"A Whole New World" - thế giới tỷ đô của Disney

Ai từng tiếp xúc với văn hóa đại chúng kể từ những năm 1930 hẳn đều có ấn tượng sâu sắc với nhạc phim hoạt hình Disney. Trên thực tế, Disney đã xây dựng cả đế chế dựa trên những ca khúc đó.

Nhưng phải tới A Whole New World (Cả một thế giới mới), nhạc phim Disney mới thật sự là những tác phẩm âm nhạc độc lập, trở thành hit trên BXH nhạc pop.

Vai trò lớn của nhạc phim Disney

Trong những năm gần đây, Disney đã kiếm được rất nhiều tiền bằng cách tái sử dụng chính các bộ phim của mình, làm lại chúng thành những tác phẩm điện ảnh hoành tráng với nhiều hiệu ứng CGI. Trong những bản làm lại đó, Disney luôn giữ nguyên các ca khúc. Họ phải làm vậy.

Những câu chuyện đó có thể dựa trên sách thiếu nhi hoặc truyện cổ tích, nhưng về cơ bản, Disney đã khiến khán giả không thể trải nghiệm chúng mà thiếu các giai điệu kinh điển đi kèm.

Thế nhưng, dù các ca khúc của Disney mang lại lợi nhuận khổng lồ trong lịch sử, chúng không phải lúc nào cũng gây được tiếng vang trên các BXH nhạc pop.

Nhiều nhạc phim hoạt hình Disney có thể lọt được vào BXH và đạt thứ hạng cao. Nhưng tới nay, mới chỉ có 2 ca khúc trong số đó vươn lên No.1 Billboard Hot 100. Khởi đầu là A Whole New World (nhưng lại từ phiên bản không quen thuộc lắm với khán giả!).

Nó tới từ bộ phim hoạt hình năm 1992 của Disney là Aladdin. Đây là bộ phim ăn khách nhất năm, thu về hơn 200 triệu USD ở Mỹ và hơn 500 triệu USD trên toàn thế giới, vượt qua các đối thủ nặng ký như Home Alone 2: Lost In New York và Batman Returns. Sau đó, Disney còn thu về hàng tỷ USD nữa nhờ đồ chơi, phim ăn theo, chuyển thể sân khấu và nhiều thứ khác từ Aladdin.

Aladdin xuất hiện vào đầu thời kỳ Phục hưng huyền thoại của Disney - chuỗi phim hoạt hình thành công rực rỡ bắt đầu với The Little Mermaid năm 1989 và kéo dài gần 1 thập kỷ. Có rất nhiều yếu tố góp phần vào thời kỳ bùng nổ này, nhưng một trong những chất xúc tác quan trọng chính là quyết định chiêu mộ 2 nhạc sĩ đang lên từ thế giới nhạc kịch New York.

Đưa nhạc kịch vào phim hoạt hình

Nhạc sĩ Alan Menken và nhà viết lời Howard Ashman quen biết nhau từ các buổi hội thảo kịch nghệ cuối những năm 1970. Năm 1979, họ bắt đầu hợp tác, trong vở kịch Off-Broadway (Off-Broadway là những nhà hát nhỏ hơn, kinh phí thấp hơn nhưng mang nhiều tính thử nghiệm hơn so với nhà hát Broadway) chuyển thể từ cuốn God Bless You, Mr. Rosewater của Kurt Vonnegut.

Năm 1982, Menken và Ashman cùng viết Little Shop Of Horrors - phiên bản sân khấu của bộ phim hài kinh dị cùng tên. Cả 2 rõ ràng đều yêu thích nhạc pop thập niên 1960. Họ đã mang rất nhiều âm thanh đó vào tác phẩm lần này.

Little Shop Of Horrors siêu thành công, công diễn trong nhiều năm và phá kỷ lục để trở thành vở diễn Off-Broadway có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Nó còn được diễn tại khu West End ở London vào năm 1983, và đến năm 1986, được đạo diễn Frank Oz chuyển thể thành phim âm nhạc.

Bộ phim Little Shop of Horrors không thành công như kịch nhưng đã mang về cho Menken và Ashman 1 đề cử Oscar, và khiến Disney muốn thuê họ.

Menken và Ashman viết tất cả các ca khúc trong The Little Mermaid, về cơ bản đã biến bộ phim thành phiên bản hoạt hình của 1 vở nhạc kịch Broadway. Cách tiếp cận khác thường đó đã được đền đáp xứng đáng: The Little Mermaid được coi là bộ phim hoạt hình bom tấn thực sự đầu tiên.

Album nhạc phim đạt chứng nhận bạch kim 6 lần. Menken và Ashman giành giải Oscar cho Ca khúc gốc hay nhất với Under The Sea. Nhưng bất chấp sự phổ biến rộng rãi của nhạc phim The Little Mermaid, không bài nào lọt vào BXH nhạc pop.

Có lẽ Disney chưa quen với việc cạnh tranh trong lĩnh vực nhạc pop. Có lẽ hãng phim đã không quảng bá đúng mức. Hoặc có thể đơn giản là các đài phát thanh không muốn phát những ca khúc được viết riêng cho trẻ em. Dù sao đi nữa, Disney đã thay đổi chiến lược cho bộ phim hoạt hình lớn tiếp theo của mình.

