 ứng viên đáng chú ý để các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu.
Phát hiện này có thể góp phần thúc đẩy những tiến bộ đáng kể trong điều trị các căn bệnh đã ảnh hưởng đến nhân loại trong hàng nghìn năm qua. Ảnh: Internet
Đáng chú ý, các nhà khoa học Anthropic cho biết họ chỉ đưa ra yêu cầu ban đầu và trực tiếp thực hiện các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, trong khi các tác nhân AI tự phân tích dữ liệu và quyết định hướng tìm kiếm. Một tác nhân AI đã phát hiện một hệ thống gồm các chuỗi ADN ngắn lặp lại nằm cạnh hai gene, trong đó một gene mã hóa enzyme phiên mã ngược và gene còn lại mã hóa một protein chưa rõ chức năng. Cấu trúc này có những nét tương đồng với hệ thống CRISPR - cơ chế bảo vệ tự nhiên ở vi khuẩn mà các nhà khoa học đã phát triển thành công cụ chỉnh sửa gene.
Anthropic đặt tên hệ thống mới là ART (array-associated reverse transcriptases - các enzyme phiên mã ngược liên kết với chuỗi lặp). Các thí nghiệm ban đầu cho thấy hệ thống này có thể có khả năng được lập trình, tương tự một số đặc điểm của CRISPR. Tuy nhiên, chức năng chính xác của ART vẫn chưa được xác định.
Phát biểu trực tuyến trước Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 23/9, Tổng Giám đốc Anthropic Dario Amodei cho biết phát hiện này mới ở giai đoạn sơ bộ nhưng có thể là một cơ chế chỉnh sửa gene mới và có khả năng được ứng dụng trong liệu pháp gene. Ông cho rằng phát hiện này có thể góp phần thúc đẩy những tiến bộ đáng kể trong điều trị các căn bệnh đã ảnh hưởng đến nhân loại trong hàng nghìn năm qua.
Giáo sư Feng Zhang, một trong những nhà khoa học tiên phong về CRISPR tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Viện Broad, đánh giá việc phát hiện các chuỗi ADN lặp này là "thực sự đáng chú ý" và cần được nghiên cứu thêm. Anthropic cũng cho biết một nhóm nghiên cứu tại Đại học Stanford đã độc lập mô tả một hệ thống tương tự nhưng khác biệt.
Kết quả nghiên cứu hiện mới được công bố dưới dạng bản thảo tiền xuất bản và chưa được các nhà khoa học độc lập thẩm định. Anthropic cho biết phòng thí nghiệm của công ty tại Khu vực Vịnh San Francisco không xử lý các mầm bệnh có khả năng lây nhiễm cho người và toàn bộ thí nghiệm vẫn do các nhà khoa học trực tiếp thực hiện.