Menken và Ashman cũng viết các ca khúc trong phim Beauty and the Beast năm 1991 - bộ phim thậm chí còn thành công hơn cả The Little Mermaid. Để đẩy mạnh quảng bá nhạc phim, Disney quyết định tạo thêm phiên bản nhạc pop tinh tế hơn, dành cho người lớn, đối với ca khúc chủ đề cùng tên của bộ phim.

Disney đã mời Walter Afanasieff - người từng hợp tác với Mariah Carey và Michael Bolton - để sản xuất phiên bản ủy mị cho Beauty and the Beast. Thay vì thuê các ngôi sao nhạc pop đình đám, Disney đã chiêu mộ ca sĩ mới nổi Celine Dion và Peabo Bryson - nghệ sĩ R&B trữ tình dày dặn kinh nghiệm.

Chiêu này đã thành công. Beauty and the Beast giành giải Oscar cho Ca khúc gốc hay nhất. Phiên bản Beauty and the Beast của Dion và Bryson cũng trở thành hit nhạc pop, đạt No.9 trên BXH.

Ca khúc "A Whole New World" của Regina Belle và Peabo Bryson: 

Tuổi trẻ và tình yêu

Ngay từ khi đang làm nhạc phim Beauty and the Beast, Howard Ashman đã bắt tay vào thực hiện dự án trong mơ của mình: Phiên bản nhạc kịch của truyện cổ tích Aladdin. Ông qua đời năm 1991 khi mơ ước còn dở dang.

Alan Menken vô cùng đau lòng trước sự ra đi của người cộng sự, nhưng ông vẫn cố gắng hoàn thành nhạc Aladdin.  Disney đã mời về 1 tài năng khác để đồng hành cùng ông. Đó là nhà viết lời người Anh Tim Rice - người cũng thành danh từ nhạc kịch và sau đó gây dựng được danh tiếng lớn trong giới nhạc pop.

Menken và Rice thấy Aladdin cần 1 bản ballad hoành tráng để làm điểm nhấn cho phim. Cùng nhau, họ đã viết A Whole New World. Hai ca sĩ nhạc kịch trẻ tuổi lồng tiếng cho Aladdin và công chúa Jasmine là Brad Kane và Lea Salonga được chọn hát ca khúc này.

Trong phim, Aladdin và Jasmine là 2 đứa trẻ bị mắc kẹt - Aladdin bởi sự nghèo khó, Jasmine bởi những kỳ vọng. Aladdin đã sử dụng điều ước đầu tiên để biến mình thành hoàng tử, giúp anh có cơ hội đến gần Jasmine hơn. Cả hai tìm thấy sự giải thoát trong nhau.

Họ đã hát A Whole New World khi cưỡi thảm thần đi khắp hành tinh, ngắm nhìn những cảnh đẹp ly kỳ và trên hết là được tự do sống thật với chính mình. Âm nhạc của Menken, với những đoạn nhạc dây nhẹ nhàng, mang đến cho sự lạc quan của đôi trẻ vẻ uy nghi thật tráng lệ.

A Whole New World là ca khúc về tuổi trẻ và tình yêu. Thế nên, Kane và Salonga trẻ tuổi rất hợp để truyền tải thông điệp của nó. Nhưng Disney vẫn phải mời người lớn hát lại ca khúc để nó có thể được phát trên đài phát thanh. Đó là luật chơi, và Disney đã chơi đúng luật.

Ban đầu, họ muốn mời những siêu sao như Barbra Streisand và George Michael. "Tôi rất vui vì không ai trong số họ muốn tham gia" - Tim Rice nhớ lại - "Hãy tưởng tượng nếu đó là Streisand và Michael, mọi người sẽ nói ca khúc đạt No.1 vì có họ".

Peabo Bryson từng hát thành công Beauty and the Beast nên ông được chọn lại. Ngôi sao đang lên Regina Belle từng song ca rất ăn ý với Bryson nên bà cũng được chọn.

Nhà sản xuất Walter Afanasieff đã loại bỏ tất cả những đoạn giao hưởng hoành tráng trong bản gốc, thay bằng tiếng keyboard và piano ngọt dịu. Ông đã biến A Whole New World thành nhạc pop đương đại điển hình cho người lớn những năm 1990, rất hợp với đài phát thanh.

Bryson và Belle đều là những bậc thầy về dòng soul mượt mà, biết khi nào nên tiết chế và khi nào cần thể hiện nốt luyến láy trong những bản trữ tình dành cho người lớn. Giọng họ hoà quyện, dễ nghe và giàu cảm xúc.

Tất cả những thay đổi này quả thật đã hiệu quả, đưa A Whole New World lên ngay No.1 BXH. Cái giá phải trả là sự đáng yêu, say mê và ngây thơ của bản gốc không còn. Nhưng biết sao được, đó là cách hoạt động của ngành công nghiệp âm nhạc.

Tuy nhiên, tới nay, phiên bản gốc vẫn là phiên bản được nhớ tới nhiều nhất. Vài tuần sau khi A Whole New World đạt No.1, ca khúc cũng giành giải Ca khúc gốc hay nhất tại lễ trao giải Oscar, đánh bại 2 giai điệu đình đám của Whitney Houston trong phim Bodyguard. Trong màn thể hiện ca khúc, trên sân khấu Oscar lại là Brad Kane và Lea Salonga - dạt dào tuổi trẻ và phơi phới tin yêu vào thế giới mới diệu kì.